પશ્ચિમ એશિયા કટોકટી અને અમેરિકા-ઈરાન તણાવની અસર હવે ભારતીય ખેડૂતો પર પડી શકે છે. ખરીફ સિઝન પહેલા ભારતને ઊંચા ભાવે DAP અને યુરિયાની આયાત કરવાની ફરજ પડી છે. આનાથી સરકારના ખાતર સબસિડીનો બોજ વધવાની શક્યતા છે. વધુમાં, ખેડૂતોને ખાતરની અછતનો સામનો કરવો પડી શકે છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રવિવારે ખેડૂતોને રાસાયણિક ખાતરોનો ઉપયોગ ઘટાડવા અને કુદરતી ખેતી અપનાવવા વિનંતી કરી.

DAPના ભાવ પ્રતિ ટન 920 થી 930 ડોલર સુધી પહોંચ્યા

રૂરલ વોઇસના એક અહેવાલ મુજબ, ભારતીય ખાતર કંપનીઓએ ખરીફ સિઝન માટે આશરે 1.5 મિલિયન ટન DAP આયાત કરવા માટે સોદા કર્યા છે. સૂત્રો સૂચવે છે કે ફેબ્રુઆરીમાં DAP નો વૈશ્વિક ભાવ પ્રતિ ટન 720 થી 730 ડોલર હતો, પરંતુ હવે તે વધીને 920 થી 930 ડોલર પ્રતિ ટન થયો છે. આ આયાત ખર્ચમાં લગભગ 30%નો વધારો દર્શાવે છે. વધુમાં, રૂપિયા સામે ડોલરનો વધારો નુકસાનમાં વધારો કરી રહ્યો છે.

યુદ્ધ પછી યુરિયાનો ભાવ બમણાથી વધુ

વધુમાં, કૃષિમાં સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતા યુરિયાની આયાત પણ નોંધપાત્ર રીતે વધુ મોંઘી થઈ ગઈ છે. ભારતે ઈરાન યુદ્ધ પહેલા $435 પ્રતિ ટન 935 થી 959 ડોલર પ્રતિ ટન દરે આશરે 2.5 મિલિયન ટન યુરિયા આયાત કરવા માટે સોદા કર્યા છે.

મોરોક્કો અને ચીન તરફથી પુરવઠાને અસર થઈ

મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, ચીન હાલમાં DAP ની નિકાસ કરી રહ્યું નથી. દરમિયાન, સલ્ફરની અછતને કારણે મોરોક્કોમાં DAP ઉત્પાદન પર અસર પડી છે. DAP ઉત્પાદન માટેનો મુખ્ય કાચો માલ, સલ્ફ્યુરિક એસિડ, સલ્ફરમાંથી બનાવવામાં આવે છે.

LNG કટોકટી સ્થાનિક ઉત્પાદન પર અસર કરે છે

ખાટી દેશોમાંથી LNG પુરવઠામાં વિક્ષેપથી ભારતમાં સ્થાનિક ખાતર ઉત્પાદન પર પણ અસર પડી છે. કતાર ભારતનો મુખ્ય LNG સપ્લાયર છે, અને ઘટેલા પુરવઠાની સીધી અસર ખાતર ઉત્પાદન પર પડી રહી છે.

ભારતનું કુલ ખાતર ઉત્પાદન 1 માર્ચથી 10 મે દરમિયાન ઘટીને 7.678 મિલિયન ટન થયું છે, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં 9.201 મિલિયન ટન હતું. યુરિયા અને NPK ખાતરના ઉત્પાદનમાં પણ તીવ્ર ઘટાડો થયો છે.

ડાંગરની રોપણી પછી યુરિયાની માંગ વધશે

શેરડીના પાક દરમિયાન યુરિયાની માંગ વધુ રહે છે, જ્યારે આગામી મહિનામાં ડાંગરની રોપણી શરૂ થતાં ખાતરની માંગમાં વધુ વધારો થવાની ધારણા છે. ખેડૂતોને ડર છે કે જો પરિસ્થિતિમાં સુધારો નહીં થાય, તો ખરીફ સિઝન દરમિયાન ગંભીર કટોકટી ઊભી થઈ શકે છે.

કેન્દ્ર સરકાર શું કરી રહી છે?

કેન્દ્ર સરકાર સબસિડીવાળા ખાતરોના વેચાણ માટે રાષ્ટ્રીય માળખું વિકસાવી રહી છે. આનાથી ખેડૂતોને ખાતર વિતરણનો જથ્થો અને પ્રક્રિયા નક્કી થશે. જોકે, અંતિમ માળખું હજુ સુધી બહાર પાડવામાં આવ્યું નથી, જેના કારણે ખેડૂતો અને ખાતર વેચનારમાં અનિશ્ચિતતા ફેલાયેલી છે.