બાંગ્લાદેશમાં ગઈકાલે મોડી રાત્રે ભારે અશાંતિ જોવા મળી. બાંગ્લાદેશની રાજધાની ઢાકામાં પ્રદર્શનકારીઓએ તોડફોડ કરી. આ દરમિયાન અનેક ઇમારતો અને વાહનોને આગ ચાંપી દેવામાં આવી. પડોશી દેશ બાંગ્લાદેશ ફરી એકવાર ગંભીર રાજકીય અને સામાજિક ઉથલપાથલની ઝપેટમાં આવી ગયો છે. ભારત વિરોધી કટ્ટરપંથી નેતા શરીફ ઉસ્માન હાદીના મૃત્યુ બાદ, દેશભરમાં હિંસક વિરોધ પ્રદર્શનોએ માત્ર કાયદો અને વ્યવસ્થાને પડકાર્યો નથી, પરંતુ ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધોને પણ તણાવના નવા સ્તરે પહોંચાડ્યા છે.

શરૂઆતમાં યુનુસ સરકારે ભારત વિરોધી વિરોધ પ્રદર્શનોને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું, પરંતુ હવે આ વિરોધ પ્રદર્શનો તેના માટે એક કાંટો સમાન લાગે છે. પરિસ્થિતિ એટલી વધી ગઈ છે કે આગામી ચૂંટણીઓ પહેલા શાંતિ સંપૂર્ણપણે કાબુ બહાર થઈ ગઈ છે.

હિંસા ફક્ત ભારત વિરોધી ભાવના સુધી મર્યાદિત નહોતી. પ્રદર્શનકારીઓએ અવામી લીગના કાર્યાલયોને પણ નિશાન બનાવ્યા હતા અને ભારતમાં આશ્રય લેનારા ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન શેખ હસીનાને બાંગ્લાદેશ પ્રત્યાર્પણ કરવાની માંગ કરી હતી. શેખ હસીના સરકાર વિરુદ્ધ 2024ના આંદોલનમાં હાદીને એક અગ્રણી વ્યક્તિ માનવામાં આવતા હતા. તેમના મૃત્યુથી સ્થાપના વિરોધી અને કટ્ટરપંથી દળોને એક નવો મુદ્દો મળ્યો છે.

બાંગ્લાદેશમાં બગડતી સુરક્ષા પરિસ્થિતિ પર ભારતે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. વિદેશ મંત્રાલયે બાંગ્લાદેશના હાઈ કમિશનર રિયાઝ હમીદુલ્લાહને બોલાવીને તેની ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે ભારત બાંગ્લાદેશમાં તાજેતરની ઘટનાઓ અંગે ઉગ્રવાદી તત્વો દ્વારા ફેલાવવામાં આવી રહેલી ખોટી વાર્તાને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢે છે. મંત્રાલયે એમ પણ કહ્યું હતું કે વચગાળાની સરકારે ન તો નિષ્પક્ષ તપાસ હાથ ધરી છે કે ન તો ભારત સાથે નક્કર પુરાવા શેર કર્યા છે.

આ સમગ્ર ઉથલપાથલ પહેલા, બાંગ્લાદેશમાં ૧૩મી સંસદીય ચૂંટણીની તારીખ જાહેર કરવામાં આવી હતી. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર એ.એમ.એમ. નાસિર ઉદ્દીને જણાવ્યું હતું કે ૧૨ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ ચૂંટણી યોજાશે. આ દિવસે પ્રથમ વખત રાષ્ટ્રીય લોકમત (જુલાઈ ચાર્ટર) પણ યોજાશે. રાજકીય નિષ્ણાતો માને છે કે ચૂંટણી અને લોકમત પહેલાં જે રીતે લાગણીઓ ઉશ્કેરવામાં આવી રહી છે તે ચૂંટણી સ્ટંટ હોઈ શકે છે, જે પરિસ્થિતિને વધુ વણસી શકે છે.

મુખ્ય સલાહકાર મુહમ્મદ યુનુસે રાષ્ટ્રને સંબોધનમાં હાદીના મૃત્યુને હૃદયદ્રાવક ગણાવ્યું અને ગુનેગારો સામે કડક કાર્યવાહીનું વચન આપ્યું. તેમણે લોકોને સંયમ રાખવાની અપીલ કરી, પરંતુ તેમની અપીલ છતાં, સેંકડો લોકો શાહબાગ સ્ક્વેર પર એકઠા થયા અને સૂત્રોચ્ચાર કર્યા. વિદ્યાર્થી સંગઠન રાષ્ટ્રીય છાત્ર શક્તિએ વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન ગૃહ સલાહકારનું પુતળું બાળ્યું અને તેમના રાજીનામાની માંગ કરી.

