દેશ અને વિદેશમાં મોટા પાયે બીઝનેસ ધરાવતા વ્યાપારી પરિવારો હવે આવકવેરા વિભાગની કડક નિગરાની હેઠળ છે. કર અધિકારીઓએ એવા પરિવારોની ઓળખ કરી લીધી છે જેમના પર તેમના આવકવેરા રિટર્નમાં તેમની સંપત્તિ અથવા વિદેશમાં કમાયેલી આવક વિશે સંપૂર્ણ માહિતી આપવામાં નિષ્ફળ રહેવાનો આરોપ છે. નજીકના ભવિષ્યમાં આ પરિવારોને તેમની કર જવાબદારીઓ સ્પષ્ટ કરવા માટે નોટિસ મોકલવાની તૈયારી ચાલી રહી છે.

અહેવાલો અનુસાર, અમદાવાદ, સુરત, ચેન્નાઈ, હૈદરાબાદ, બેંગલુરુ અને મુંબઈ જેવા મુખ્ય વ્યાપારી શહેરોમાં રહેતા ઘણા વ્યાપારી પરિવારો તપાસ હેઠળ છે. અધિકારીઓ કહે છે કે આ પરિવારો પાસે વિદેશમાં હજારો કરોડ રૂપિયાની સંપત્તિ હોઈ શકે છે. વાસ્તવિક આંકડાઓનું સંકલન કરવા માટે હાલમાં વિવિધ પ્રદેશોમાંથી ડેટા એકત્રિત કરવામાં આવી રહ્યો છે. દિલ્હીમાં સીબીડીટીની નોડલ ઓફિસ પણ કેટલાક કેસોની તપાસ કરી રહી છે.

આવકવેરા વિભાગ અન્ય દેશોમાંથી વિદેશી બેંક ખાતાઓ અને સંપત્તિઓ વિશે માહિતી મેળવે છે. આ માહિતી કરચોરી અટકાવવા માટે શરૂ કરાયેલ આંતરરાષ્ટ્રીય સિસ્ટમ હેઠળ શેર કરવામાં આવે છે, જેને ઓટોમેટિક એક્સચેન્જ ઓફ ઇન્ફર્મેશન કહેવાય છે. આ અંતર્ગત, વિદેશી નાણાકીય સંસ્થાઓ એક સામાન્ય રિપોર્ટિંગ ધોરણ દ્વારા તેમની સરકારો સાથે ખાતા ધરાવતા વિદેશી નાગરિકોનો ડેટા પ્રદાન કરે છે, જે પછી સંબંધિત દેશ સાથે શેર કરવામાં આવે છે.

27 નવેમ્બરના રોજ જારી કરાયેલા એક સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવાયું હતું કે 2024-25 વિશ્લેષણ દરમિયાન, ઘણા ઉચ્ચ-જોખમના કેસ ઓળખવામાં આવ્યા હતા જ્યાં વિદેશમાં સંપત્તિના રેકોર્ડ મળી આવ્યા હતા, પરંતુ 2025-26 આકારણી વર્ષ માટે આઈટીઆરમાં આનો ખુલાસો કરવામાં આવ્યો ન હતો. આવા કિસ્સાઓમાં હવે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.

ગયા વર્ષે,આયકર વિભાગે ખાસ ઝુંબેશ શરૂ કરી હતી, જે એવા કરદાતાઓને લક્ષ્ય બનાવતી હતી જેમણે વિદેશી સંપત્તિ હોવાની જાણ કરી હતી પરંતુ તેમના રિટર્નમાં તેનો ખુલાસો કર્યો ન હતો. આ પહેલ બાદ, હજારો વ્યક્તિઓએ તેમના રિટર્નની ફરીથી તપાસ કરી અને નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં વિદેશી સંપત્તિ અને આવકનો ખુલાસો કર્યો.હવે, વિભાગ આ ઝુંબેશનો આગળનો તબક્કો શરૂ કરી રહ્યું છે. નોટિસમાં સીધા વિદેશી ખાતા અથવા સંપત્તિનું નામ આપવામાં આવશે નહીં, પરંતુ કરદાતાઓને તેમના ખુલાસાઓની સમીક્ષા કરવા, બાકી ટેક્સ ચૂકવવા અને જો જરૂરી હોય તો સુધારેલ રિટર્ન ફાઇલ કરવા માટે કહેવામાં આવશે.

આવક છુપાવવામાં આવી હશે તો 30 ટકા કર ભરવો પડશે

વર્તમાન કાયદા મુજબ, જો કોઈ વિદેશી સંપત્તિ અથવા આવક છુપાવેલી જોવા મળે છે, તો તેના મૂલ્ય પર 30 ટકા કર વસૂલવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, કર રકમના ત્રણ ગણા સુધીનો દંડ પણ લાદવામાં આવી શકે છે. કાળા નાણાં સંબંધિત કાયદાઓમાં કડક જોગવાઈઓ છે, જેમાં ભારે દંડ અને કાર્યવાહીનું જોખમ છે. તાજેતરના બજેટમાં, નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે નાના કરદાતાઓ, વિદ્યાર્થીઓ, યુવા વ્યાવસાયિકો અને ચોક્કસ એનઆરઆઈ માટે છ મહિનાની ખાસ રાહત યોજનાની જાહેરાત કરી હતી. આ યોજના હેઠળ, રૂ.1 કરોડ સુધીની અપ્રગટ વિદેશી આવક અથવા સંપત્તિ 30 ટકા કર અને વધારાના 30 ટકા ચૂકવીને પતાવટ કરી શકાય છે, જેનાથી કાર્યવાહીમાંથી રાહત મળે છે. જોકે, અધિકારીઓના મતે, મોટા ઉદ્યોગપતિ પરિવારો આ યોજનાના દાયરામાં આવતા નથી.