ગુજરાત સ્થળાંતર કરનારા પક્ષીઓ માટે પ્રિય સ્થળ બની રહ્યું છે. આનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે વર્ષ 2024-25માં રાજ્યના વિવિધ વેટલેન્ડ વિસ્તારોમાં 8.33 લાખથી વધુ પક્ષીઓ આવ્યા હતા. આમાં સ્થળાંતર કરનારા અને સ્થાનિક બંને પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થાય છે. 2023ની વસ્તી ગણતરી મુજબ ગુજરાતમાં 2.85 લાખ મોર પણ છે.

રાષ્ટ્રીય પક્ષી દિવસની પૂર્વસંધ્યાએ ગુજરાત સરકારના વન વિભાગે વર્ષ 2024-25માં રાજ્યમાં મુલાકાત લેનારા સ્થાનિક અને સ્થળાંતર કરનારા પક્ષીઓનો ડેટા જાહેર કર્યો હતો. ગુજરાતમાં ચાર રામસર સ્થળો છે. આમાંથી, નળ સરોવરને 2012માં રામસર દરજ્જો મળ્યો હતો, જ્યારે ખીજડિયા, થોળ અને વઢવાનાને 2021માં રામસર દરજ્જો મળ્યો હતો.

જામનગરના ખીજડિયા પક્ષી અભયારણ્યમાં 334 પ્રજાતિના લગભગ 309,062 પક્ષીઓ નોંધાયા હતા. ૨૦૨૪ની પક્ષી ગણતરીના ભાગ રૂપે, ૧૭ પ્રજાતિઓના ૪.૧૨ લાખ પક્ષીઓ નળ સરોવર ખાતે અને ૧૭ પ્રજાતિઓના ૫૫,૫૮૭ પક્ષીઓ થોલ પક્ષી અભયારણ્ય ખાતે પહોંચ્યા. આ બે સ્થળોએ કુલ ૪.૬૭ લાખ પક્ષીઓ જોવા મળ્યા.

૨૦૨૪-૨૫માં વડોદરા જિલ્લાના ડભોઈ તાલુકાના વઢવાના વેટલેન્ડમાં ૫૪,૦૦૦ થી વધુ પક્ષીઓ નોંધાયા હતા અને ૨૦૨૫માં કચ્છ ક્ષેત્રમાં આશરે ૨,૫૬૪ પક્ષીઓ નોંધાયા હતા. વડોદરા જિલ્લાના ડભોઈ તાલુકાના વઢવાના વેટલેન્ડમાં, ૨૦૨૪-૨૫માં ૪૧ પ્રજાતિઓના ૩૫,૯૩૨ સ્થળાંતર કરનારા પક્ષીઓ જોવા મળ્યા હતા. ૯૧ સ્થાનિક પ્રજાતિઓના ૧૨,૯૨૧ પક્ષીઓ નોંધાયા હતા.

વિશ્વમાં પક્ષીઓની ૯,૦૦૦ પ્રજાતિઓમાંથી, આશરે ૧,૨૦૦ પ્રજાતિઓ ભારતમાં જોવા મળે છે. આમાંથી ૪૦૦ થી વધુ સ્થળાંતર કરનારા પક્ષીઓ સાઇબિરીયા, યુરોપ અને એશિયાથી આવે છે. ગુજરાતમાં ૩૩૪થી વધુ પક્ષીઓની પ્રજાતિઓ રહે છે.

જામનગરમાં ખીજડિયા પક્ષી અભયારણ્ય એક પ્રિય પક્ષી અભયારણ્ય છે. કાળા ગળાવાળા સ્ટોર્ક, ફ્લેમિંગો, ગઝેલ, ડૌક ધુંક, કિંગફિશર, ગરુડ, શાક સહિત ૩૩૪ પક્ષીઓની પ્રજાતિઓ અહીં જોઈ શકાય છે. ૧૨૦.૮૨ ચોરસ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં ફેલાયેલું આ પક્ષી અભયારણ્ય ૨૦૧૨ માં રામસર સ્થળ બન્યું. અહીં ૩૨૯ પક્ષીઓની પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. તે સ્થળાંતર કરનારા પક્ષીઓ માટે મધ્ય એશિયાઈ ફ્લાયવે પરનું એક સ્થળ છે. થોળ અભયારણ્યમાં બતક, હંસ, બગલા અને ગરુડ અહીં મોટી સંખ્યામાં જોવા મળે છે. વઢવાના વેટલેન્ડ: ગ્રે-લેગ્ડ ગુસ, બાર-હેડેડ ગુસ, રેડ-ક્રેસ્ટેડ પોનચાર્ડ અને ટફ્ટેડ ડક જેવા સ્થળાંતરિત પક્ષીઓની પ્રજાતિઓ અહીં જોવા મળે છે.

કચ્છ પ્રદેશને સ્થળાંતરિત પક્ષીઓ માટે રિફ્યુઅલિંગ સ્ટેશન માનવામાં આવે છે. 19-21 સપ્ટેમ્બર, 2025 દરમિયાન અહીં પેસેજ માઇગ્રન્ટ કાઉન્ટ હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં 200 પક્ષીઓએ ભાગ લીધો હતો. 1,577 યુરોપિયન રોલર્સ અને 313 સ્પોટેડ ફ્લાયકેચર્સ જોવા મળ્યા હતા. 10,000 ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં 250 થી વધુ પ્રજાતિઓ જોવા મળી હતી, જેમાં 379 બ્લુ-ચેક્ડ બી-ઇટર્સનો સમાવેશ થાય છે.