ચીને તાજેતરમાં તેના નવા, અત્યાધુનિક સ્ટીલ્થ ડ્રોન, જીજે-11નો એક વીડિયો રિલીઝ કરીને વૈશ્વિક સ્તરે ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી એર ફોર્સ દ્વારા શેર કરાયેલ આ વીડિયોમાં તે ચીનના જે-20 સ્ટીલ્થ ફાઇટર અને જે-16ડી ઇલેક્ટ્રોનિક એટેક જેટ સાથે ઉડતું દેખાય છે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતો આને ચીનની નવી લશ્કરી નીતિમાં એક ગેમ-ચેન્જિંગ પગલું ગણાવી રહ્યા છે.

ચીનનું જીજે-11, જેને રહસ્યમય ડ્રેગન અથવા ફેન્ટસી ડ્રેગન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક અદ્યતન માનવરહિત કોમ્બેટ એરિયલ વ્હીકલ (યુસીએવી છે. તે ગુપ્ત મિશન, જાસૂસી અને દુશ્મનના પ્રદેશમાં ઊંડાણમાં ચોકસાઇથી પ્રહાર કરવા સક્ષમ છે. ડ્રોનની ઉડાન પરંપરાગત ફાઇટર એરક્રાફ્ટથી આગળ વધીને માનવરહિત સ્ટીલ્થ સ્ક્વોડ્રન વિકસાવવામાં ચીનની ઝડપી પ્રગતિ દર્શાવે છે.

જીજે-11 બેટ જેવો આકાર ધરાવે છે. તેની ડિઝાઇનમાં રડાર ચોરી ટેકનોલોજી, હાઇ-સ્પીડ ફ્લાઇટ અને લાંબા અંતરની હુમલો પ્રણાલીઓનો સમાવેશ થાય છે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતો કહે છે કે આ ડ્રોનની ક્ષમતા યુએસ એફ-35 જેટ કરતાં વધુ અદ્યતન છે. તેની અનોખી વિશેષતા એ છે કે તે ફક્ત હુમલા જ કરી શકતું નથી પરંતુ ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધમાં પણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

ચીનની નવી લશ્કરી વ્યૂહરચના હેઠળ, જે-20 ફાઇટર જેટ અને જીજે-11 ડ્રોન મિશન પર સાથે કામ કરશે. જે-20નું બે-સીટ વર્ઝન આ ડ્રોનને રિમોટલી નિયંત્રિત કરશે, જેનાથી માનવ અને મશીનો વચ્ચે સંકલન શક્ય બનશે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ વિડિઓ ડ્રોનના ઓપરેશનલ સેવામાં પ્રવેશનો સંકેત આપે છે.

અમેરિકન સંરક્ષણ વિશ્લેષણ વેબસાઇટ ધ વોર ઝોન અનુસાર, ભારત-ચીન સરહદથી થોડા અંતરે ચીનના તિબેટ ક્ષેત્રમાં શિગાત્સે એર બેઝ પર ત્રણ જીજે-11 ડ્રોન જોવા મળ્યા છે. નિષ્ણાતો માને છે કે ચીન આ ડ્રોનનો ઉપયોગ સરહદ દેખરેખ અને સંભવિત હવાઈ કામગીરીની તૈયારી માટે કરી રહ્યું છે. આ ભારત માટે એક નવો સુરક્ષા ખતરો ઉભો કરી શકે છે.

જીજે-11નો પહેલો પ્રોટોટાઇપ 2013માં બનાવવામાં આવ્યો હતો. છ વર્ષ પછી, તેનું અદ્યતન મોડેલ 2019 બેઇજિંગ લશ્કરી પરેડમાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. નવા વર્ઝનમાં પાછળની ડિઝાઇન અને એક્ઝોસ્ટ સિસ્ટમ છે જે રડાર સિગ્નલોને સંપૂર્ણપણે અસ્પષ્ટ કરે છે, જેના કારણે ડ્રોન દુશ્મનોની નજરમાં વર્ચ્યુઅલ રીતે અદ્રશ્ય થઈ જાય છે.

અહેવાલો અનુસાર, ચીન હવે જીજે-11નું નૌકાદળ સંસ્કરણ વિકસાવી રહ્યું છે, જે વિમાનવાહક જહાજોથી ઉડાન ભરવામાં સક્ષમ હશે. જો આવું થાય, તો ચીનની નૌકાદળ શક્તિ નોંધપાત્ર રીતે વધી શકે છે, અને આ ડ્રોનનો ઉપયોગ તેની દરિયાઈ સરહદો પર દેખરેખ અને હુમલા બંને કામગીરી માટે થઈ શકે છે.

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ તેના આગામી પેઢીના સ્ટીલ્થ ડ્રોન પ્રોજેક્ટ્સને ગુપ્ત રાખે છે, પરંતુ નિષ્ણાતો માને છે કે જીજે-11ની ક્ષમતાઓએ યુએસ સંરક્ષણ એજન્સીઓને ચેતવણી આપી છે. ભવિષ્યના હવાઈ યુદ્ધમાં શક્તિનું સંતુલન જાળવવા માટે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ હવે હાઇ-ટેક યુસીએવી સિસ્ટમ્સના સમાન વર્ગ પર કામ ઝડપી બનાવી રહ્યું છે.