હાલમાં દેશભરમાં ક્યાંક કરા સાથે ભારે વરસાદ તો વળી ક્યાંક વાવાઝોડા સાથે માવઠાની સ્થિતિ પ્રવર્તી રહી છે તેવામાં નવા અહેવાલ એવા સામે આવ્યા છે કે આ વર્ષે અલ નીનોના પ્રભાવથી વરસાદ ઓછો પડશે અને ઓવરઓલ ચોમાસું નબળું રહેશે. જેની સીધી અસર કૃષિ અને અર્થતંત્ર પર દેખાશે. સ્કાઈમેટની ચેતવણી અનુસાર આ વર્ષે વરસાદ લાંબા ગાળાની સરેરાશ કરતાં ઓછો રહી શકે છે. અંદાજ મુજબ જૂનથી સપ્ટેમ્બર વચ્ચેનો કુલ વરસાદ લગભગ 94 ટકા સુધી મર્યાદિત રહી શકે છે.અલ નીનોના વધતા પ્રભાવને કારણે વરસાદમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા છે, જે કૃષિ, પાણી અને અર્થતંત્ર માટે ચિંતાજનક સંકેત છે. આવી પરિસ્થિતિમાં પૂર્વ તૈયારી અને યોગ્ય આયોજન જ નુકસાન ઘટાડવાનો એકમાત્ર રસ્તો બની શકે છે.

આ નબળા મોન્સૂનનું મુખ્ય કારણ “અલ નીનો” નામની હવામાન પ્રણાલી છે. અલ નીનોના કારણે સમુદ્રના પાણીનું તાપમાન વધે છે અને તેની અસર વિશ્વભરના વરસાદના માળખા પર પડે છે. ખાસ કરીને ભારત જેવા દેશોમાં અલ નીનોની સ્થિતિ દરમિયાન વરસાદમાં ઘટાડો જોવા મળે છે.વિજ્ઞાનીઓ કહે છે કે મોન્સૂનની શરૂઆત કદાચ સામાન્ય રહે, પરંતુ ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બર દરમિયાન વરસાદમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થઈ શકે છે. આ સમય ખેતી માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ હોય છે, તેથી વરસાદમાં ઘટાડો સીધો પાક ઉત્પાદનને અસર કરી શકે છે.

ભારતની અર્થવ્યવસ્થા મોટા પ્રમાણમાં મોન્સૂન પર આધારિત છે. કૃષિ ક્ષેત્રમાં લાખો ખેડૂતો વરસાદ પર નિર્ભર છે. જો મોન્સૂન નબળું રહે તો માત્ર ખેતી જ નહીં પરંતુ ખાદ્યપદાર્થોના ભાવ, ગ્રામિણ આવક અને સમગ્ર અર્થતંત્ર પર પણ તેની અસર પડી શકે છે.

આ ઉપરાંત, ઓછો વરસાદ પાણીના સંગ્રહ પર પણ અસર કરી શકે છે. ડેમ અને નદીઓમાં પાણીનું સ્તર ઘટી શકે છે, જેના કારણે પીવાના પાણીની સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે. ઘણા વિસ્તારોમાં ગરમીની લહેરો વધવાની પણ શક્યતા છે, કારણ કે અલ નીનો સામાન્ય રીતે તાપમાન વધારવામાં પણ ફાળો આપે છે.

વિશેષજ્ઞો માને છે કે હાલના સંકેતો અનુસાર લગભગ 60 ટકા શક્યતા છે કે મોન્સૂન સામાન્ય કરતા ઓછો રહેશે. જોકે હવામાન પ્રણાલીઓ સતત બદલાતી હોવાથી અંતિમ આગાહી માટે હજુ થોડો સમય બાકી છે.

સરકાર અને ખેડૂતો માટે આ ચેતવણી મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે સમયસર તૈયારી કરીને નુકસાન ઓછું કરી શકાય છે. પાણી સંચાલન, વૈકલ્પિક પાક અને આધુનિક ખેતી પદ્ધતિઓ અપનાવવી હવે વધુ જરૂરી બની છે.

ચોમાસું નબળું રહેતા શો પ્રભાવ પડી શકે

કૃષિ ઉત્પાદન ઘટે

પાણીની અછત સર્જાઈ શકે

ખાદ્યપદાર્થો મોંઘા થાય

ગરમીની લહેરોમાં વધારો થાય