રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ ખરીદતા ભારત સહિત પાંચ દેશો ઉપર ૧૦૦ ટકા સુધીનો વધારાનો ટેરિફ લાદવાની જોગવાઈમાંથી અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હાલ મુક્તિ આપી છે. ટ્રમ્પે ‘લિન્ડસે ઓ. ગ્રેહામ સેન્ક્શનિંગ રશિયા એન્ડ ઈરાન એક્ટ, ૨૦૨૬’ની કલમ ૧૧૫ હેઠળ મળેલા અધિકારનો ઉપયોગ કરીને ભારત, ચીન, સ્લોવાકિયા, હંગેરી અને અઝરબૈજાનને આ રાહત આપી છે. આ નિર્ણયથી રશિયન તેલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખતા ભારત સામે ઊભો થયેલો મોટો વેપારી ખતરો હાલ પૂરતો ટળી ગયો છે.ટ્રમ્પે શુક્રવારે મોડી સાંજે જારી કરેલા એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડરમાં કહ્યું કે હાલના સંજોગોમાં આ પ્રતિબંધો, નિયંત્રણો અને ટેરિફમાંથી મુક્તિ આપવી અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય હિતમાં છે. કાયદાની જોગવાઈ પ્રમાણે આવી છૂટ આપવા માટે પ્રમુખે અમેરિકન કોંગ્રેસ સમક્ષ લેખિત પ્રમાણપત્ર આપવું પડે છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે તેમણે આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી છે.ગ્રેહામ એક્ટ ઉપર ટ્રમ્પે ૧૮ સપ્ટેમ્બરે સહી કરી હતી. આ કાયદો રશિયા પાસેથી સૌથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ અથવા ગેસ ખરીદતા પાંચ દેશોને નિશાન બનાવતો હતો. ઓગસ્ટમાં અમેરિકન સેનેટે તેને ૮૬ વિરુદ્ધ ૧૧ મતથી મંજૂરી આપી હતી. કાયદા હેઠળ આવા દેશોમાંથી અમેરિકા આવતા માલ ઉપર ૧૦૦ ટકા સુધીનો ટેરિફ લાદી શકાય એવી જોગવાઈ હતી. તેના કારણે ભારત માટે રશિયાનું સસ્તું તેલ ખરીદવાનો ફાયદો એક તરફ રહે અને અમેરિકામાં થતી નિકાસને જબરદસ્ત ફટકો પડે એવી સ્થિતિ સર્જાઈ રહી હતી.ભારત માટે આ નિર્ણયનું મહત્ત્વ માત્ર રશિયન ક્રૂડ સુધી મર્યાદિત નથી. અમેરિકા ભારતના સૌથી મોટા નિકાસ બજારોમાંનું એક છે. જો ભારતીય માલ ઉપર ૧૦૦ ટકા સુધીનો વધારાનો ટેરિફ લાગ્યો હોત તો ટેક્સટાઇલ, એન્જિનિયરિંગ, કેમિકલ, ફાર્મા અને અન્ય અનેક નિકાસ ક્ષેત્રો માટે અમેરિકન બજારમાં સ્પર્ધા કરવી મુશ્કેલ બની શકતી. હવે આ તાત્કાલિક જોખમ દૂર થયું છે.યુક્રેન યુદ્ધ પછી ભારતે ડિસ્કાઉન્ટમાં મળતું રશિયન ક્રૂડ મોટા પ્રમાણમાં ખરીદવાનું શરૂ કર્યું હતું. હાલમાં ચીન પછી ભારત રશિયન ક્રૂડનો બીજો સૌથી મોટો ખરીદદાર છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાત માટે મોટાભાગનું ક્રૂડ વિદેશથી મંગાવે છે, તેથી જ્યાંથી અનુકૂળ ભાવે પુરવઠો મળે ત્યાંથી ખરીદી જાળવવી તેની ઊર્જા સુરક્ષા માટે મહત્વની છે.જોકે આ રાહતને કાયમી છૂટ માનવી યોગ્ય નહીં બને. ટ્રમ્પે ગ્રેહામ એક્ટ રદ કર્યો નથી, પરંતુ તેની જોગવાઈઓના અમલમાંથી હાલ મુક્તિ આપી છે. ભવિષ્યમાં અમેરિકન પ્રશાસન પરિસ્થિતિ પ્રમાણે ફરી ટેરિફ અમલમાં મૂકી શકે છે. એટલે ભારત માટે હાલનો નિર્ણય મોટી રાહત છે, પરંતુ રશિયન તેલ અને અમેરિકા સાથેના વેપાર બંને મુદ્દે સાવચેતી યથાવત્ રાખવી પડશે.