EPS-95 પેન્શનરોની લાંબા સમયથી ચાલી આવતી માંગ (લઘુત્તમ પેન્શન રૂ.1,000થી વધારીને રૂ.7,500 કરવાની) હાલમાં પૂર્ણ થવાની શક્યતા ઓછી દેખાઈ રહી છે. શ્રમ અને રોજગાર રાજ્યમંત્રી શોભા કરંદલાજેએ લોકસભામાં એક પ્રશ્નના જવાબમાં જણાવ્યું હતું કે 2019ના મૂલ્યાંકન મુજબ EPS ફંડમાં એક્ચ્યુરિયલ ખાધ છે. આનો અર્થ એ થયો કે ફંડની નાણાકીય સ્થિતિ હવે પેન્શન વધારવા માટે પૂરતી મજબૂત નથી. આનાથી ફરી એકવાર પેન્શનરોમાં હતાશા વધી છે, જેઓ વધતી જતી ફુગાવા અને ખર્ચ વચ્ચે પેન્શનની રકમમાં વધારો કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે.

શું જવાબ છે?

આ પ્રશ્ન શિવસેના (UBT)ના સાંસદ બાલ્યા મામા સુરેશ ગોપીનાથ મ્હાત્રે દ્વારા પૂછવામાં આવ્યો હતો. તેઓ જાણવા માંગતા હતા કે શું સરકાર EPS-95 હેઠળ લઘુત્તમ પેન્શન રૂ.1,000થી વધારીને રૂ.7,500 કરવાનું વિચારી રહી છે. જવાબમાં, શોભા કરંદલાજેએ સમજાવ્યું કે EPS-95 યોજના "નિર્ધારિત યોગદાન - નિર્ધારિત લાભ" મોડેલ પર કાર્ય કરે છે. નોકરીદાતાઓ આ ભંડોળમાં 8.33 ટકા ફાળો આપે છે, અને કેન્દ્ર સરકાર રૂ.15,000ની પગાર મર્યાદા સુધી સહાય તરીકે 1.16 ટકા ફાળો આપે છે. મંત્રીએ પુનરોચ્ચાર કર્યો કે તમામ પેન્શન અને લાભો આ સંચિત ભંડોળમાંથી ચૂકવવામાં આવે છે, અને 31 માર્ચ, 2019ના મૂલ્યાંકન મુજબ, ભંડોળ ખાધમાં છે, તેથી તાત્કાલિક વધારો શક્ય નથી.

સાંસદે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા

સાંસદે EPS સંબંધિત અન્ય ઘણા મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા. જેમ કે પેન્શનરોને મોંઘવારી ભથ્થા (DA)નો લાભ કેમ આપવામાં આવતો નથી, શું સરકાર પેન્શનની રકમ વધારવા માટે કોઈ નક્કર પગલાં લેશે, અને શું EPS-95 પેન્શનરોની સંસ્થાઓની માંગણીઓનો ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે. આ પ્રશ્નોના જવાબમાં, મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે સરકાર હાલમાં 1.16 ટકા વાર્ષિક યોગદાન ઉપરાંત બજેટરી સપોર્ટ દ્વારા રૂ.1,000 ની લઘુત્તમ પેન્શન સુનિશ્ચિત કરે છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે સરકાર EPS ફંડના સ્વાસ્થ્ય અને ભવિષ્યની જવાબદારીઓને ધ્યાનમાં રાખીને કર્મચારીઓને મહત્તમ લાભો પૂરા પાડવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. આનો અર્થ એ છે કે જ્યારે માંગણીઓ પર વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે, ત્યારે તાત્કાલિક કોઈ મોટી કાર્યવાહીની શક્યતા ઓછી છે.

સામાજિક સુરક્ષા યોજના

EPS-95 એ એક મહત્વપૂર્ણ સામાજિક સુરક્ષા યોજના છે જે કર્મચારીઓ અને તેમના પરિવારોને વૃદ્ધાવસ્થા, અપંગતા અને મૃત્યુ જેવી પરિસ્થિતિઓમાં રક્ષણ આપવા માટે રચાયેલ છે. આમાં 58 વર્ષની ઉંમરે નિવૃત્તિ પેન્શન, 50 વર્ષની ઉંમરે વહેલું પેન્શન, કાયમી અપંગતા પર અપંગતા પેન્શન, વિધવા/વિધુર પેન્શન, બાળકો અને અનાથ માટે ખાસ પેન્શન, નોમિની પેન્શન અને માતાપિતા માટે સહાયનો સમાવેશ થાય છે. EPS સભ્યો ટૂંકા સેવા સમયગાળાના કિસ્સામાં પણ ઉપાડનો લાભ મેળવી શકે છે. જોકે, પેન્શનરોનું કહેવું છે કે વધતી જતી ફુગાવામાં ₹1,000 નું લઘુત્તમ પેન્શન બિલકુલ પૂરતું નથી, તેથી કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી રકમ વધારવાની વારંવાર માંગણીઓ કરવામાં આવી રહી છે. પરંતુ હાલમાં, સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલા તાજેતરના પ્રતિભાવ પરથી, એ સ્પષ્ટ છે કે લઘુત્તમ પેન્શનમાં વધારો કરવાની આશા થોડા વધુ સમય માટે મુલતવી રાખવામાં આવી શકે છે.