પહેલાં સપ્તાહના અંતે ચમકતા મોલમાં પરિવાર સાથે ખરીદી અને રાત્રિભોજનનું આયોજન કરવું સામાન્ય હતું, પરંતુ આજે દેશના રિટેલ ક્ષેત્રનો લેન્ડસ્કેપ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યો છે. એક સમયે ભારતીય બજારોના આકર્ષણને વધારનાર મોલ સંસ્કૃતિ હવે તેના અસ્તિત્વ માટે લડી રહી છે. તાજેતરના નાઈટ ફ્રેન્ક રિપોર્ટમાં ચોંકાવનારી હકીકત બહાર આવી છે કે દેશનો દરેક પાંચમો મોલ કાં તો બંધ થઈ ગયો છે અથવા બંધ થવાની આરે છે. ઉજ્જડ કોરિડોર અને ખાલી દુકાનો હવે આ શોપિંગ કોમ્પ્લેક્સની નવી ઓળખ બની રહી છે.

દિલ્હીનો સૌથી પ્રખ્યાત અંસલ પ્લાઝા શાંત

આ બદલાતી તસવીરને સમજવા માટે કદાચ દિલ્હીના અંસલ પ્લાઝા કરતાં વધુ સારું કોઈ ઉદાહરણ નથી. એક સમય હતો જ્યારે તેને દિલ્હી-એનસીઆરમાં પ્રથમ અને સૌથી ભવ્ય શોપિંગ કોમ્પ્લેક્સ માનવામાં આવતું હતું. તે વ્યવહારીક રીતે પરવડે તેમ ન હતું, છતાં વાતાવરણ હંમેશા ધમધમતું રહેતું હતું. અસંખ્ય લોકો આ સ્થળની યાદો ધરાવે છે. પરંતુ આજે, તે જોઈને નિરાશા થાય છે. થોડા ખાદ્ય અને પીણાના આઉટલેટ્સ સિવાય, તે ઉજ્જડ છે. વ્યાપારિક પ્રવૃત્તિ ઓછામાં ઓછી થઈ ગઈ છે. આ ફક્ત એક મોલ નથી; તે એક વાર્તા છે જે દેશના ઘણા મોટા શહેરોમાં પુનરાવર્તિત થઈ રહી છે.

નબળા આયોજનના લીધે 20% ઇમારતો 'ભૂતિયા મોલ'માં ફેરવાઈ

પ્રોપર્ટી કન્સલ્ટન્સી ફર્મ નાઈટ ફ્રેન્કે દેશના 32 મુખ્ય શહેરોમાં 365 મોલનો ઊંડાણપૂર્વક સર્વે કર્યો. પરિણામો દર્શાવે છે કે આમાંથી 75 મોલ, અથવા આશરે 20%, હવે 'ભૂતિયા મોલ' બની ગયા છે. ઘોસ્ટ મોલ એ રિયલ એસ્ટેટની એક શ્રેણી છે જ્યાં 40% થી વધુ જગ્યા ખાલી છે, પરંતુ રિપોર્ટ અનુસાર, આ 75 મોલમાં 80% દુકાનો ખાલી છે.

આનું સૌથી મોટું કારણ નબળું આયોજન અને ડિઝાઇન હોવાનું માનવામાં આવે છે. સમય જતાં લોકોના ખરીદીના અનુભવો અને પસંદગીઓ બદલાઈ ગઈ છે, પરંતુ આ જૂના મોલ પોતાને તે મુજબ અપડેટ કરવામાં નિષ્ફળ ગયા છે. જાળવણીના અભાવે, તેમનું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર દિવસેને દિવસે બગડી રહ્યું છે, જેના કારણે ગ્રાહકો મુલાકાત લેવાથી દૂર રહે છે.

મેટ્રો શહેરોમાં પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ છે, જ્યારે નાના શહેરો જીતી ગયા

નાઈટ ફ્રેન્કનો અહેવાલ, "થિંક ઈન્ડિયા થિંક રિટેલ 2025," બીજી એક રસપ્રદ હકીકત જાહેર કરે છે. લોકપ્રિય માન્યતાથી વિપરીત, મોટાભાગના ત્યજી દેવાયેલા મોલ ટાયર-2 શહેરોમાં નહીં, પરંતુ મોટા મેટ્રો શહેરોમાં સ્થિત છે. મોટા શહેરોમાં તીવ્ર સ્પર્ધા અને બદલાતી જીવનશૈલીએ આ જૂના મોલ્સને અપંગ બનાવ્યા છે. બીજી બાજુ, ટાયર-2 શહેરોમાં ઓક્યુપન્સી લેવલ હજુ પણ સારું છે, કારણ કે મોલ સંસ્કૃતિ ત્યાં એક લોકપ્રિય આકર્ષણ રહે છે.

અબજો રૂપિયાનું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર નકામું , છતાં આશા હજુ જીવંત

આશરે 15.5 મિલિયન ચોરસ ફૂટના વિશાળ વિસ્તારને આવરી લેતા આ બંધ અથવા ત્યજી દેવાયેલા મોલ્સ નિષ્ક્રિય પડી રહ્યા છે. આ માત્ર રિયલ એસ્ટેટનો બગાડ જ નથી પણ નાણાકીય નુકસાન પણ છે. જો કે, નિષ્ણાતો માને છે કે બધું જ ખોવાઈ ગયું નથી. જો આ મિલકતોનું યોગ્ય રીતે પુનઃઆયોજન અને નવીનીકરણ કરવામાં આવે, તો તેમને તેમના ભૂતપૂર્વ ગૌરવમાં પુનઃસ્થાપિત કરી શકાય છે. રિપોર્ટનો અંદાજ છે કે જો આ જગ્યાઓનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે, તો વાર્ષિક આશરે ₹350 કરોડની વધારાની આવક થઈ શકે છે.