ભૂતપૂર્વ ભારતીય સેના પ્રમુખ જનરલ એમ.એમ. નરવણેના પુસ્તક, ફોર સ્ટાર્સ ઓફ ડેસ્ટિનીને હજુ સુધી સંરક્ષણ મંત્રાલયની મંજૂરી મળી નથી. આ એ જ પુસ્તક છે જેનો ઉલ્લેખ વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ લોકસભામાં કર્યો હતો, જેના કારણે ભારે હોબાળો થયો હતો. એ નોંધનીય છે કે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ડઝનબંધ લશ્કરી અધિકારીઓના પુસ્તકોને લીલીઝંડી મળી છે, પરંતુ જનરલ નરવણેનું પુસ્તક એકમાત્ર હસ્તપ્રત છે જે હજુ પણ સમીક્ષા હેઠળ છે.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસે માહિતી અધિકારના પ્રતિભાવને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે સંરક્ષણ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે 2020 અને 2024 વચ્ચે કુલ 35 પુસ્તકોના શીર્ષકો મંજૂરી માટે સબમિટ કરવામાં આવ્યા હતા. તેમાંથી 32 મંજૂર થયા છે, અને નરવણેના પુસ્તક સહિત માત્ર ત્રણ હજુ પણ બાકી છે.

આરટીઆઈ મુજબ, પેન્ડિંગ તરીકે સૂચિબદ્ધ ત્રણ પુસ્તકોમાંથી, ભૂતપૂર્વ આર્મી ચીફ જનરલ એન.સી. વિજનું પુસ્તક, અલોન ઇન ધ રિંગ, મે 2025 માં પ્રકાશિત થયું હતું. બ્રિગેડિયર જીવન રાજપુરોહિતનું પુસ્તક પણ મંજૂર કરવામાં આવ્યું છે. જનરલ નરવણેનું પુસ્તક એકમાત્ર છે જે સંરક્ષણ મંત્રાલય પાસે સત્તાવાર રીતે પેન્ડિંગ છે.

જનરલ નરવણે 2019 થી 2022 સુધી આર્મી ચીફ તરીકે સેવા આપી હતી. આ તે સમય હતો જ્યારે પૂર્વી લદ્દાખમાં વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા પર ચીન સાથે તણાવ ચરમસીમાએ હતો. ડિસેમ્બર 2023 માં પ્રકાશિત પુસ્તકના અંશોએ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વર્તુળોમાં હલચલ મચાવી હતી. રાહુલ ગાંધીનો દાવો છે કે પુસ્તકમાં, જનરલ નરવણે 31 ઓગસ્ટ, 2020 ની રાતનો ઉલ્લેખ કરે છે, જ્યારે ચીની ટેન્ક રેચિન લા વિસ્તાર તરફ આગળ વધી રહી હતી.

રાહુલ ગાંધીના જણાવ્યા મુજબ, તેમણે લખ્યું છે કે સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહ સાથેની વાતચીત દરમિયાન, તેમને અત્યંત મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં આંખના પલકારામાં મોટા લશ્કરી નિર્ણયો લેવા પડ્યા હતા. એવું માનવામાં આવે છે કે લદ્દાખ ગતિરોધ અને સરકાર સાથે લશ્કરી વાતચીત વિશેના આ સંવેદનશીલ ખુલાસાઓને કારણે સંરક્ષણ મંત્રાલય સંપૂર્ણ સમીક્ષા કરી રહ્યું છે.

જે અધિકારીઓના પુસ્તકોને તાજેતરમાં મંજૂરી આપવામાં આવી છે તેમાં લેફ્ટનન્ટ જનરલ એસ.એ. હસનૈન, મેજર જનરલ જી.ડી. બક્ષી અને લેફ્ટનન્ટ જનરલ યોગેશ કુમાર જોશી જેવા અગ્રણી વ્યક્તિઓનો સમાવેશ થાય છે.

આ વિલંબ અંગે રાજકીય નિવેદનબાજી પણ તીવ્ર બની છે. કેન્દ્રીય નાણાં પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે આ મુદ્દા પર પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું કે સરકાર ભૂતપૂર્વ આર્મી ચીફ માટે સૌથી વધુ આદર ધરાવે છે અને વિપક્ષ ફક્ત તેમની મજાક ઉડાવવા માટે આ મુદ્દાનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. દરમિયાન, પ્રકાશક પેંગ્વિન રેન્ડમ હાઉસ અને સંરક્ષણ મંત્રાલયે વર્તમાન પરિસ્થિતિ પર મૌન જાળવી રાખ્યું છે.