એપ્રિલમાં ભારતમાં લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG) પુરવઠો દબાણ હેઠળ છે. ફેબ્રુઆરીની સરખામણીમાં આયાત લગભગ અડધી થઈ ગઈ છે. વધુમાં, સ્થાનિક ઉત્પાદનમાં પણ પાછલા મહિનાની સરખામણીમાં આશરે 10% ઘટાડો થયો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવને કારણે પરિસ્થિતિ વધુ જટિલ બની રહી છે. ઉર્જા શિપમેન્ટ ખોરવાઈ રહ્યા છે, અને પુરવઠો હવે ઘટી રહ્યો છે.

LPG આયાત ઘટી રહી છે

1 એપ્રિલથી 14 એપ્રિલની વચ્ચે, ભારતે દરરોજ માત્ર 37,000 ટન LPGની આયાત કરી હતી, જે ફેબ્રુઆરીમાં 73,000 ટન પ્રતિ દિવસ હતી. જ્યારે અમેરિકા સૌથી મોટા સપ્લાયર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, ત્યારે ભારત હજુ પણ તેની અડધાથી વધુ આયાત માટે ગલ્ફ દેશો પર આધાર રાખે છે.

વિશ્વના મોટાભાગના LPG લાંબા ગાળાના કરાર હેઠળ બુક કરવામાં આવે છે, જેના કારણે તાત્કાલિક ખરીદી માટે માત્ર એક નાનો ભાગ જ ઉપલબ્ધ રહે છે, તેથી માંગ વધતી રહે છે તેમ છતાં ભારત માટે ઝડપથી પુરવઠો વધારવો મુશ્કેલ છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામના અહેવાલો વચ્ચે પણ, કટોકટીમાં ખાસ રાહત મળી નથી.

પુરવઠો ક્યારે પુનઃસ્થાપિત થશે?

અગાઉ અહેવાલ મુજબ, ભારત તેના LPG પુરવઠા માટે પશ્ચિમ એશિયા પર ખૂબ આધાર રાખે છે. યુએસ-ઇઝરાયલી લશ્કરી કાર્યવાહીના જવાબમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની નાકાબંધી અને ઈરાની ઉર્જા માળખા પરના હુમલાઓએ આ પુરવઠાને ગંભીર અસર કરી છે.

અહેવાલ મુજબ, એક અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું હતું કે, "અસરગ્રસ્ત સપ્લાયર્સ પાસેથી મળેલી માહિતીના આધારે, પુરવઠો પુનઃસ્થાપિત કરવામાં ઓછામાં ઓછા ત્રણ વર્ષ, કદાચ વધુ સમય લાગી શકે છે." અધિકારીએ ભારતના વધતા આયાત જોખમો અને ખર્ચ દબાણ તરફ ધ્યાન દોર્યું. LPG આયાત પર ભારતની નિર્ભરતા ઊંચી રહે છે, જે તેના કુલ વપરાશના આશરે 60% હિસ્સો ધરાવે છે.

ફેબ્રુઆરીમાં યુદ્ધ શરૂ થાય તે પહેલાં, આ પુરવઠાનો આશરે 90% હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા આવતો હતો. 24 માર્ચ સુધીમાં, ગલ્ફ દેશોમાંથી આયાતનો હિસ્સો ઘટીને 55% થઈ ગયો હતો, જે પુરવઠામાં વિક્ષેપો અને પુરવઠા સ્ત્રોતોના વૈવિધ્યકરણ બંને સૂચવે છે.