#aajkaal team

ભારતનું અનુકરણ કરીને અફઘાનિસ્તાને પાકિસ્તાનમાં વહેતા પાણીને રોકવાની તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે. તાલિબાનના સુપ્રીમ લીડર મુલ્લા હિબતુલ્લાહ અખુંદઝાદાએ પાકિસ્તાન તરફ જતા પાણીના પ્રવાહને નિયંત્રિત કરવા માટે કુનાર નદી પર શક્ય તેટલી વહેલી તકે ડેમ બનાવવાનો આદેશ આપ્યો છે. અફઘાનિસ્તાનના કાર્યકારી જળ મંત્રી મુલ્લા અબ્દુલ લતીફ મન્સૂરે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર લખ્યું, વાહ "અફઘાનિસ્તાનને પોતાના પાણીનું સંચાલન કરવાનો અધિકાર છે." તેમણે ઉમેર્યું કે આ ડેમ વિદેશી કંપનીઓ નહીં પણ અફઘાન કંપનીઓ દ્વારા બનાવવામાં આવશે.

સરહદી તણાવ વચ્ચે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો 

આ નિર્ણય એવા સમયે લેવામાં આવ્યો છે જ્યારે અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ડ્યુરન્ડ લાઇન (સીમા રેખા) પર ચાલી રહેલી અથડામણો ચાલી રહી છે. પાકિસ્તાનનો આરોપ છે કે તાલિબાન આતંકવાદી સંગઠન તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (TTP)ને ટેકો આપી રહ્યું છે.

ભારતથી પ્રેરિત પગલું

તાલિબાનનું આ પગલું ભારતની નીતિને પ્રતિબિંબિત કરે છે. ભારતે 22 એપ્રિલના રોજ જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ પાકિસ્તાન સાથે સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત કરી દીધી હતી.

ભારતે કહ્યું હતું કે તે હવે પાકિસ્તાનને સિંધુ નદીનું પાણી પૂરું પાડશે નહીં. કુનાર નદી લગભગ 500 કિલોમીટર લાંબી છે. તે પાકિસ્તાનના ખૈબર પખ્તુનખ્વા પ્રાંતના ચિત્રાલ ક્ષેત્રમાં હિન્દુ કુશ પર્વતોમાં ઉદ્ભવે છે, અફઘાનિસ્તાનમાં કુનાર અને નાંગરહાર પ્રાંતમાંથી વહે છે અને પછી કાબુલ નદીમાં જોડાય છે. ત્યારબાદ નદી પાકિસ્તાનમાં ફરી પ્રવેશ કરે છે અને અટ્ટોક શહેર નજીક સિંધુ નદીમાં જોડાય છે.

પાકિસ્તાન માટે મુખ્ય સમસ્યા

જો અફઘાનિસ્તાન આ નદી પર બંધ બનાવે છે, તો તે પાકિસ્તાનના ખેતરો અને લોકો માટે પાણીની તીવ્ર અછત તરફ દોરી જશે. ભારતના પાણી પ્રતિબંધો પહેલાથી જ પાકિસ્તાનમાં દુષ્કાળ જેવી પરિસ્થિતિનું નિર્માણ કરી રહ્યા છે. વધુમાં, કુનાર અથવા કાબુલ નદીઓ પર કોઈ પાણી સંધિ નથી, એટલે કે પાકિસ્તાન કાયદેસર રીતે અફઘાનિસ્તાનને રોકી શકતું નથી.

તણાવ વધી શકે છે

નિષ્ણાતો કહે છે કે જો અફઘાનિસ્તાન બંધ બનાવવાનું શરૂ કરે છે, તો બંને દેશો વચ્ચે સંઘર્ષ વધી શકે છે. 2021 માં સત્તામાં આવ્યા પછી, તાલિબાન સરકાર પાણીને નિયંત્રિત કરવા અને ખેતીનો વિસ્તાર કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. ઉત્તર અફઘાનિસ્તાનમાં બનાવવામાં આવી રહેલી 285 કિલોમીટર લાંબી કોશ ટેપા કેનાલ પણ ચર્ચા હેઠળ છે. તે 550,000 હેક્ટર સૂકી જમીનને ખેતીલાયક બનાવશે. જો કે, નિષ્ણાતો કહે છે કે આનાથી અમુ દરિયા નદીના પાણી પુરવઠામાં આશરે 21% ઘટાડો થઈ શકે છે, જેનાથી ઉઝબેકિસ્તાન અને તુર્કમેનિસ્તાન જેવા દેશોમાં પાણીની અછત વધી શકે છે.

ભારત સાથે તાલિબાનની વધતી નિકટતા

ગયા અઠવાડિયે, તાલિબાનના વિદેશ પ્રધાન અમીર ખાન મુત્તાકીએ ભારતની મુલાકાત લીધી હતી. તેમણે હેરાત પ્રાંતમાં ભારત દ્વારા બાંધવામાં આવેલા બંધની પ્રશંસા કરી. બંને દેશોએ અફઘાનિસ્તાનની ઉર્જા અને કૃષિને સુધારવા માટે પાણીના પ્રોજેક્ટ્સ પર સાથે મળીને કામ કરવાનો સંકલ્પ લીધો.