તાજેતરના વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસોમાં એક ચિંતાજનક બાબત સામે આવી છે કે મરચાં અને રીંગણા જેવી સામાન્ય રીતે ઉપયોગમાં લેવાતી શાકભાજીમાં માઇક્રોપ્લાસ્ટિકના અતિ સૂક્ષ્મ કણો મળી રહ્યા છે. જે મરચા આપણે ઘરે ઉપયોગ કરી રહ્યા છીએ તેમાં એક ગ્રામમાં માઈક્રો પ્લાસ્ટીકના ૧૯ કણો હોય છે. આ કણો પ્લાસ્ટિકના મોટા ટુકડાઓ તૂટીને બને છે અને આજના સમયમાં પર્યાવરણમાં વ્યાપક રીતે ફેલાયેલા છે. જમીન, પાણી અને ખેતીમાં ઉપયોગમાં લેવાતી વિવિધ સામગ્રી મારફતે આ માઇક્રોપ્લાસ્ટિક છોડ દ્વારા શોષાઈ જાય છે અને ત્યારબાદ ખોરાકની સાંકળમાં પ્રવેશ કરે છે.

વિશેષજ્ઞોના જણાવ્યા મુજબ ખેતી માટે વપરાતી પ્લાસ્ટિક મલ્ચિંગ શીટ, સિંચાઈ માટેનું દૂષિત પાણી, રાસાયણિક ખાતરો અને હવામાં ફરતા સૂક્ષ્મ પ્લાસ્ટિક કણો આ સમસ્યાના મુખ્ય સ્ત્રોત છે. છોડ પોતાની મૂળ દ્વારા પાણી અને પોષક તત્વો સાથે આ કણોને પણ શોષી લે છે, જે પછી શાકભાજીના તંતુઓમાં જમા થાય છે. મરચાં અને રીંગણા જેવા છોડોમાં આ પ્રક્રિયા વધુ સરળતાથી થતી હોવાનું સંશોધનમાં નોંધાયું છે.

આ મુદ્દો માનવ આરોગ્ય માટે પણ ચિંતાનો વિષય બની રહ્યો છે. જોકે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (ડબલ્યુએચઓ)નું કહેવું છે કે માઇક્રોપ્લાસ્ટિકના માનવ શરીર પરના ચોક્કસ પ્રભાવ વિશે હજુ પૂરતા વૈજ્ઞાનિક પુરાવા ઉપલબ્ધ નથી અને વધુ સંશોધનની જરૂર છે. તેમ છતાં કેટલાક અભ્યાસો સૂચવે છે કે લાંબા સમય સુધી માઇક્રોપ્લાસ્ટિકના સંપર્કમાં રહેવું આંતરડાની સમસ્યાઓ, હોર્મોનલ અસંતુલન અને કોષીય સ્તરે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

આ પરિસ્થિતિમાં સામાન્ય નાગરિકો માટે પણ કેટલીક સાવચેતી જરૂરી બની છે. નિષ્ણાતો અનુસાર શાકભાજીને ઉપયોગ કરતા પહેલા સારી રીતે ધોવાથી માઇક્રોપ્લાસ્ટિકની માત્રા ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. ખાસ કરીને ફિલ્ટર કરેલા પાણીથી શાકભાજી ધોવું અને બેકિંગ સોડાનો હળવો દ્રાવણ બનાવી તેમાં શાકભાજી થોડા સમય માટે ભીંજવવાથી સપાટી પર રહેલા કેટલાક કણો દૂર થઈ શકે છે. જોકે આ પદ્ધતિઓ સંપૂર્ણ ઉકેલ નથી, પરંતુ જોખમ ઘટાડવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.

સરકાર અને કૃષિ ક્ષેત્રના નીતિ નિર્માતાઓ માટે પણ આ એક ચેતવણી સમાન બાબત છે. પર્યાવરણમાં પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણ ઘટાડવું, ટકાઉ ખેતી પદ્ધતિઓ અપનાવવી અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધનમાં રોકાણ વધારવું આવનારા સમય માટે અત્યંત જરૂરી છે. જો સમયસર પગલાં લેવામાં નહીં આવે તો આ અદૃશ્ય પરંતુ ગંભીર સમસ્યા ભવિષ્યની ખાદ્ય સુરક્ષા માટે મોટો પડકાર બની શકે છે.