તમાકુ સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે અને તે વિવિધ પ્રકારના ખતરનાક રોગોનું કારણ બની શકે છે. આ વાત તો બધા જાણે છે. જોકે, તાજેતરના એક સર્વેમાં ખુલાસો થયો છે કે તમાકુનો ઉપયોગ ગરીબી સાથે પણ જોડાયેલો છે. સર્વે મુજબ, જો લોકો તમાકુ છોડી દે અને તે પૈસાનો ઉપયોગ અન્ય જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે કરે તો દેશના બે કરોડથી વધુ પરિવારોની આર્થિક સ્થિતિમાં સુધારો થઈ શકે અને સમૃદ્ધ બની શકે છે. આ સંખ્યા દેશના કુલ પરિવારોના આશરે દસ ટકાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

એક અહેવાલ મુજબ, આ સર્વે નોઇડા સ્થિત નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ કેન્સર પ્રિવેન્શન એન્ડ રિસર્ચ (આઇસીએમઆર-એનઆઇસીપીઆર) અને ટાટા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સોશિયલ સાયન્સ (ટીઆઇએસએસ), મુંબઈના સંશોધકો દ્વારા હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો. અભ્યાસ મુજબ, સૌથી ગરીબ પરિવારો તેમની માસિક આવકનો 6.4 ટકા તમાકુ પર ખર્ચ કરે છે. દેશમાં 26.4 કરોડ લોકો તમાકુનું સેવન કરે છે. 

આ અભ્યાસ મુજબ, સૌથી ઓછી આવક ધરાવતા પરિવારો તેમની આવકનો 6.4 ટકા તમાકુ પર ખર્ચ કરે છે. સૌથી ધનિકો માટે, આ આંકડો ફક્ત બે ટકા છે. સંશોધકો માને છે કે તમાકુ છોડવાથી 35 લાખ શહેરી પરિવારો અને 17 લાખ ગ્રામીણ પરિવારોની આર્થિક સ્થિતિમાં સુધારો થઈ શકે છે. ગ્રામીણ પરિવારો તેમની આવકનો 6.6 ટકા તમાકુ પર ખર્ચ કરે છે, જ્યારે શહેરોમાં આ પ્રમાણ 5.6 ટકા છે.

ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં શહેરી વિસ્તારો કરતાં તમાકુ છોડવાથી આર્થિક સુધારણાનો દર 60 ટકા વધારે છે. તમાકુ છોડવાથી 71.2 લાખ ઓછી-મધ્યમ આવક ધરાવતા પરિવારોને ઉચ્ચ આવક કૌંસમાં ખસેડવામાં પણ મદદ મળી શકે છે. તમાકુના ઉપયોગ અને ઉત્પાદનમાં ભારત વિશ્વમાં બીજા ક્રમે છે. દેશમાં 2.67 અબજથી વધુ લોકો તમાકુનું સેવન કરે છે, જે દેશની પુખ્ત વસ્તીના લગભગ એક ચતુર્થાંશ ભાગનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. દર વર્ષે તમાકુના ઉપયોગને કારણે આશરે 13 લાખ લોકો મૃત્યુ પામે છે, જેનો અર્થ એ થાય કે દરરોજ આશરે 3,700 મૃત્યુ થાય છે. દેશમાં કેન્સરના કુલ કેસોમાં 27 ટકા લોકોને તમાકુથી કેન્સર થયાનું જાણવા મળ્યું છે.