ઢાકામાં પ્રથમ આલો અને ડેઈલી સ્ટાર જેવા મુખ્ય અખબારોના કાર્યાલયો પર વિરોધીઓ દ્વારા હુમલો કરવામાં આવતા પરિસ્થિતિ વધુ વણસી ગઈ. તોડફોડ, આગચંપી અને પત્રકારોને બંધક બનાવવાની સ્થિતિએ પ્રશ્નો ઉભા કર્યા કે શું વિરોધ હવે અરાજકતા તરફ જઈ રહ્યો છે.

વ્યૂહાત્મક નિષ્ણાતો માને છે કે 1971 પછી બાંગ્લાદેશમાં આ ભારતનો સૌથી મોટો પડકાર હોઈ શકે છે. તે સમયે, કટોકટી માનવતાવાદી હતી; આજે, ખતરો રાજકીય પરિવર્તન અને ભારત વિરોધી ધ્રુવીકરણનો છે. હાદીના મૃત્યુ, ભારત વિરોધી વિરોધ, આવામી લીગ પર હુમલા અને ચૂંટણી વાતાવરણ વચ્ચે, બાંગ્લાદેશ એક નિર્ણાયક તબક્કે ઊભું છે. પ્રશ્ન એ છે કે શું વચગાળાની સરકાર પરિસ્થિતિને સંભાળી શકશે, કે પછી ચૂંટણી રાજકારણ આગને વધુ વેગ આપશે.

ઇન્કલાબ મંચના પ્રવક્તા શરીફ ઉસ્માન હાદીના મૃત્યુ પછી, પડોશી દેશમાં હિંસા ફાટી નીકળી અને પરિસ્થિતિ વધુ વણસી. આ દરમિયાન, અનેક મીડિયા સંગઠનોને પણ નિશાન બનાવવામાં આવ્યા. આ દરમિયાન, ટોળાએ પ્રથમ આલોના કાર્યાલયોમાં તોડફોડ કરી અને કારવાન બજારમાં સ્થિત ધ ડેઇલી સ્ટાર બિલ્ડિંગમાં આગ લગાવી દીધી. આ દરમિયાન, ઘણા પત્રકારોને જીવતા સળગાવી દેવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો.

ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન શરીફ ઉસ્માન હાદીને માથામાં ગોળી વાગી હતી

12 ડિસેમ્બરે ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન શરીફ ઉસ્માન હાદીને માથામાં ગોળી વાગી હતી. તેમને ગંભીર હાલતમાં સિંગાપોર લઈ જવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં એક અઠવાડિયા પછી સારવાર દરમિયાન તેમનું મૃત્યુ થયું. હાદીના મૃત્યુના સમાચાર મળતાં, બાંગ્લાદેશના અનેક શહેરોમાં હિંસક વિરોધ પ્રદર્શનો ફાટી નીકળ્યા.

ભારતીય ડેપ્યુટી હાઈ કમિશનરના નિવાસસ્થાન પર પથ્થરમારો

ચટ્ટોગ્રામમાં, પ્રદર્શનકારીઓએ ભારતીય ડેપ્યુટી હાઈ કમિશનરના નિવાસસ્થાન પર પથ્થરમારો કર્યો, જ્યારે રાજશાહીમાં, ભારતીય રાજદ્વારી કાર્યાલય તરફ કૂચ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો, પરંતુ પોલીસે તેમને અટકાવ્યા. સોશિયલ મીડિયા પર ફરતા વીડિયોમાં ભારતીય સહાયક ઉચ્ચ કમિશન પાસે પથ્થરમારો સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહ્યો હતો.

હાદીના હુમલાખોરો ભારત ભાગી ગયા હોવાનો પ્રદર્શનકારીઓનો આરોપ

પ્રદર્શનકારીઓએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે હાદીના હુમલાખોરો ભારત ભાગી ગયા હતા અને ભારત વિરોધી સૂત્રોચ્ચાર કરવા માટે આનો ઉપયોગ કર્યો હતો. કેટલાક નેતાઓએ તો વચગાળાની સરકાર પાસે ભારતીય હાઈ કમિશન બંધ કરાવવાની માંગ કરી હતી અને આવામી લીગ ઓફિસો પર હુમલો કર્યો હતો.

ભારતીય રાજદ્વારી પરિસરમાં વિરોધ પ્રદર્શન

ઢાકામાં સેંકડો વિરોધીઓએ ભારતીય રાજદ્વારી પરિસર, ખાસ કરીને ભારતીય ડેપ્યુટી હાઇ કમિશનરના નિવાસસ્થાનની બહાર એકઠા થવાનો પ્રયાસ કર્યો. પરિસ્થિતિ વણસતાં પોલીસે ટીયર ગેસનો આશરો લીધો. પ્રદર્શનોમાં નેશનલ સિટીઝન પાર્ટીના કાર્યકરો પણ જોડાયા હતા, જે ગયા વર્ષના વિદ્યાર્થી આંદોલનમાંથી ઉભરી આવેલી એક પ્રભાવશાળી રાજકીય ચળવળ હતી.

