સપ્ટેમ્બરથી ઓક્ટોબર દરમિયાન સામાન્ય લોકોની આંખોમાં આંસુ લાવનાર ડુંગળી હવે ખેડૂતોને રડાવી રહી છે. દેશભરના ખેડૂતો તેમના ઉત્પાદન ખર્ચની સરખામણીમાં મળતા ઓછા ભાવથી નારાજ છે. ઘણા ખેડૂત સંગઠનોએ આ માટે રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારની નીતિઓને દોષી ઠેરવી છે. ઘણા રાજ્યોના ખેડૂતો તેમના પાકને રસ્તા પર ફેંકીને વિરોધ કરી રહ્યા છે. તાજેતરમાં, રાજસ્થાન અને મહારાષ્ટ્રના ઘણા શહેરોમાં ખેડૂતોએ સરકારી નીતિઓ સામે પ્રદર્શનો કર્યા.

સ્થાનિક બજારોમાં ડુંગળીના ભાવ પ્રતિ કિલોગ્રામ ચારથી છ રૂપિયા ઘટ્યા છે, જ્યારે ખેડૂતોને ડુંગળી ઉગાડવા માટે સરેરાશ નવથી અગિયાર રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામ ખર્ચ થાય છે. હાલમાં, નાસિક બજારમાં ડુંગળીનો જથ્થાબંધ ભાવ પ્રતિ ક્વિન્ટલ 1,000 રૂપિયા આસપાસ છે.

ખેડૂત સંગઠનોનું કહેવું છે કે ગયા વર્ષે આ સમયે ડુંગળીનો જથ્થાબંધ ભાવ પ્રતિ ક્વિન્ટલ 2,000 રૂપિયા હતો, તેથી આ વર્ષે પણ સારા ભાવની આશા હતી. કૃષિ નિષ્ણાતો કહે છે કે ડુંગળી જેવા પાક માટે ભાવ સ્થિરીકરણ નીતિઓ અને સંગ્રહ સુવિધાઓનો અભાવ ખેડૂતો સામે સૌથી મોટી સમસ્યાઓ છે. જો સરકાર સમયસર હસ્તક્ષેપ નહીં કરે, તો ભવિષ્યમાં ખેડૂતો પાક વાવતા ખચકાશે.

તે જ સમયે, ગ્રાહકો હજુ પણ છૂટક બજારમાં રૂ. 20 પ્રતિ કિલોના ભાવે ડુંગળી ખરીદી રહ્યા છે, જે સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે વચેટિયાઓ અને મધ્યસ્થીઓ હજુ પણ નફો કરી રહ્યા છે, જ્યારે ખેડૂતોને નુકસાન થઈ રહ્યું છે. તેઓ ખેડૂતો પાસેથી પાક ખરીદીને બમણા ભાવે વેચી રહ્યા છે.

ડુંગળીના ભાવમાં ઘટાડો થવાનું મુખ્ય કારણ 2023 થી નિકાસ પર સતત પ્રતિબંધો અને નિયંત્રણો છે. સરકારે ડુંગળીના ભાવને નિયંત્રિત કરવા માટે પગલાં લીધાં. મે 2024 સુધીમાં પ્રતિબંધ ઉઠાવી લેવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ કેટલાક નિયંત્રણો હજુ પણ છે.

બજારમાં ડુંગળીનો વધુ પડતો પુરવઠો ભાવમાં ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ છે. નિષ્ણાતોના મતે, જ્યાં સુધી ડુંગળીની નિકાસને પ્રોત્સાહન ન મળે ત્યાં સુધી ભાવ વધવાની શક્યતા નથી. અન્ય દેશોમાં નિકાસ થતી ભારતીય ડુંગળીના અભાવને કારણે ખેડૂતોને સારા ભાવ મળી શકતા નથી. પૂરતી સંગ્રહ સુવિધાઓના અભાવે અને ઝડપથી વેચવાની વૃત્તિને કારણે, બજારમાં એક જ સમયે મોટી માત્રામાં ઉત્પાદન આવી ગયું. આનાથી માંગ કરતાં વધુ પુરવઠાની સ્થિતિ સર્જાઈ. ખેડૂતો ડુંગળીનો સંગ્રહ કરી શકતા નથી.

આ વર્ષે દેશના ઘણા રાજ્યોમાં વરસાદથી પાકનો નાશ થયો. તેની સૌથી વધુ અસર ડુંગળી અને બટાકાની ખેતી પર પડી. ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થયો અને ખેડૂતોને તેમના ખર્ચની વસૂલાત કરવામાં મુશ્કેલી પડી. આ વિસ્તારોના ખેડૂતો સરકાર પાસેથી તેમના નુકસાન માટે વળતરની માંગ કરી રહ્યા છે.