કૃત્રિમ બુદ્ધિ એટલે કે એઆઈ ઘણીવાર તેના જોખમો, દુરુપયોગ અથવા વિવાદોને કારણે હેડલાઇન્સમાં રહે છે. કેટલીકવાર, કૃત્રિમ બુદ્ધિને માનવો માટે ખતરો માનવામાં આવે છે, જ્યારે અન્ય લોકો તેના પર અશ્લીલ અથવા ભ્રામક સામગ્રી બનાવવાનો આરોપ લગાવે છે. જો કે, આ જ તકનીકે ઘણીવાર એવા પરાક્રમો કર્યા છે જે માનવ ક્ષમતાઓ કરતાં વધુ પુરવાર થયા છે અને જીવન બચાવવામાં મદદરૂપ સાબિત થયા છે. ઇટાલીની એક ઘટના દર્શાવે છે કે, જ્યારે યોગ્ય સમયે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, ત્યારે કૃત્રિમ બુદ્ધિ એક વરદાન બની શકે છે.

આ કેસ નિકોલા ઇવાલ્ડો, એક પ્રખ્યાત ઇટાલિયન પર્વતારોહક કે જે ઓર્થોપેડિક સર્જન પણ હતો તેના સાથે સંબંધિત છે. સપ્ટેમ્બર 2024 માં એક રવિવારે સવારે, તે પર્વતા રોહણ માટે એકલો નીકળ્યો, પરંતુ કોઈને કહ્યું નહીં કે તે ક્યાં જઈ રહ્યો છે. જ્યારે લાંબા સમય સુધી તેનો કોઈ સંપર્ક ન થયો, ત્યારે ચિંતા વધી ગઈ.થોડા સમય પછી, બચાવ ટીમને તેની કાર એક ગામમાં પાર્ક કરેલી મળી. એવું માનવામાં આવતું હતું કે તે કોટિયન આલ્પ્સના બે પ્રખ્યાત શિખરોમાંથી એક પર ચઢવા ગયો હશે.લગભગ 50 બચાવ કાર્યકરો એવાલ્ડોની શોધમાં પગપાળા પર્વતોમાં ગયા. શોધ લગભગ એક અઠવાડિયા સુધી ચાલુ રહી, અને હેલિકોપ્ટર દ્વારા આ વિસ્તારને ઘણી વખત સ્કેન પણ કરવામાં આવ્યો. પરંતુ કોઈ નક્કર સંકેતો મળ્યા નહીં. દરમિયાન, સપ્ટેમ્બરના અંતમાં હિમવર્ષા શરૂ થઈ, જેના કારણે પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ. બચાવ કામગીરી સ્થગિત કરવાની ફરજ પડી.

બરફ પીગળતાં એઆઈ અને ડ્રોન ઘટનાસ્થળે મોકલ્યા

લગભગ 10 મહિના પછી, જુલાઈ 2025માં, જ્યારે બરફ પીગળ્યો, ત્યારે શોધ કામગીરી ફરી શરૂ થઈ. આ વખતે, બચાવ ટીમે આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કર્યો. ડ્રોન ઓપરેટરોને બોલાવવામાં આવ્યા અને કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો, જે હજારો છબીઓનું વિશ્લેષણ કરી શકે.ડ્રોનનો ઉપયોગ કરીને વિસ્તારની 2,600 થી વધુ ઉચ્ચ-રિઝોલ્યુશન છબીઓ લેવામાં આવી. આ બધી છબીઓને એઆઈ સિસ્ટમમાં ફીડ કરવામાં આવી, જેણે થોડા કલાકોમાં, દરેક છબી પિક્સેલ-બાય-પિક્સેલની તપાસ કરવાનું શરૂ કર્યું.એઆઈએ એવા સંકેતો શોધી કાઢ્યા જે માણસો ચૂકી ગયા.

એઆઈ સોફ્ટવેરે કુદરતી વાતાવરણમાં સ્થળની બહાર દેખાતી ઘણી વસ્તુઓ ઓળખી. માનવ નિષ્ણાતોએ આમાંના કેટલાક સંકેતોની તપાસ કરી. દરમિયાન, એક તસવીરમાં, એઆઈએ એક શંકાસ્પદ લાલ વસ્તુ ઓળખી કાઢી.

જ્યારે ઘટનાસ્થળે ડ્રોન મોકલવામાં આવ્યું, ત્યારે તે નિકોલા ઇવાલ્ડોનું હેલ્મેટ હોવાનું જાણવા મળ્યું. આ મહત્વપૂર્ણ સંકેતના આધારે, બચાવ ટીમે શોધખોળ વધુ તીવ્ર બનાવી અને આખરે ગુમ થયેલા ડૉક્ટરનો મૃતદેહ શોધી કાઢ્યો.

બચાવ માટે એઆઈની શક્તિઓની સાથે મર્યાદાઓ પણ ખરી

આ પહેલી વાર નથી જ્યારે બચાવ કામગીરીમાં એઆઈનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોય, પરંતુ તેની મર્યાદાઓ પણ છે. કેટલીકવાર,એઆઈ ખોટા સંકેતો આપી શકે છે, છબીઓને મૂંઝવણમાં મૂકી શકે છે અથવા વિવિધ ભૂપ્રદેશોમાં યોગ્ય રીતે કાર્ય કરવામાં નિષ્ફળ જઈ શકે છે. તેથી, તેને સતત સુધારણા અને તાલીમની જરૂર છે.

નિષ્ણાતો માને છે કે જેમ જેમ મશીન લર્નિંગ સિસ્ટમ્સને વિવિધ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓમાં તાલીમ આપવામાં આવે છે, તેમ તેમ તેમની ચોકસાઈ વધશે. ભવિષ્યમાં, એઆઈ અને ડ્રોન જેવી તકનીકો એવી જગ્યાએ પણ આશા આપી શકે છે જ્યાં માનવીઓ સુધી પહોંચવું મુશ્કેલ છે.

ઇટાલીમાં બનેલી આ ઘટના સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે કૃત્રિમ બુદ્ધિ માત્ર એક તકનીક નથી, પરંતુ, જ્યારે યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે એક સાધન બની શકે છે જે જીવન અને મૃત્યુ વચ્ચે તફાવત લાવી શકે છે.