સુપ્રીમ કોર્ટે કર્મચારીઓની તરફેણમાં એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે કર્મચારી વળતર કાયદા હેઠળ અકસ્માત વળતર ચૂકવવામાં વિલંબ માટે લાદવામાં આવેલ દંડ નોકરીદાતાએ પોતાના ખિસ્સામાંથી ચૂકવવો પડશે, ભલે વળતરની રકમ વીમા દ્વારા આવરી લેવામાં આવી હોય.કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ કાયદો એક સામાજિક કલ્યાણ કાયદો છે અને કર્મચારીઓના હિતમાં ઉદારતાપૂર્વક અને ઉદ્દેશ્યથી તેનું અર્થઘટન થવું જોઈએ.

કેસની સુનાવણી કરતા, ન્યાયાધીશ અરવિંદ કુમાર અને પી.બી. વરાલેની બેન્ચે નોંધ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ અનેક નિર્ણયોમાં કર્મચારીઓની તરફેણમાં આ કાયદાના ઉદાર અર્થઘટન પર ભાર મૂક્યો છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વળતર સંબંધિત કલમ 4એ(3)(બી) હેઠળ દંડ ચૂકવવા માટે નોકરીદાતા જવાબદાર છે.

ન્યૂ ઈન્ડિયા એશ્યોરન્સ કંપની દ્વારા દિલ્હી હાઈકોર્ટના નિર્ણયને પડકારતી અરજી પર સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય આવ્યો હતો જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે વળતર ચુકવણીમાં કોઈપણ વિલંબ માટે કંપનીને નહીં, પરંતુ નોકરીદાતાને દંડ ફટકારવો જોઈએ. સુપ્રીમ કોર્ટે હાઈકોર્ટના આ આદેશને રદ કર્યો હતો.

ચુકાદો આપતા બેન્ચે કહ્યું, અધિનિયમના ઉદ્દેશ્યોના નિવેદનનું વાંચન એ સ્પષ્ટ કરે છે કે આ કાયદો રોજગાર દરમિયાન અથવા રોજગાર દરમિયાન કર્મચારીઓની ફરિયાદોના નિવારણ માટે સંસદ દ્વારા ઘડવામાં આવેલ સામાજિક કલ્યાણ કાયદો છે. પૂરતું વળતર તાત્કાલિક પૂરું પાડવામાં આવે છે જેથી કર્મચારી અથવા તેનો પરિવાર ઈજાના કિસ્સામાં કર્મચારીના તબીબી ખર્ચનો ભોગ બની શકે અથવા મૃત્યુના કિસ્સામાં આજીવિકા મેળવી શકે.

કેસ શું હતો?

કેસની વિગતો જોઈએ તો 2017 માં, એક કર્મચારીનું નોકરીદાતાનું વાહન ચલાવતી વખતે મૃત્યુ થયું હતું.વળતર ન મળવાને કારણે, મૃતકના પરિવારે જુલાઈમાં લેબર કમિશનરનો સંપર્ક કર્યો હતો.કમિશનરે વિલંબ બદલ નોકરીદાતા પર ₹7.36 લાખનું વળતર, 12% વ્યાજ અને ₹2.57 લાખનો દંડ લાદ્યો.વાહનનો માન્ય વીમો હોવાથી, વીમા કંપનીએ દંડ સિવાય વળતર ચૂકવવાનું હતું.જો કે, શ્રમ કમિશનરના નિર્ણયને ઉલટાવીને, દિલ્હી હાઈકોર્ટે ઠરાવ્યું કે દંડ પણ વીમા કંપનીએ ચૂકવવાનો હતો, નોકરીદાતાએ નહીં.

સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી હાઈકોર્ટના નિર્ણયને ફગાવ્યો

દિલ્હી હાઈકોર્ટના નિર્ણયને ઉલટાવીને, સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે જણાવ્યું કે 1995ના સુધારાએ જાણી જોઈને દંડને વળતર અને વ્યાજથી અલગ કર્યો હતો જેથી વીમા કંપનીઓ પર વધારાનો બોજ ટાળી શકાય અને નોકરીદાતાઓને સમયસર ચુકવણી કરવા માટે ફરજ પાડવામાં આવે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે જો વીમા કંપની દંડ ચૂકવવાનું ચાલુ રાખે, તો નોકરીદાતાઓ પર સમયસર ચુકવણી કરવા માટે કોઈ અસરકારક દબાણ નહીં આવે, જે કાયદાના હેતુને નકારી કાઢે છે.