મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધે ભારતના ગેસ પુરવઠા સંકટને વધુ ઘેરું બનાવ્યું છે, જેનાથી ખાતર ઉત્પાદન જોખમમાં મુકાયું છે. આનો ઉકેલ લાવવા માટે ભારતે ચીનને યુરિયાના કેટલાક કાર્ગોના વેચાણની મંજૂરી આપવા વિનંતી કરી છે. એક અહેવાલ મુજબ, વધતા જતા સંઘર્ષે કુદરતી ગેસના પુરવઠામાં વિક્ષેપ પાડ્યો છે. આ ગેસ ખાતર ઉત્પાદન માટેનો મુખ્ય કાચો માલ છે, જેના કારણે કેટલીક ભારતીય ખાતર કંપનીઓને તેમના પ્લાન્ટ બંધ કરવાની ફરજ પડી છે. ભારતીય અધિકારીઓએ ચીની અધિકારીઓને નિકાસ પ્રતિબંધો હળવા કરવા માટે વિચાર કરવા વિનંતી કરી છે.

આ વિકાસ મુખ્ય ચીજવસ્તુઓના રક્ષણ માટે દેશો લઈ રહ્યા છે તે અસામાન્ય પગલાંને પ્રકાશિત કરે છે. ઈરાન પર યુએસ અને ઇઝરાયલી હુમલાઓએ વૈશ્વિક વેપારમાં વિક્ષેપ પાડ્યો છે અને ખાદ્ય અને ઉર્જા પુરવઠા માટે જોખમો વધાર્યા છે. યુદ્ધના પહેલા અઠવાડિયામાં વૈશ્વિક યુરિયાના ભાવ 21 ટકા વધ્યા છે, જે ત્રણ વર્ષમાં તેમના ઉચ્ચતમ સ્તર પર પહોંચી ગયા છે.

ચીન ક્વોટા સિસ્ટમ હેઠળ યુરિયા નિકાસને નિયંત્રિત કરે છે. ભારત સહિત કેટલાક દેશોમાં શિપમેન્ટને ગયા વર્ષે મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, પરંતુ 2026 માટે નિકાસ ક્વોટા હજુ સુધી ફાળવવામાં આવ્યા નથી. ચીન વિશ્વનો સૌથી મોટો યુરિયા ઉત્પાદક દેશ છે અને ત્યાંના ખેડૂતો વસંત વાવણીની ટોચની મોસમની તૈયારી કરી રહ્યા છે.

ભારતની વિનંતી એવા સમયે આવી છે જ્યારે તેણે સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ આપવા માટે પડોશી દેશો માટે રોકાણ નિયમો હળવા કર્યા છે. આ પગલું તેના મોટા પાડોશી અને ભૂ-રાજકીય હરીફ ચીન સાથેના આર્થિક સંબંધોમાં સુધારો દર્શાવે છે. જ્યારે ભારત હાલમાં ખાતરની તાત્કાલિક અછતનો સામનો કરી રહ્યું નથી ત્યારે કોઈપણ લાંબા ગેસ સંકટ દેશને મુખ્ય વાવણી સીઝન પહેલાં વધુ પુરવઠો મેળવવા માટે દબાણ કરી શકે છે, જે જૂનમાં ચોમાસાના વરસાદથી શરૂ થાય છે. ભારત યુરિયાનો વિશ્વનો સૌથી મોટો આયાતકાર અને ચોખાનો સૌથી મોટો ઉત્પાદક અને નિકાસકાર પણ છે.

સૂત્રો અનુસાર, મધ્ય પૂર્વની અછતને પહોંચી વળવા માટે યુરિયાના સંભવિત સ્ત્રોતોમાં ચીન, રશિયા, ઇન્ડોનેશિયા, મલેશિયા અને ઇજિપ્તનો સમાવેશ થાય છે. ભારતે ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં અત્યાર સુધીમાં 9.8 મિલિયન ટન યુરિયા આયાત કર્યું છે. ભારત આ મહિનાના અંત સુધીમાં અથવા એપ્રિલની શરૂઆતમાં નવું યુરિયા આયાત ટેન્ડર જારી કરે તેવી અપેક્ષા છે. અગાઉ, કતારે મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવને પગલે ભારતીય ખરીદદારોને ઇંધણ શિપમેન્ટમાં ઘટાડો કર્યો હતો, જેનાથી ખાતર ઉત્પાદન પર દબાણ આવ્યું હતું.