કામ કરતાં કે અભ્યાસ કરતાં ધ્યાન વારંવાર ભટકી જતું હોય તો હવે હેડફોન જ તમને તેની જાણ કરી શકે છે. અમેરિકાની ન્યુરેબલ કંપનીએ ‘ન્યુરેબલ વન’ નામનો એવો હેડફોન લોન્ચ કર્યો છે, જેમાં ઈઈજી સેન્સર લગાવવામાં આવ્યા છે. આ સેન્સર મગજમાંથી આવતા વિદ્યુત સંકેતો માપીને વ્યક્તિ ક્યારે એકાગ્રતાથી કામ કરી રહી છે અને ક્યારે તેનું ધ્યાન ભટકી રહ્યું છે તેની માહિતી આપી શકે છે.ન્યુરેબલ વન સામાન્ય દેખાતા વાયરલેસ હેડફોન જેવો જ છે, પરંતુ તેના ઈયરપેડમાં ૧૨ ઈઈજી સેન્સર મૂકવામાં આવ્યા છે. હેડફોન પહેર્યા પછી આ સેન્સર મગજની વિદ્યુત પ્રવૃત્તિના પેટર્ન વાંચે છે. કંપનીના જણાવ્યા પ્રમાણે વ્યક્તિનું ધ્યાન ઘટવા લાગે અથવા મગજને વિરામની જરૂર પડે ત્યારે તેની જાણ કરી શકાય છે. વિદ્યાર્થી અભ્યાસ કરી રહ્યો હોય અને થોડા સમય પછી તેનું ધ્યાન ભટકવા લાગે તો હેડફોન દ્વારા મળતી માહિતી તેને ફરી અભ્યાસ તરફ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મદદ કરી શકે છે.કંપનીએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ હેડફોન માણસના વિચારો, શબ્દો, તસવીરો કે મનમાં શું ચાલી રહ્યું છે તે વાંચતો નથી. તે મગજના એવા સંકેતોનું વિશ્લેષણ કરે છે જે ધ્યાન, થાક અને માનસિક પ્રયાસ સાથે જોડાયેલા હોય છે. એટલે તેને ‘માઇન્ડ રીડિંગ’ સાધન ગણવાને બદલે મગજની પ્રવૃત્તિ માપતું પહેરી શકાય એવું ઉપકરણ કહેવું વધુ યોગ્ય છે.ન્યુરેબલ તેની મોબાઇલ એપ દ્વારા મગજ સંબંધિત વિવિધ માપદંડોની માહિતી પણ આપશે. તેમાં બ્રેન એજ, ફોકસ, વર્કલોડ, સ્ટ્રેસ, ઊંઘાળાપણું, મગજની કામગીરીની ઝડપ અને આલ્ફા પીક ફ્રીક્વન્સી જેવી માહિતી સામેલ થશે. લાંબા સમય સુધી મળતા ડેટાના આધારે વ્યક્તિ દિવસના કયા સમયે વધુ સારી રીતે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે છે અને ક્યારે માનસિક થાક વધે છે તેની પણ જાણ થઈ શકે છે.હેડફોનનો ઉપયોગ માત્ર અભ્યાસ કે ઓફિસના કામ પૂરતો મર્યાદિત નથી. ધ્યાન અને મેડિટેશન દરમિયાન પણ તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. વ્યક્તિ લાંબા સમય સુધી ફોકસમાં રહે અને પછી ધ્યાન ઘટવા લાગે ત્યારે એપ દ્વારા તેની માહિતી મળી શકે છે.ન્યુરેબલ વનમાં ૪૦ એમએમ બેરિલિયમ ડ્રાઇવર અને છ માઇક્રોફોન આપવામાં આવ્યા છે. તેમાં એક્ટિવ નોઇઝ કેન્સલેશન અને ટ્રાન્સપરન્સી મોડ પણ છે. સામાન્ય ઓડિયો માટે તેની બેટરી લગભગ ૨૨ કલાક ચાલે છે, જ્યારે ઈઈજી સિસ્ટમ ચાલુ રાખવામાં આવે ત્યારે લગભગ ૧૨ કલાક સુધી તેનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.વપરાશકર્તા ઈચ્છે તો ઈઈજી સેન્સર બંધ કરીને ન્યુરેબલ વનનો સામાન્ય હેડફોન તરીકે પણ ઉપયોગ કરી શકે છે. કંપનીએ મગજ સંબંધિત ડેટા ત્રીજા પક્ષને વેચવામાં નહીં આવે અને જાહેરાત માટે તેનો ઉપયોગ નહીં કરવામાં આવે એવો દાવો કર્યો છે.ન્યુરેબલ વનની કિંમત ૪૯૯ ડોલર રાખવામાં આવી છે. અમેરિકામાં તેનું વેચાણ આ મહિને શરૂ થશે. અન્ય દેશોમાં તે ક્યારે ઉપલબ્ધ થશે તેની કંપનીએ હજુ જાહેરાત કરી નથી.