રાજસ્થાન હાઈકોર્ટે રાજ્યના રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય ધોરીમાર્ગો પર ચાલતા દારૂના વિક્રેતાઓ પર કડક વલણ અપનાવ્યું છે. ન્યાયાધીશ ડો. પુષ્પેન્દ્ર સિંહ ભાટી અને સંજીત પુરોહિતની બેન્ચે કડક સૂચનાઓ જારી કરીને હાઇવેથી 500 મીટરની અંદરના તમામ દારૂના વિક્રેતાઓને દૂર કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. કોર્ટે રાજ્ય સરકારને આ 1,102 દારૂના વિક્રેતાઓને દૂર કરવા અથવા સ્થળાંતરિત કરવા માટે બે મહિનાનો સમય આપ્યો હતો.

રાજ્ય સરકારે દલીલ કરી હતી કે હાઇવે પર સ્થિત આ 1,102 વિક્રેતાઓ શહેરી અથવા મ્યુનિસિપલ વિસ્તારોમાં આવે છે, જેનાથી આશરે રૂ.2,221.78 કરોડની આવક થાય છે. જોકે, હાઈકોર્ટે આ દલીલને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દીધી હતી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે શહેરી મર્યાદાના નામે સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશોનું ઉલ્લંઘન કરી શકાતું નથી. કોર્ટે કડક ટિપ્પણી કરી હતી કે સરકારે હાઇવેને દારૂ-મૈત્રીપૂર્ણ કોરિડોર બનાવવા માટે મ્યુનિસિપલ વિસ્તાર વર્ગીકરણનો દુરુપયોગ કર્યો છે, જે અસ્વીકાર્ય છે.

આદેશમાં કોર્ટે રાજ્યમાં વધતા જતા માર્ગ અકસ્માતો પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી. કોર્ટે હરમારા (જયપુર) અને ફલોદીમાં થયેલા ભયાનક અકસ્માતોનો ઉલ્લેખ કર્યો, જેમાં માત્ર બે દિવસમાં 28 લોકોના મોત થયા. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે દારૂ પીને વાહન ચલાવવું અને ઓવરસ્પીડિંગ આ અકસ્માતોના મુખ્ય કારણો છે. આંકડા દર્શાવે છે કે 2025માં દારૂ પીને વાહન ચલાવવાના કેસોમાં આશરે આઠ ટકાનો વધારો થયો છે.

રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય ધોરીમાર્ગોના 500 મીટરની અંદર કોઈ દારૂની દુકાન ચાલશે નહીં, ભલે તે મ્યુનિસિપલ વિસ્તારમાં સ્થિત હોય. સરકારે સ્વીકાર્યું કે હાઇવે પર આવી 1,102 દુકાનો છે. આ બે મહિનાની અંદર ફરજિયાત રીતે દૂર કરવામાં આવશે. હાઇવે પરથી દેખાતા દારૂની જાહેરાતો, હોર્ડિંગ્સ અને સાઇનબોર્ડ પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવશે. જો આવું થતું જોવા મળશે તો કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે બંધારણની કલમ 21 હેઠળ જીવનનો અધિકાર મૂળભૂત છે. ફક્ત આવક ઊભી કરવા માટે જાહેર સલામતી સાથે ચેડા કરી શકાતા નથી.

આબકારી કમિશનરે આગામી સુનાવણીમાં 26 જાન્યુઆરી, 2026 સુધીમાં પાલન સોગંદનામું રજૂ કરવું પડશે. અરજદાર કન્હૈયા લાલ સોની અને અન્યો વતી વકીલ એમ એમ ઢેરાએ દલીલ કરી હતી. તેમણે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે બાલુ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય છતાં, એક્સાઇઝ વિભાગે નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરીને હાઇવે પર કોન્ટ્રાક્ટ ફાળવ્યા છે, જેના કારણે અકસ્માતોમાં વધારો થયો છે.

તેમણે કહ્યું હતું કે, માર્ગ સલામતી અને જાહેર સલામતીને અવગણીને હાઇવેને દારૂના વેચાણના કેન્દ્રો બનવાની મંજૂરી આપી શકાય નહીં. જો દરેક હાઇવેને 'શહેરી વિસ્તાર' ગણીને મુક્તિ આપવામાં આવે તો સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશનો હેતુ જ નિષ્ફળ જશે.