નેપાળની સુપ્રીમ કોર્ટે ભારતથી લાવવામાં આવતા માલ પર નાગરિકોને મોટી રાહત આપી છે. કોર્ટે માલ પર 100 નેપાળી રૂપિયા (NPR) કસ્ટમ ડ્યુટીના નિયમ પર વચગાળાનો સ્ટે લગાવી દીધો છે. આ નિયમ મુજબ, જો નેપાળમાં કોઈ વ્યક્તિ ભારતમાંથી નેપાળમાં માલ લાવે છે, ભલે તે તેના અંગત ઉપયોગ માટે હોય, અને તેનું મૂલ્ય 100 નેપાળી રૂપિયા (ભારતમાં આશરે 62 રૂપિયા) થી વધુ હોય, તો તેણે તે માલ પર કસ્ટમ ડ્યુટી ચૂકવવી ફરજિયાત બનાવવામાં આવી હતી. જો કે, હવે સુપ્રીમ કોર્ટે આગામી આદેશ સુધી આ પર રોક લગાવી દીધી છે. ન્યાયાધીશ હરિ પ્રસાદ ફુયાલ અને ટેક પ્રસાદ ધુંગાનાની સંયુક્ત બેન્ચે નેપાળના વડા પ્રધાન કાર્યાલય, મંત્રી પરિષદ, નેપાળના નાણા મંત્રાલય અને સંબંધિત અધિકારીઓને આગામી આદેશ સુધી આ નિયમ લાગુ ન કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે.

આ નિયમ સામે એક રિટ અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી, જેમાં દલીલ કરવામાં આવી હતી કે NPR 100 થી વધુ મૂલ્યના માલ પર કસ્ટમ ડ્યુટી લાદવી એ કસ્ટમ્સ એક્ટ, 2011 ની જોગવાઈઓ, ખાસ કરીને મુક્તિઓ સંબંધિત જોગવાઈઓની વિરુદ્ધ છે.

નેપાળ સરકારે આ નિયમ લાગુ કર્યો

વડા પ્રધાન બાલેન્દ્ર બાલેન શાહના નેતૃત્વ હેઠળની નવી ચૂંટાયેલી સરકારના નાણા મંત્રાલયે NPR 100 થી વધુ મૂલ્યના માલ પર ફરજિયાત કસ્ટમ ડ્યુટી લાદી. આ પગલાથી તરાઈ-મધેશ ક્ષેત્રમાં નેપાળ-ભારત સરહદી ચોકીઓ પર કડક તપાસ શરૂ થઈ અને તેની તીવ્ર ટીકા થઈ. દરમિયાન, સશસ્ત્ર પોલીસ દળ (APF) એ લોકોને ભારતમાંથી આયાત થતા માલ પર ફરજિયાત કસ્ટમ ડ્યુટી ચૂકવવા વિનંતી કરી. આદેશોને અનુસરીને, કસ્ટમ વિભાગ, મહેસૂલ તપાસ વિભાગ, જિલ્લા વહીવટી કાર્યાલય, નેપાળ પોલીસ અને સશસ્ત્ર પોલીસ દળની સંયુક્ત દેખરેખ ટીમોએ તેમની પ્રવૃત્તિઓ વધારી, દેશમાં પ્રવેશતા માલ પર કડક નિયંત્રણ લાગુ કર્યું.

આ કડક નીતિએ મધેશના સરહદી જિલ્લાઓમાં ગંભીર સમસ્યાઓ ઊભી કરી, જેના કારણે રોજિંદા જીવન ખોરવાઈ ગયું. NPR 100 થી વધુ મૂલ્યના માલ પર કર લાદવા અને ફોર્મ ભરવાની જરૂરિયાતને કારણે જાહેર જનતા અને નાના દુકાનદારોને નોંધપાત્ર અસુવિધા થઈ. વધુમાં, પૂર્વથી પશ્ચિમ તરફ સરહદી ચોકીઓ પર પરિસ્થિતિ અસ્તવ્યસ્ત બની ગઈ. સાપ્તાહિક બજારોમાંથી પાછા ફરતા નેપાળીઓની તપાસ કરવામાં આવી અને તેમને લાંબી લાઈનોમાં ઊભા રહેવાની ફરજ પડી. તેમની બેગ અને પેકેજો ખોલીને તપાસવામાં આવ્યા.