પશ્ચિમ એશિયામાં તીવ્ર ભૂરાજકીય તણાવ વચ્ચે, વૈશ્વિક ઊર્જા બજારોમાં નોંધપાત્ર રાહત જોવા મળી છે. યુએસ પ્રમુખ ટ્રમ્પે ઈરાનના પાવર પ્લાન્ટ અને માળખાગત સુવિધાઓ પર આયોજિત લશ્કરી હુમલાઓને મુલતવી રાખવાનો આદેશ આપ્યા બાદ વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે. આ મોટા રાજદ્વારી પગલાથી તેલ બજારમાં વેચવાલી શરૂ થઈ ગઈ છે, જેના કારણે ભાવ તેમના તાજેતરના ઉચ્ચ સ્તરથી ઘણા નીચે આવી ગયા છે.

આંકડાઓમાં ઘટાડો: બ્રેન્ટ અને WTI ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ

તાજેતરના બજાર ડેટા અનુસાર, યુએસના નિર્ણય પછી તેલના ભાવમાં કુલ 13 ટકાથી વધુનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. બજારમાં આ ઘટાડાની સીધી અસર બંને મુખ્ય તેલ બેન્ચમાર્ક પર પડી છે:

બ્રેન્ટ ક્રૂડ: ૧૧:૦૮ GMT સુધીમાં, વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ ક્રૂડ ફ્યુચર્સ લગભગ ૧૭ ડોલર અથવા ૧૫ ટકા ઘટીને ૯૬ ડોલર પ્રતિ બેરલના સત્રના નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયા હતા.

WTI ક્રૂડ: એ જ રીતે, યુએસ બેન્ચમાર્ક વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) માં પણ ભારે વેચવાલી જોવા મળી હતી. તે ૧૩ ડોલર અથવા આશરે ૧૩.૫ ટકા ઘટીને ૮૫.૨૮ ડોલર પ્રતિ બેરલના સત્રના નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો હતો.

તણાવની અસર: તેલ ૧૦૦ ડોલરને કેમ વટાવી ગયું?

આ તીવ્ર ઘટાડાને સમજવા માટે, તાજેતરના બજાર વલણોને ધ્યાનમાં લેવું મહત્વપૂર્ણ છે. અગાઉ, મધ્ય પૂર્વમાં વધતા સંઘર્ષને કારણે તેલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો હતો, જે પ્રતિ બેરલ ૧૦૦ ડોલરથી વધુ પહોંચી ગયો હતો. આ વધારો મુખ્યત્વે ઈરાન દ્વારા વેપારી જહાજો પરના હુમલાઓને કારણે થયો હતો. આ હુમલાઓએ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ વેપાર માર્ગોમાંના એક, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને વર્ચ્યુઅલ રીતે બંધ કરી દીધો હતો. પુરવઠામાં વિક્ષેપના આ સીધા ભયથી વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટ સર્જાયું હતું.

અર્થતંત્ર અને બજારો માટે આનો શું અર્થ થાય છે?

ઈરાનના ઉર્જા માળખા પર અમેરિકાની લશ્કરી કાર્યવાહી ટાળવાનો અર્થ એ છે કે હાલમાં ખાડી ક્ષેત્રમાંથી તેલ ઉત્પાદન અને પુરવઠા માળખા પર કોઈ તાત્કાલિક ખતરો નથી. તેલના ભાવ, જે પ્રતિ બેરલ 100 ડોલરને વટાવી ગયા હતા, તે 96 ડોલર (બ્રેન્ટ) અને 85.28 ડોલર (WTI) પર પાછા ફરવાથી, ફુગાવાના મોરચે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને તેલ આયાત કરનારા દેશો માટે એક મોટો સકારાત્મક સંકેત છે. જહાજો પર હુમલાને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાથી સર્જાયેલ પુરવઠા જોખમ લશ્કરી કાર્યવાહી ટાળવાને કારણે બજારના દૃષ્ટિકોણમાં કંઈક અંશે ઓછું થયું છે.

ભૂ-રાજકીય તણાવમાં આ ઘટાડો ઊર્જા બજારોને સ્થિર કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યો છે. જોકે તેલના ભાવમાં નોંધપાત્ર સુધારો થયો છે, બજારનું ધ્યાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની પરિસ્થિતિ અને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના વધુ રાજદ્વારી વિકાસ પર કેન્દ્રિત રહેશે. જો આ ક્ષેત્રમાં જહાજોની અવરજવર સંપૂર્ણપણે સામાન્ય થઈ જાય, તો કાચા તેલના ભાવમાં વધુ સ્થિરતા જોવા મળી શકે છે.