શેખ હસીનાને પરત કરવાની માંગ

છેલ્લા ઘણા દિવસોથી, જુલાઈ યુનિટીના બેનર હેઠળ ભારત વિરોધી વિરોધ પ્રદર્શનો થઈ રહ્યા છે. પ્રદર્શનકારીઓ શેખ હસીના સહિત જેને ભાગેડુ માને છે તેમને પરત કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને, રાજશાહી અને ખુલનામાં ભારતીય વિઝા અરજી કેન્દ્રો અસ્થાયી રૂપે બંધ કરવામાં આવ્યા છે.

પત્રકારોને જીવતા સળગાવી દેવાનો પ્રયાસ

ઇન્કલાબ મંચના પ્રવક્તા શરીફ ઉસ્માન હાદીના મૃત્યુ પછી, પડોશી દેશમાં હિંસા ફાટી નીકળી અને પરિસ્થિતિ વધુ વણસી. આ દરમિયાન, અનેક મીડિયા સંગઠનોને પણ નિશાન બનાવવામાં આવ્યા. આ દરમિયાન, ટોળાએ પ્રથમ આલોના કાર્યાલયોમાં તોડફોડ કરી અને કારવાન બજારમાં સ્થિત ધ ડેઇલી સ્ટાર બિલ્ડિંગમાં આગ લગાવી દીધી. આ દરમિયાન, ઘણા પત્રકારોને જીવતા સળગાવી દેવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો.

વચગાળાની સરકારના વડાએ ઈમરજન્સી બેઠક બોલાવી

બાંગ્લાદેશમાં ફાટી નીકળેલી હિંસાએ કાયદો અને વ્યવસ્થાને જોખમમાં મૂકી દીધી છે. દરમિયાન, વચગાળાની સરકારના વડા મોહમ્મદ યુનુસે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક બોલાવી છે. અહેવાલો અનુસાર, હાદીના મૃત્યુના સમાચાર મળતાં જ શાહબાદ સ્ક્વેર પર મોટી સંખ્યામાં લોકો એકઠા થયા હતા. ત્યારબાદ ગુસ્સે ભરાયેલા ટોળાએ ચોકને અવરોધિત કરી દીધો. વિરોધીઓએ સરકાર પર હાદીની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવામાં નિષ્ફળ જવાનો આરોપ લગાવતા પ્લેકાર્ડ ફરકાવ્યા હતા.

કોણ છે ઉસ્માન હાદી જેના કારણે બાંગ્લાદેશ સળગ્યો

શરીફ ઉસ્માન હાદી બાંગ્લાદેશમાં જુલાઈ 2024ના બળવાના અગ્રણી નેતા અને હસીના વિરોધી જૂથ, ઇન્કલાબ મંચના પ્રવક્તા હતો. બાંગ્લાદેશમાં જુલાઈ 2024ના બળવા દરમિયાન ઇન્કલાબ મંચ પ્રસિદ્ધિ પામ્યો, જેના કારણે શેખ હસીનાને સત્તા પરથી દૂર કરવામાં આવ્યા. શરીફ ઉસ્માન હાદીને 12 ડિસેમ્બરના રોજ ઢાકામાં પલટન વિસ્તારમાં કલ્વર્ટ રોડ પર બેટરી સંચાલિત ઓટો-રિક્ષામાં મુસાફરી કરી રહ્યો હતો ત્યારે અજાણ્યા હુમલાખોરોએ ગોળી મારી દીધી હતી. તેમને તાત્કાલિક ઢાકા મેડિકલ કોલેજ હોસ્પિટલમાં લઈ જવામાં આવ્યો અને બાદમાં એવરકેર હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યો હતો. ત્યાંથી, તેમને અદ્યતન સારવાર માટે સિંગાપોર લઈ જવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં ગઈકાલે તેમનું અવસાન થયું હતું.

હિન્દુ યુવકની હત્યા કરી લાશ ઝાડ પર લટકાવીને આગ લગાવી દીધી

બાંગ્લાદેશમાં ફરી એકવાર હિંસા ફાટી નીકળેલી હિંસામાં હિન્દુ પરિવારોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે. હાદીના મૃત્યુથી ગુસ્સે ભરાયેલા ઉગ્રવાદીઓએ અનેક શહેરોમાં આગચંપી અને તોડફોડનો આશરો લીધો છે. વધુમાં, એક હિન્દુ યુવાનને નિર્દયતાથી માર મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી, તેના શરીરને ઝાડ પર લટકાવવામાં આવ્યું હતું અને પછી તેને આગ લગાવી દેવામાં આવી હતી.