કેરળ હાઈકોર્ટે ગઈકાલે કેન્દ્ર સરકાર સામે કડક ટિપ્પણી કરતા કહ્યું કે, 2024ના વાયનાડ ભૂસ્ખલનના પીડિતો પ્રત્યે તેણે વર્ચ્યુઅલ નિષ્ફળતા દર્શાવી છે. કોર્ટે કહ્યું કે કેન્દ્ર સરકારે તેની બંધારણીય સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને આ પીડિતોના દેવા માફ કરવા માટે કોઈ પગલાં લીધા નથી, જે દુર્ભાગ્યપૂર્ણ અને નિરાશાજનક છે.

ન્યાયાધીશ એ.કે. જયશંકરન નામ્બિયાર અને ન્યાયાધીશ જોબિન સેબેસ્ટિયનની ડિવિઝન બેન્ચે આ ટિપ્પણી કરી અને બેંકોને આગામી સુનાવણી સુધી વાયનાડ ભૂસ્ખલન પીડિતો સામે કોઈપણ લોન વસૂલાત કાર્યવાહી અટકાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો. રાજ્યમાં આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને નિવારણમાં સુધારો કરવા માટે કોર્ટે સ્વતઃ આ જાહેર હિતની અરજી દાખલ કરી હતી.

કોર્ટે કહ્યું કે તે બેંકો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી 'શાયલોકિયન' પદ્ધતિઓ (નિર્દય વસૂલાત પદ્ધતિઓ) સ્વીકારી શકતી નથી. બેન્ચે કહ્યું કે, લોન માફીના મામલામાં કેન્દ્ર શક્તિહીન હોવાની દલીલ અસ્વીકાર્ય છે, કારણ કે તેની પાસે બંધારણની કલમ 73 હેઠળ વ્યાપક સત્તાઓ છે.

કોર્ટે કહ્યું કે જ્યારે કેન્દ્ર પોતે આ ભૂસ્ખલનને ગંભીર આપત્તિ તરીકે વર્ગીકૃત કરે છે, ત્યારે તેણે પીડિતોના જીવન અને ગૌરવનું રક્ષણ થાય તેની ખાતરી કરવી જોઈએ. આજે એક સમાચાર અહેવાલમાંથી આપણે જાણીએ છીએ કે કેન્દ્ર સરકારે 2024 દરમિયાન પૂર અને ભૂસ્ખલનથી પ્રભાવિત આસામ અને ગુજરાત રાજ્યોને વધારાની કેન્દ્રીય સહાય તરીકે રૂ. 707 કરોડ મંજૂર કર્યા છે ત્યારે આ વધુ સ્પષ્ટ થાય છે. વાયનાડ પીડિતો માટે લોન માફીના રૂપમાં માંગવામાં આવેલી નાણાકીય રાહત આ રકમનો એક નાનો ભાગ છે.

કોર્ટે કહ્યું કે ભારતના સંઘીય માળખાના સિદ્ધાંતો કોઈપણ રાજ્યના નાગરિકો સાથે ભેદભાવપૂર્ણ વર્તનની મંજૂરી આપતા નથી. બેન્ચે કહ્યું, રાજકીય મતભેદો બંધારણ દ્વારા બાંયધરીકૃત મૂળભૂત અધિકારોના રક્ષણને અસર કરી શકતા નથી. અહીં પ્રશ્ન વાયનાડના પીડિતોના ગૌરવપૂર્ણ જીવનના અધિકારનો છે.

બેન્ચે કહ્યું કે ખેડૂતો અને નાગરિકો જેમણે કૃષિ અથવા સંબંધિત હેતુઓ માટે લોન લીધી હતી અને જેમની મિલકત ભૂસ્ખલનમાં નાશ પામી છે તેમની પાસેથી લોન વસૂલાતની માંગણી કરવી એ તેમના ગૌરવનું અપમાન છે. કોર્ટે કહ્યું, આવી પરિસ્થિતિમાં સત્તાનો ઉપયોગ ન કરવો એ કેન્દ્ર સરકારની નૈતિક અને બંધારણીય જવાબદારીનો ત્યાગ કરવા સમાન છે.

કોર્ટે એસબીઆઈ, કેનેરા બેંક, સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા, પંજાબ નેશનલ બેંક અને બેંક ઓફ બરોડા સહિત 12 બેંકોને પક્ષકાર બનાવતા, તેમને આગામી સુનાવણી સુધી વસૂલાતની કાર્યવાહી શરૂ ન કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. બેંકોને કહેવામાં આવ્યું છે કે તેઓ આ લોન સંપૂર્ણ કે આંશિક રીતે માફ કરવા તૈયાર છે કે નહીં તે દર્શાવો. જો નહીં, તો તેમણે લોન કરારની જોગવાઈઓના આધારે સ્પષ્ટ સમર્થન આપવું પડશે.

કોર્ટે આગામી સુનાવણી 29 ઓક્ટોબરના રોજ નક્કી કરી છે. ઉલ્લેખનીય છે કે 30 જુલાઈ, 2024ના રોજ, વાયનાડ જિલ્લાના મુંડક્કાઈ અને ચુરમાલા વિસ્તારોમાં થયેલા મોટા ભૂસ્ખલનમાં સમગ્ર વિસ્તાર લગભગ નાશ પામ્યો હતો. આ દુર્ઘટનામાં 200થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા, સેંકડો ઘાયલ થયા હતા અને 32 લોકો હજુ પણ ગુમ છે.