કેન્દ્ર સરકારે રાષ્ટ્રીય પેન્શન યોજના (એનપીએસ) હેઠળ સરકારી કર્મચારીઓ માટે ગ્રેચ્યુઇટી નિયમો અંગે એક મોટી સ્પષ્ટતા જારી કરી છે. નવી માર્ગદર્શિકા મુખ્યત્વે એવા કર્મચારીઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે જેઓ એક સેવામાંથી નિવૃત્તિ લીધા પછી ફરીથી સરકારી સેવામાં જોડાય છે.

પેન્શન અને પેન્શનરોના કલ્યાણ વિભાગે તાજેતરમાં આ સંદર્ભમાં એક ઓફિસ ઓર્ડર જારી કર્યો હતો. જે મુજબ સેન્ટ્રલ સિવિલ સર્વિસીસ (એનપીએસ હેઠળ ગ્રેચ્યુઇટીની ચુકવણી) સુધારા નિયમો, 2025 અંગે કર્મચારીઓમાં રહેલી મૂંઝવણને દૂર કરવા માટે આ પગલું લેવામાં આવ્યું હતું. ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે કોઈપણ કર્મચારીને નિયમો વિરુદ્ધ ડબલ ગ્રેચ્યુઇટી લાભ ન મળે અને લશ્કરી કર્મચારીઓના હિતોનું રક્ષણ કરવામાં આવે.

નવા નિર્દેશો અનુસાર, જો કોઈ સરકારી કર્મચારીને ફરજિયાત નિવૃત્તિ (પુખ્ત વય સુધી પહોંચ્યા પછી), સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ, અથવા સેવામાંથી દૂર કર્યા પછી ગ્રેચ્યુઇટી મળી હોય અને પછી સરકારી સેવામાં ફરી જોડાય, તો તેમને ફરીથી જોડાયા હોય તે સેવાના સમયગાળા માટે અલગ ગ્રેચ્યુટી ચૂકવવામાં આવશે નહીં.

વિભાગે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તેમની લશ્કરી સેવા દરમિયાન મળેલી ગ્રેચ્યુટી તેમની નવી સિવિલ સેવા ગ્રેચ્યુટીને અસર કરશે નહીં. આનો અર્થ એ છે કે સિવિલ સેવામાં ફરીથી રોજગારી પર, તેઓ કોઈપણ કપાત વિના સંપૂર્ણ ગ્રેચ્યુટી મેળવવાના હકદાર રહેશે.

જો કોઈ કર્મચારી અગાઉ જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમ અથવા સરકારી સ્વાયત્ત સંસ્થામાં કામ કરે છે અને પછી યોગ્ય પરવાનગી સાથે કેન્દ્ર સરકારની નોકરીમાં જોડાય છે, તો તેઓ બંને હોદ્દા પરથી ગ્રેચ્યુટી મેળવવા માટે હકદાર રહેશે, જો કે બંને હોદ્દાની સંયુક્ત ગ્રેચ્યુટી તેમને ફક્ત એક જ પદ પર સેવા આપી હોત તો મળતી રકમ કરતાં વધુ ન હોવી જોઈએ.

આ જ નિયમ એવા લોકોને લાગુ પડે છે જેમણે અગાઉ રાજ્ય સરકારમાં સેવા આપી હતી અને પછી કેન્દ્ર સરકારમાં જોડાયા હતા. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વ્યક્તિ રાજ્ય સરકારમાં 10 વર્ષ અને કેન્દ્ર સરકારમાં 20 વર્ષ કામ કરે છે, તો તેમને કુલ 30 વર્ષની સેવાના આધારે ગ્રેચ્યુટી મળશે.

આ ગણતરી કર્મચારીના છેલ્લા પગારના આધારે કરવામાં આવશે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે તેમને કોઈ નુકસાન ન થાય, પરંતુ નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધુ ન થાય.વિભાગે એનપીએસ માં નોંધાયેલા કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ માટે ગ્રેચ્યુઇટીમાં ભૂતકાળની સેવા કેવી રીતે ઉમેરવી તે પણ રૂપરેખા આપી છે. જો કોઈ વ્યક્તિને અલગ અલગ ગ્રેચ્યુઇટી મળે છે (દા.ત., રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારો તરફથી), તો કુલ રકમ તેના પર નિર્ભર રહેશે કે જો તેમની આખી સેવા એક જ જગ્યાએ હોત તો તેમને કેટલી રકમ મળી હોત.

નિષ્ણાતો કહે છે કે આ પગલાથી કર્મચારીઓને ખાસ ફાયદો થશે નહીં, પરંતુ તે નુકસાનકારક પણ નહીં હોય. તે સરકારી કર્મચારીઓ માટે નિવૃત્તિ આયોજનને પણ સરળ બનાવશે અને બિનજરૂરી કોર્ટ કેસ ઘટાડશે.