દિલ્હી સરકારે નાના સ્તરના વ્યવસાયોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે મજૂર કાયદાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કર્યા છે. સરકારના કાયદા અને ન્યાય વિભાગ દ્વારા જારી કરાયેલા નવા જાહેરનામા મુજબ, હવે જે સંસ્થાઓ કે દુકાનોમાં 19 કે તેથી ઓછા કર્મચારીઓ કામ કરે છે, તેમને 'દિલ્હી શોપ્સ એન્ડ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ એક્ટ'ના દાયરામાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યા છે.

નિયમોમાં શું ફેરફાર થયો?
અત્યાર સુધીના કાયદા મુજબ, જો કોઈ દુકાનમાં માત્ર એક જ કર્મચારી કામ કરતો હોય તો પણ તેના પર લેબર લોના તમામ નિયમો લાગુ પડતા હતા. પરંતુ હવે આ કાયદો માત્ર એવી જ દુકાનો કે વ્યાપારી સંસ્થાઓ પર લાગુ થશે જેમાં 20 કે તેથી વધુ કર્મચારીઓ કાર્યરત હોય. દિલ્હીમાં અંદાજે 19,99,198 રજિસ્ટર્ડ દુકાનો છે, જેમાંથી 19 લાખથી વધુ દુકાનોને આ સુધારાનો સીધો લાભ મળશે અને તેઓ કાયદાકીય જટિલતાઓમાંથી મુક્ત થશે.

કામકાજના કલાકો અને ઓવરટાઈમ
નવા જાહેરનામામાં કર્મચારીઓના હિતોનું પણ ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું છે:

60 કલાકની મર્યાદા: કોઈપણ કર્મચારી પાસે અઠવાડિયામાં વધુમાં વધુ 60 કલાક કામ કરાવી શકાશે.

દૈનિક મર્યાદા: કોઈ કર્મચારીને દિવસમાં 10 કલાકથી વધુ (ભોજન અને આરામના બ્રેક સહિત) કામ માટે રોકી શકાશે નહીં.

ઓવરટાઈમ વેતન: જો કર્મચારી પાસે નિર્ધારિત સમય કરતા વધુ કામ કરાવવામાં આવે, તો તેને સામાન્ય દર કરતા બમણા દરે ઓવરટાઈમ ચૂકવવો ફરજિયાત રહેશે.

કર્મચારીઓની સુરક્ષા અને નાઈટ શિફ્ટના નિયમો
દિલ્હી સરકારે અગાઉ દારૂની દુકાનો સિવાયની તમામ દુકાનોને 24 કલાક ખુલ્લી રાખવાની મંજૂરી આપી હતી. તેને ધ્યાનમાં રાખીને નવા નિયમોમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે:

ટ્રાન્સપોર્ટ અને સુરક્ષા: જે કર્મચારીઓ નાઈટ શિફ્ટ કે ઓવરટાઈમ કરે છે, તેમની સુરક્ષા અને ઘર સુધી પહોંચવા માટે ટ્રાન્સપોર્ટની વ્યવસ્થા કરવાની જવાબદારી માલિકની રહેશે.

નાઈટ શિફ્ટમાં ફરજ નહીં: શિફ્ટનું શેડ્યૂલ એ રીતે બનાવવું પડશે કે કોઈ એક કર્મચારીને સતત નાઈટ શિફ્ટમાં કામ કરવા માટે મજબૂર કરી શકાય નહીં.

મહિલા કર્મચારીઓ માટે વિશેષ સુરક્ષા
જે સંસ્થાઓમાં મહિલા કર્મચારીઓ કામ કરે છે, ત્યાં 'કાર્યસ્થળ પર મહિલાઓની જાતીય સતામણી (નિવારણ, નિષેધ અને નિવારણ) એક્ટ, 2013' મુજબ આંતરિક ફરિયાદ સમિતિ (ICC) ની રચના કરવી ફરજિયાત રહેશે. દિલ્હી સરકારના આ નિર્ણયથી નાના વેપારીઓ માટે 'ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ' (વેપાર કરવાની સરળતા) વધશે અને ઇન્સ્પેક્ટર રાજમાંથી મુક્તિ મળશે તેવી આશા છે.