છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં આબોહવા આફતોથી પ્રભાવિત દેશોમાં ભારત નવમા ક્રમે આવી ગયું છે. 1995થી 2024 સુધીમાં, દુષ્કાળ, ગરમીના મોજા અને પૂર સહિત આશરે 430 ભારે હવામાન ઘટનાઓએ 80,000 થી વધુ લોકોના જીવ લીધા છે. બ્રાઝિલના બેલેમમાં સીઓપી30 ખાતે પર્યાવરણીય થિંક ટેન્ક જર્મનવોચ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા ક્લાઇમેટ રિસ્ક ઇન્ડેક્સ 2026માં આ વાત નોંધવામાં આવી હતી. અહેવાલ મુજબ, આર્થિક નુકસાન આશરે 170 બિલિયન ડોલર જેટલું છે.દેશનું નુકસાન મુખ્યત્વે વારંવાર આવતા પૂર, ચક્રવાત, દુષ્કાળ અને ગરમીના મોજાને કારણે થાય છે. આ બધી ઘટનાઓ ગ્લોબલ વોર્મિંગ દ્વારા વધુ ખરાબ થઈ છે. તેમાં જણાવાયું છે કે ૧૯૯૮ના ગુજરાત ચક્રવાત, ૧૯૯૯ના ઓડિશા સુપર સાયક્લોન, ૨૦૧૩ના ઉત્તરાખંડ પૂર અને તાજેતરના ઘાતક ગરમીના મોજા જેવી ઘટનાઓને કારણે ભારત સીઆઈઆર રેન્કિંગમાં ૯મા ક્રમે છે.

આપત્તિઓ વિકાસમાં અવરોધક બની

આ કુદરતી આફતો ભારતમાં ક્યારેક બનતી ઘટનાને બદલે સતત ખતરો બની ગઈ છે. પૂર, ચક્રવાત, દુષ્કાળ અને ગરમીના મોજા દર વર્ષે વારંવાર આવે છે. આ દેશના વિકાસના લાભ માટે બનાવેલા નવા રસ્તાઓ, શાળાઓ અને ખેતીને નુકસાન પહોંચાડે છે. આ ગરીબી વધારે છે, આજીવિકા નબળી પાડે છે અને દેશની પ્રગતિ ધીમી પાડે છે. અહેવાલ મુજબ, ભારતની મોટી વસ્તી (આશરે ૧.૪ અબજ લોકો) અને ચોમાસાની અનિશ્ચિતતા દેશને સંવેદનશીલ બનાવે છે.

અસરગ્રસ્તોમાં આ 9 દેશનો સમાવેશ

ડોમિનિકા

મ્યાનમાર

હોન્ડુરાસ

લિબિયા

હૈતી

ગ્રેનાડા

ફિલિપાઇન્સ

નિકારાગુઆ

ભારત

4.5 ટ્રિલિયન યુએસ ડોલરનું નુકસાન

માત્ર 2024માં, ભારતમાં ભારે ચોમાસાના વરસાદ અને અચાનક પૂરથી 8 મિલિયનથી વધુ લોકો પ્રભાવિત થયા હતા. ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર અને ત્રિપુરા ખાસ કરીને પ્રભાવિત થયા હતા. અહેવાલ મુજબ, ગયા વર્ષે પૂર અને તોફાનો વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ નુકસાનકારક ઘટનાઓ હતી, જેના કારણે લગભગ અડધી વસ્તી પ્રભાવિત થઈ હતી અને અબજો ડોલરનું નુકસાન થયું હતું.જર્મનવોચે જણાવ્યું હતું કે વૈશ્વિક સ્તરે, 1995 થી 2024 વચ્ચે, 9,700 હવામાન ઘટનાઓમાં 830,000 થી વધુ લોકો માર્યા ગયા, આશરે 5.7 અબજ લોકોને અસર થઈ અને આશરે 4.5 ટ્રિલિયન યુએસ ડોલરનું આર્થિક નુકસાન થયું. ડોમિનિકા છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં સૌથી વધુ પ્રભાવિત દેશ રહ્યો છે, ત્યારબાદ મ્યાનમાર, હોન્ડુરાસ, લિબિયા, હૈતી, ગ્રેનાડા, ફિલિપાઇન્સ, નિકારાગુઆ, ભારત અને બહામાસનો ક્રમ આવે છે.