ભારત હવે રેયર અર્થ મેટલ (દુર્લભ ધાતુઓ) માટે ચીનના ભરોસે બેસી રહેશે નહીં. કેન્દ્રીય ખનન મંત્રી જી. કિશન રેડ્ડીએ એક મોટી જાહેરાત કરતા જણાવ્યું છે કે, ભારત આ વર્ષના અંત સુધીમાં 'રેયર અર્થ પર્મેનન્ટ મેગ્નેટ' (સ્થાયી ચુંબક) નું સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદન શરૂ કરી દેશે. આ પ્રોજેક્ટ ખાનગી કંપનીઓના સહયોગથી ચલાવવામાં આવશે, જેથી ટેકનોલોજી અને રોકાણનો શ્રેષ્ઠ સમન્વય સાધી શકાય.

7,300 કરોડનું માતબર રોકાણ અને માળખાગત સુવિધા
કેન્દ્ર સરકારે આ મહત્વકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ માટે આશરે 73 અબજ રૂપિયા (7,300 કરોડ રૂપિયા) ના વિશેષ કાર્યક્રમને મંજૂરી આપી દીધી છે. સરકારનો મુખ્ય હેતુ દેશમાં જ આ ચુંબકોનું ઉત્પાદન વધારવાનો છે. આ માટે ચાર વિવિધ રાજ્યોમાં મહત્વપૂર્ણ ખનિજો પર પ્રક્રિયા કરવા માટે નવા પ્લાન્ટ્સ (સંયંત્રો) સ્થાપવાની યોજના છે. આ પગલાથી માત્ર આયાત પરનો ખર્ચ જ નહીં ઘટે, પરંતુ હજારોની સંખ્યામાં રોજગારીની નવી તકો પણ ઉભી થશે.

શા માટે આ ચુંબકો આટલા મહત્વના છે?
રેયર અર્થ મેટલમાંથી બનેલા આ ચુંબકો આધુનિક ટેકનોલોજીની કરોડરજ્જુ સમાન છે. તેનો ઉપયોગ નીચે મુજબના ક્ષેત્રોમાં અનિવાર્ય છે:

ઈલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV): ઈવી મોટર માટે આ ચુંબકો સૌથી મહત્વના છે.

સંરક્ષણ અને એરોસ્પેસ: હાઈ-ટેક શસ્ત્રો અને એરક્રાફ્ટના ઉપકરણોમાં તેનો ઉપયોગ થાય છે.

રિન્યુએબલ એનર્જી: વિન્ડ ટર્બાઈન્સ અને સોલાર પાવર પ્રોજેક્ટ્સમાં આ ટેકનોલોજી વપરાય છે.

દુનિયાનો ત્રીજો સૌથી મોટો ભંડાર ભારતમાં
યુએસ જીઓલોજિકલ સર્વેના રિપોર્ટ મુજબ, ભારત પાસે 6.9 મિલિયન ટન રેયર અર્થ મેટલનો ભંડાર છે, જે દુનિયામાં ત્રીજા ક્રમે છે. જોકે, અત્યાર સુધી ખાનગી ક્ષેત્રની મર્યાદિત ભાગીદારી અને પ્રોસેસિંગ ટેકનોલોજીના અભાવે આપણે તેનો પૂરો લાભ લઈ શક્યા નહોતા. હાલમાં ચીન આ ક્ષેત્રમાં 90% પ્રોસેસિંગ પર પોતાનો એકહથ્થુ અધિકાર ધરાવે છે. ઈરાન કે અન્ય ભૌગોલિક તણાવ વચ્ચે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાય ત્યારે ભારત માટે જોખમ ઊભું થતું હતું, જેનો ઉકેલ હવે આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા લાવવામાં આવશે.

​​​​​​​ખનન મંત્રીએ વધુમાં ઉમેર્યું કે, મંત્રાલય અને સરકારી સંસ્થાઓએ આ ચુંબકો બનાવવા માટેની સ્વદેશી ટેકનોલોજી તૈયાર કરી લીધી છે. ૨૦૩૦ સુધીમાં ભારતમાં આ ચુંબકોનો વપરાશ બમણો થવાની શક્યતા છે, ત્યારે આ નિર્ણય ભારતને વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક રીતે મજબૂત બનાવશે.