ભારતીય નૌકાદળ ઝડપથી તેની તાકાત વધારી રહ્યું છે. 2040 સુધીમાં, ભારતીય નૌકાદળ પરમાણુ સંચાલિત સબમરીનની સંખ્યાના સંદર્ભમાં વિશ્વમાં ચોથા સ્થાને પહોંચી જશે. આ સમયગાળા દરમિયાન, ભારત બ્રિટનને પાછળ છોડી દેશે અને અમેરિકા, રશિયા અને ચીન પછી ટોચની દરિયાઈ શક્તિઓમાં જોડાશે.હાલમાં અમેરિકા પરમાણુ સબમરીનની દ્રષ્ટિએ વિશ્વમાં આગળ છે. તેની પાસે 60 થી 70 પરમાણુ સબમરીન છે, જેમાં હુમલો અને બેલિસ્ટિક મિસાઇલ સબમરીનનો સમાવેશ થાય છે. રશિયા અને ચીન અમેરિકાને અનુસરે છે. હાલમાં, બ્રિટન ચોથા સ્થાને છે, ત્યારબાદ ફ્રાન્સ આવે છે.

આગામી દોઢ દાયકામાં સંતુલન બદલાશે

આગામી દોઢ દાયકામાં આ પરિસ્થિતિ બદલાવાની છે. ભારત તેના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટો સબમરીન બાંધકામ કાર્યક્રમ હાથ ધરી રહ્યું છે. આનાથી ભારત 2040 સુધીમાં ફ્રાન્સ અને પછી બ્રિટનને પાછળ છોડી દેશે.ભારતની આગેવાની સંપૂર્ણપણે તેના સ્વદેશી પરમાણુ સબમરીન કાર્યક્રમ પર આધારિત છે. આમાં અરિહંત વર્ગ, આગામી S5-વર્ગની બેલિસ્ટિક મિસાઇલ સબમરીન અને પ્રોજેક્ટ 77 હેઠળ બનાવવામાં આવી રહેલી પરમાણુ હુમલો સબમરીનનો સમાવેશ થાય છે.હાલમાં, ભારતીય નૌકાદળ પાસે બે કાર્યરત પરમાણુ સબમરીન છે. આ વર્ષના અંત સુધીમાં ત્રીજી સબમરીન કાર્યરત થવાની ધારણા છે, જ્યારે ચોથી આવતા વર્ષે સેવામાં પ્રવેશ કરશે. જ્યારે આ સંખ્યા નાની લાગે છે, તે લાંબા ગાળાની યોજનાનો પ્રારંભિક તબક્કો છે.

એસ 5 વર્ગ પરમાણુ શક્તિનો આધાર બનશે

ભારતીય નૌકાદળે પહેલાથી જ બે એસ5-વર્ગની સબમરીનનું નિર્માણ શરૂ કરી દીધું છે. વધુમાં, ચાર વધુ એસ5 સબમરીન બનાવવાની યોજના છે. આ કુલ છ એસ5-વર્ગની સબમરીન ભારતની નૌકાદળની પરમાણુ શક્તિને મજબૂત બનાવશે.વધુમાં, પ્રોજેક્ટ-૭૭ હેઠળ પરમાણુ હુમલો સબમરીન બનાવવામાં આવશે. શરૂઆતમાં, બે સબમરીન હશે, પરંતુ ભવિષ્યમાં તેમની સંખ્યા છ થઈ શકે છે. આ સબમરીન વિમાનવાહક જહાજોના રક્ષણ અને દુશ્મન સબમરીન પર નજર રાખવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.

ભારત ૨૦૩૫ સુધીમાં ફ્રાન્સને પાછળ ધકેલશે

એવું અનુમાન છે કે ૨૦૩૫ સુધીમાં, ભારત પાસે કુલ આઠ પરમાણુ સબમરીન હશે. આમાં ચાર અરિહંત-ક્લાસ, બે એસ5-ક્લાસ અને બે પ્રોજેક્ટ-૭૭ સબમરીનનો સમાવેશ થશે. આનાથી ભારત ફ્રાન્સથી આગળ નીકળી જશે, જેનો સબમરીન કાફલો હાલમાં નવ પર છે અને તેમાં વધુ વધારો થવાની શક્યતા નથી.૨૦૪૦ સુધીમાં, ભારત નૌકાદળમાં બે વધુ એસ5-ક્લાસ સબમરીન અને ઓછામાં ઓછી એક વધુ પ્રોજેક્ટ-૭૭ હુમલો સબમરીનનો સમાવેશ કરશે. આનાથી ભારતના કુલ પરમાણુ સબમરીન કાફલાની સંખ્યા ૧૦ થઈ જશે. દરમિયાન, બ્રિટનની સંખ્યા નવની આસપાસ રહેવાની ધારણા છે.

દરિયાઈ નીતિમાં મોટો ફેરફાર

પરમાણુ સબમરીનની વધતી સંખ્યા ભારતની દરિયાઈ નીતિમાં મોટો ફેરફાર દર્શાવે છે. ધ્યાન હવે ફક્ત દરિયાકાંઠાની સુરક્ષા સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ લાંબા અંતરની દેખરેખ, વ્યૂહાત્મક શક્તિ અને સતત દરિયાઈ હાજરી પર પણ કેન્દ્રિત છે.ભારતની વધતી જતી પરમાણુ સબમરીન દળની અસર ઈન્ડો-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં પણ પડશે. આનાથી દરિયાઈ માર્ગ સુરક્ષા, દુશ્મન સબમરીનની દેખરેખ અને પરમાણુ પ્રતિશોધ ક્ષમતાઓ મજબૂત થશે. 2040 સુધીમાં, આઆઈએનએસ અરિહંત દ્વારા શરૂ કરાયેલ આ યાત્રા ભારતને વિશ્વની અગ્રણી પરમાણુ સબમરીન શક્તિઓમાં સ્થાન આપશે.