હોર્મુઝની સામુદ્રધુની એ દરિયાઈ માર્ગ છે જેના દ્વારા વિશ્વના ઉર્જા પુરવઠાનો નોંધપાત્ર ભાગ પસાર થાય છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી આ વિસ્તાર તણાવ અને અનિશ્ચિતતાને કારણે સમાચારમાં છે. ત્રણ મહિનાથી હોર્મુઝમાં ફસાયેલી લિક્વિડ નેચરલ ગેસ (એલએનજી) વહન કરતું જહાજ આ માર્ગ દ્વારા ભારત પહોંચ્યું છે. આ જહાજનું નામ 'દિશા' છે. માલ્ટિઝ ધ્વજવાળું આ જહાજ કતારથી ગેસ લઈને ગુજરાતના ભરૂચના દહેજ બંદરે પહોંચ્યું હતું.

ઈરાન-યુએસ યુદ્ધવિરામ પછી આ જહાજ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થઈને ભારત પહોંચનાર પ્રથમ એલએનજી જહાજ હોવાનું જાણવા મળે છે. દિશા જહાજ કતારના રાસ લફાન બંદરથી 62,370 મેટ્રિક ટન એલએનજી લઈને રવાના થયું હતું. જોકે, પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ અને દરિયાઈ માર્ગ પર સુરક્ષા ચિંતાઓને કારણે તેની યાત્રા ખોરવાઈ ગઈ હતી.

આ જહાજ લગભગ સાડા ત્રણ મહિના સુધી હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં ફસાયેલું રહ્યું છે. આખરે, પરિસ્થિતિમાં સુધારો થયો અને યુદ્ધવિરામના સમાચાર બાદ જહાજ તેની મુસાફરી પૂર્ણ કરીને ગુજરાતના દહેજ બંદર પર પહોંચ્યું હતું. ગઈકાલે સાત વાગ્યાની આસપાસ જહાજ બંદર પર લાંગરવામાં આવ્યું હતું.

હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર્સિયન ગલ્ફને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે. વિશ્વના તેલ અને ગેસનો મોટો હિસ્સો તેમાંથી પસાર થાય છે. જો અહીં તણાવ વધે છે તો તેની અસર ફક્ત ગલ્ફ દેશો સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ભારત, ચીન, જાપાન અને યુરોપમાં અનુભવાય છે. ભારત તેની તેલ અને ગેસની જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે. આથી, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં કોઈપણ વિક્ષેપનો અર્થ પુરવઠાની ચિંતાઓ, શિપિંગ ખર્ચમાં વધારો અને ઊર્જા બજારમાં અસ્થિરતા થાય છે. ઘણા નિષ્ણાતો દહેજ બંદર પર દિશાના આગમનને સકારાત્મક સંકેત માને છે. તેઓ માને છે કે જો પ્રદેશમાં તણાવ વધશે નહીં, તો તેલ અને ગેસનો પુરવઠો ધીમે ધીમે સામાન્ય થઈ શકે છે.

આ જ કારણ છે કે ઊર્જા બજાર અને શિપિંગ ક્ષેત્ર આ જહાજ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે. આગામી દિવસોમાં અન્ય એલએનજી અને તેલ ટેન્કરો પણ આ માર્ગે પસાર થાય છે કે કેમ તે પણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.

ગુજરાતના દહેજ બંદરને ભારતના સૌથી મહત્વપૂર્ણ એલએનજી ટર્મિનલ્સમાંનું એક ગણવામાં આવે છે. અહીં આવતો ગેસ પાઇપલાઇન નેટવર્ક દ્વારા દેશના વિવિધ ભાગોમાં પહોંચાડવામાં આવે છે. તેથી, જ્યારે 'દિશા' દહેજ પહોંચ્યું, ત્યારે તે ફક્ત બંદર પર જહાજ ડોક થયાના સમાચાર નહોતા. તે ભારતના ઉર્જા પુરવઠા, વૈશ્વિક દરિયાઈ વેપાર અને પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તનનો સંકેત પણ આપે છે. હવે બધાની નજર આગામી દિવસોમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કેટલી શાંત અને સુરક્ષિત રહે છે તેના પર રહેશે.