છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વૈશ્વિક ભૂ-રાજકીય તણાવ સતત વધ્યો છે. મધ્ય પૂર્વ અને યુક્રેન યુદ્ધો બાદ, યુએસ-ઈરાન સંબંધોમાં તણાવ અને એશિયામાં નવા તણાવ હવે જોવા મળી રહ્યા છે. આ તાજેતરના વિકાસથી ચીન અને જાપાન વચ્ચે તણાવ વધી ગયો છે, જ્યાં બેઇજિંગે 40 જાપાની કંપનીઓ સામે કાર્યવાહી કરી છે. ચીનનો આરોપ છે કે આ કંપનીઓ જાપાનની લશ્કરી ક્ષમતાઓને પુનર્જીવિત કરવા સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ છે.

તો બીજી તરફ જાપાનના વડા પ્રધાન સના તાકાઇચીએ સંકેત આપ્યો કે જો ચીન તાઇવાન સામે લશ્કરી કાર્યવાહી કરે તો ટોક્યો હસ્તક્ષેપ કરવાનું વિચારી શકે છે ત્યારે તણાવ વધુ વધ્યો છે. ચીન લાંબા સમયથી તાઇવાનને પોતાનો પ્રદેશ ગણાવે છે અને આ મુદ્દા પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ છે.

મિત્સુબિશી, કાવાસાકી સહિતની કંપનીઓ ટાર્ગેટ

ચીનના વાણિજ્ય મંત્રાલયે 20 જાપાની કંપનીઓને નિકાસ નિયંત્રણ સૂચિમાં મૂકી છે, જ્યારે 20 અન્ય કંપનીઓને અલગ વોચ સૂચિમાં મૂકવામાં આવી છે. નિકાસ નિયંત્રણ સૂચિમાં રહેલી કંપનીઓ હવે ચીનમાંથી બેવડા ઉપયોગના માલ આયાત કરી શકશે નહીં. બેવડા ઉપયોગના માલ તે છે જેનો ઉપયોગ નાગરિક અને લશ્કરી હેતુ બંને માટે થઈ શકે છે.આ કાર્યવાહી થી મિત્સુબિશી હેવી ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (જહાજ નિર્માણ, ફાઇટર એરક્રાફ્ટ એન્જિન અને મરીન મશીનરી), કાવાસાકી હેવી ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને ફુજીત્સુ સહિત ઘણી મોટી જાપાની કંપનીઓને લક્ષ્ય બનાવ્યું છે. ચીનના વાણિજ્ય મંત્રાલય અનુસાર, આ કંપનીઓને ચીનમાં કાર્યરત વિદેશી સંસ્થાઓ પાસેથી બેવડા ઉપયોગના માલનો પુરવઠો મેળવવાથી પણ પ્રતિબંધિત કરવામાં આવશે.નિષ્ણાતો માને છે કે આ પગલું એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં વ્યૂહાત્મક સંતુલનને અસર કરી શકે છે અને બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર અને રાજદ્વારી સંબંધોને વધુ તણાવ આપી શકે છે.

આગળ શું થશે?

હવે, ચીનમાંથી આ કંપનીઓને નિકાસ કરતા કોઈપણ સપ્લાયરે પહેલા નિકાસ લાઇસન્સ માટે અરજી કરવી પડશે. તેમને માલના હેતુપૂર્વકના ઉપયોગની રૂપરેખા આપતો વિગતવાર જોખમ વ્યવસ્થાપન અહેવાલ પણ સબમિટ કરવો પડશે. તેમને ખાતરી આપતી ઔપચારિક બાંયધરી પણ આપવી પડશે કે જાપાનની લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓમાં બેવડા ઉપયોગના માલસામાનનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે નહીં. વિશ્લેષકો માને છે કે આ પગલું ફક્ત વેપાર નિયંત્રણ માપદંડ નથી, પરંતુ એક વ્યૂહાત્મક સંદેશ પણ છે કે ચીન પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને તાઇવાન મુદ્દા પર તેના વલણને મજબૂત રીતે લાગુ કરવા માંગે છે.