લગભગ ૧.૨ કરોડ કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો જુલાઈ ૨૦૨૬ માટે તેમના મોંઘવારી ભથ્થા (DA) અને મોંઘવારી રાહત (DR) માં વધારાની રાહ જોઈ રહ્યા છે. દશેરા પછી, દિવાળી પણ નજીક આવી રહી છે, પરંતુ સરકારે હજુ સુધી સત્તાવાર રીતે DA અને DR વધારાની જાહેરાત કરી નથી. પરિણામે, કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો સરકારના આગામી નિર્ણયની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે. એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે સરકાર મોંઘવારી ભથ્થામાં ૩% વધારો કરી શકે છે. જો આવું થાય, તો વર્તમાન DA ૬૦% થી વધીને ૬૩% થશે. જોકે, આ માત્ર એક અંદાજ છે. વધારાની રકમ અને તેની જાહેરાત ક્યારે થશે તે સરકારની મંજૂરી પછી જ સ્પષ્ટ થશે.

કર્મચારી સંગઠનો DA વધારાની માંગને વધુ તીવ્ર બનાવી રહ્યા છે

કેન્દ્રીય કર્મચારી સંગઠનોએ મોંઘવારી ભથ્થામાં વધારો કરવાની માંગ કરવા માટે સરકાર પર દબાણ વધાર્યું છે. સેન્ટ્રલ ગવર્નમેન્ટ એમ્પ્લોયીઝ એન્ડ વર્કર્સ (CGW) એ ૧૪ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ કેબિનેટ સચિવને પત્ર લખીને DA અને DR ની વહેલી જાહેરાત કરવાની માંગ કરી હતી. સંગઠને 16 ઓક્ટોબરે દેશભરની સરકારી કચેરીઓમાં બપોરના ભોજન પ્રદર્શનનું પણ આયોજન કર્યું હતું. આ દ્વારા કર્મચારીઓએ જુલાઈ 2026 થી બાકી રહેલા DA અને DR હપ્તાઓ વહેલા ચૂકવવાની માંગ કરી હતી. સંગઠને નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે એડહોક બોનસ અને ઉત્પાદકતા-લિંક્ડ બોનસ (PLB) ની જાહેરાત કરવાની પણ માંગ કરી હતી. જોકે, કેન્દ્ર સરકારે ત્યારબાદ પાત્ર કર્મચારીઓ માટે 30 દિવસના બોનસને મંજૂરી આપી હતી. રેલ્વે કર્મચારીઓ માટે અલગથી 78 દિવસના ઉત્પાદકતા-લિંક્ડ બોનસની પણ જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.

DAની જાહેરાત ક્યારે કરવામાં આવશે?

કેન્દ્ર સરકાર વર્ષમાં બે વાર મોંઘવારી ભથ્થા (DA) માં સુધારો કરે છે. પહેલો વધારો જાન્યુઆરીમાં અમલમાં આવે છે, અને સામાન્ય રીતે માર્ચની આસપાસ જાહેર કરવામાં આવે છે. બીજો વધારો જુલાઈમાં અમલમાં આવે છે અને સામાન્ય રીતે સપ્ટેમ્બર અથવા ઓક્ટોબરમાં જાહેર કરવામાં આવે છે. આ વખતે, જુલાઈ 2026 ના હપ્તાની જાહેરાત હજુ બાકી છે. દિવાળી 8 નવેમ્બર, 2026 ના રોજ આવે છે, તેથી કર્મચારીઓને આશા છે કે સરકાર તહેવાર પહેલા નિર્ણય લઈ શકે છે. જોકે, DA વધારાની જાહેરાત માટે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર તારીખ નક્કી કરવામાં આવી નથી. અગાઉ, માર્ચ 2026 માં, સરકારે DA માં 2 ટકાનો વધારો કર્યો હતો, જેનાથી મોંઘવારી ભથ્થું 60 ટકા થયું હતું.

જો DAમાં 3% વધારો કરવામાં આવે તો પગાર કેટલો વધશે?

જો સરકાર મોંઘવારી ભથ્થું 60 ટકાથી વધારીને 63 ટકા કરે છે, તો કર્મચારીઓને તેમના મૂળ પગારના આધારે વધુ માસિક DA મળશે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ કર્મચારીનો મૂળ પગાર રૂ.18,000 છે, તો તેમને હાલમાં 60 ટકા DA ના દરે રૂ.10,800 દર મહિને મળે છે. જો DA 63 ટકા થાય છે, તો આ રકમ વધીને રૂ.11,340 થશે. આનો અર્થ એ થયો કે કર્મચારીને દર મહિને રૂ.540 વધુ મળશે. આ રકમ આખા 12 મહિના માટે રૂ.6,480 થશે.

શું જુલાઈ 2026 થી બાકી રકમ ચૂકવવામાં આવશે?

કર્મચારીઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન બાકી રકમનો મુદ્દો છે. જો સરકાર 1 જુલાઈ, 2026 થી ડીએમાં વધારો લાગુ કરે છે, પરંતુ જાહેરાત પછીથી કરવામાં આવે છે, તો લાયક કર્મચારીઓને જુલાઈથી વધેલા દર લાગુ થાય ત્યાં સુધીના સમયગાળા માટે બાકી રકમ મળી શકે છે. પેન્શનરોને મોંઘવારી રાહત (DR) માં વધારાનો લાભ પણ મળી શકે છે. જો કે, બાકી રકમની ચુકવણી અને તેને લગતા નિયમો સરકારના અંતિમ આદેશ પર આધારિત રહેશે.

મોંઘવારી ભથ્થું કેવી રીતે નક્કી કરવામાં આવે છે?

ઔદ્યોગિક કામદારો માટે ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (AICPI-IW) મોંઘવારી ભથ્થાના દર નક્કી કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. આ સૂચકાંક ઔદ્યોગિક કામદારો માટે રોજિંદા વસ્તુઓના ભાવમાં ફેરફાર દર્શાવે છે. મોંઘવારી ભથ્થાની ગણતરી લેબર બ્યુરો દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા ડેટાના આધારે કરવામાં આવે છે. પછી સરકાર અંતિમ દરને મંજૂરી આપે છે. તેથી, દર વખતે મોંઘવારી ભથ્થામાં સમાન દરે વધારો થાય તે જરૂરી નથી.