કેન્દ્ર સરકાર ટૂંક સમયમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં મોટા ફેરફારો તરફ પગલાં લેવા જઈ રહી છે. સરકાર રાષ્ટ્રીય ઉચ્ચ શિક્ષણ આયોગની સ્થાપના માટે સંસદના શિયાળુ સત્રમાં એક બિલ રજૂ કરી રહી છે. આ બિલ યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (યુજીસી) સહિત અન્ય નિયમનકારી સંસ્થાઓને નાબૂદ કરવાનો પણ પ્રસ્તાવ મૂકી શકે છે. આ પ્રકારનો બિલ પહેલા પણ પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે, પરંતુ શિક્ષણ પરની સંસદીય સમિતિએ તેનો વિરોધ કર્યો હતો.

ખરેખર, રાષ્ટ્રીય ઉચ્ચ શિક્ષણ આયોગ બિલ 2025 સંસદના શિયાળુ સત્ર માટે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યું છે. સરકાર જણાવે છે કે આ કમિશન ઉચ્ચ શિક્ષણ, સંશોધન અને વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી સંસ્થાઓમાં સંકલન અને ધોરણો નક્કી કરવા માટે સ્થાપિત કરવામાં આવશે. એક જ રાષ્ટ્રીય સંસ્થા હોવાથી નિર્ણય લેવામાં ઝડપી બનશે અને સંસ્થાકીય માળખું વધુ પારદર્શક અને અસરકારક બનશે. નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિમાં પ્રસ્તાવિત ભારતીય ઉચ્ચ શિક્ષણ આયોગની પણ જોગવાઈ છે. આ સાથે, યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (યુજીસી), ઓલ ઈન્ડિયા કાઉન્સિલ ફોર ટેકનિકલ એજ્યુકેશન (એઆઈસીટીઈ) અને નેશનલ કાઉન્સિલ ફોર ટીચર એજ્યુકેશન (એનસીટીઈ)ને બદલવા માટે એક જ કમિશનનો પ્રસ્તાવ છે. જો કે, કાયદો અને તબીબી શિક્ષણ આ કમિશનના કાર્યક્ષેત્રની બહાર રહી શકે છે.

રાજ્યસભાના કોંગ્રેસના સાંસદ દિગ્વિજય સિંહની આગેવાની હેઠળની સંસદીય સમિતિએ આવા કમિશનની રચના સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો છે. સમિતિનો દાવો છે કે યુજીસી જેવી સંસ્થાઓને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવાથી શિક્ષણ પ્રણાલીમાં અસંતુલન સર્જાઈ શકે છે અને ખાનગીકરણને પ્રોત્સાહન મળી શકે છે. સભ્યોએ સૂચન કર્યું છે કે સુધારા જરૂરી છે, પરંતુ સંસ્થાઓને મજબૂત બનાવવા અને આધુનિક જરૂરિયાતોને અનુરૂપ તેમનું પુનર્ગઠન કરવાનો વિકલ્પ પણ રજૂ કરવો જોઈએ.

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જૂના કાયદાઓને નાબૂદ કરવાની ઝુંબેશ ચાલુ છે. આ પહેલના ભાગ રૂપે, કાયદા મંત્રાલયે આશરે ૧૨૦ જૂના (જૂના અને બિનઅસરકારક) કાયદાઓ ઓળખી કાઢ્યા છે. આ કાયદાઓને નાબૂદ કરવા માટે, કાયદા મંત્રાલય શિયાળુ સત્રમાં રદ અને સુધારો બિલ, ૨૦૨૫ રજૂ કરશે.