ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ ઝડપથી વધ્યા છે ત્યારે છેતરપિંડીના કેસોમાં પણ તીવ્ર વધારો થયો છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના ડેટા અનુસાર, 2024માં ડિજિટલ છેતરપિંડી રૂ. 36,014 કરોડ થઈ હતી, જે એક વર્ષ અગાઉ રૂ. 12,230 કરોડ હતી. ઓનલાઈન પેમેન્ટ દરમિયાન છેતરપિંડી અટકાવવા માટે, દેશની બે સૌથી મોટી બેંકો એક નવી એઆઈ-આધારિત સિસ્ટમ વિકસાવી રહી છે. આ સિસ્ટમ શંકાસ્પદ વ્યવહારોને સરળતાથી ઓળખી શકશે અને તેમને તાત્કાલિક બંધ કરી શકશે. એસબીઆઈ અને બેંક ઓફ બરોડાએ આ પહેલ શરૂ કરી છે, જેમાં અન્ય જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોનો પણ સમાવેશ થશે.

આ સિસ્ટમને ઇન્ડિયન ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇન્ટેલિજન્સ કોર્પોરેશન નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ સિસ્ટમ વાસ્તવિક સમયમાં ઓનલાઈન બેંકિંગ છેતરપિંડી શોધવા અને તાત્કાલિક બંધ કરવા માટે એઆઈ અને મશીન લર્નિંગનો ઉપયોગ કરશે. એસબીઆઈ અને બેંક ઓફ બરોડાએ આ સિસ્ટમ વિકસાવવા માટે શરૂઆતમાં રૂ. 10 કરોડનું રોકાણ કરવા સંમતિ આપી છે. બાર અન્ય મોટી જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો પણ આ પહેલમાં ભાગ લેશે. તેને મંજૂરી માટે કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રાલયને મોકલવામાં આવ્યું છે.

થોડા દિવસો પહેલા, આરબીઆઈના ડેપ્યુટી ગવર્નરે જાહેરાત કરી હતી કે રિઝર્વ બેંક એક ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇન્ટેલિજન્સ પ્લેટફોર્મ વિકસાવી રહી છે જે વિવિધ સ્ત્રોતો, જેમ કે મ્યુલ એકાઉન્ટ્સ, ટેલિકોમ ડેટા અને લોકેશન ડેટાને જોડીને એઆઈ સિસ્ટમ્સને તાલીમ આપશે, જેથી છેતરપિંડી તાત્કાલિક શોધી શકાય.

હાલમાં, બેંકો આરબીઆઈની મ્યુલહન્ટર એઆઈ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહી છે, જે મ્યુલ એકાઉન્ટ્સ શોધી કાઢે છે. આ એવા એકાઉન્ટ્સ છે જેનો ઉપયોગ ગુનેગારો દ્વારા પૈસાની લોન્ડરિંગ અથવા છેતરપિંડી છુપાવવા માટે થાય છે. કેનેરા બેંક, પંજાબ નેશનલ બેંક, બેંક ઓફ ઇન્ડિયા, બેંક ઓફ બરોડા અને એયુ સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક પહેલાથી જ આ સિસ્ટમ અપનાવી ચૂકી છે.