ભારતીય શેરબજારમાં ચાલી રહેલા વેચવાલીના દોરે રોકાણકારોની ચિંતા વધારી છે. ગાંધી જયંતીના કારણે આજે, 2 ઓક્ટોબરે ભારતીય શેરબજારમાં ટ્રેડિંગ બંધ રહ્યું હતું. જોકે, અગાઉના કારોબારી દિવસે એટલે કે 1 ઓક્ટોબરે સેન્સેક્સ 570 પોઈન્ટ ઘટીને 71,909ના સ્તરે અને નિફ્ટી 198 પોઈન્ટના ઘટાડા સાથે 22,421 પર બંધ રહ્યો હતો.

સતત આઠમા અઠવાડિયે સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. આ ઘટાડાનો સમયગાળો છેલ્લા 25 વર્ષમાં જોવા મળેલા લાંબા મંદીના દોરમાંથી એક હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે. આઠ અઠવાડિયામાં નિફ્ટી આશરે 8.7 ટકા એટલે કે 2,149 પોઈન્ટ અને સેન્સેક્સ 8.4 ટકા એટલે કે 6,590 પોઈન્ટ તૂટ્યો છે.

આ સતત ઘટાડાની અસર બજાર મૂડીકરણ પર પણ પડી છે. બીએસઈમાં લિસ્ટેડ કંપનીઓનું કુલ માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન આ ગાળામાં રૂ.26 લાખ કરોડથી વધુ ઘટીને રૂ.467 લાખ કરોડની નીચે પહોંચી ગયું છે. માત્ર છેલ્લા સપ્તાહમાં જ નિફ્ટીમાં 3.1 ટકા અને સેન્સેક્સમાં 2.7 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો.

બજાર પર સૌથી મોટું દબાણ વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોની વેચવાલીનું છે. 1 ઓક્ટોબરે એફઆઈઆઈ એ ભારતીય શેરોમાંથી રૂ.9,484 કરોડની ચોખ્ખી વેચવાલી કરી હતી. છેલ્લા ચાર કારોબારી સત્રોમાં વિદેશી ફંડોએ આશરે રૂ.34,965 કરોડ પાછા ખેંચ્યા છે. સપ્ટેમ્બર દરમિયાન એફપીઆઈની કુલ ઈક્વિટી વેચવાલી આશરે રૂ.46,000 કરોડ રહી હતી.

બીજી તરફ, ઘરેલું સંસ્થાકીય રોકાણકારોએ બજારને ટેકો આપવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. 1 ઓક્ટોબરે ડીઆઈઆઈએ રૂ.10,042 કરોડની ખરીદી કરી હતી. જોકે, વિદેશી વેચવાલીના દબાણ સામે આ ખરીદી પૂરતી સાબિત થઈ નથી.

વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલી પાછળ અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડ, ક્રૂડ ઓઈલ અને રૂપિયાની ચાલ જેવા પરિબળો મહત્વપૂર્ણ છે. અમેરિકન ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં વધારો થતાં રોકાણકારો માટે ડોલર આધારિત બોન્ડ વધુ આકર્ષક બની શકે છે. બીજી તરફ, પશ્ચિમ એશિયાના તણાવ વચ્ચે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો ભારતના આયાત બિલ, ફુગાવા અને ચાલુ ખાતાની ખાધ પર દબાણ વધારી શકે છે.

ડોલર સામે રૂપિયામાં નબળાઈ પણ વિદેશી રોકાણકારોના ડોલર રિટર્નને અસર કરે છે. હવે બજારની દિશા નક્કી કરવામાં એફઆઈઆઈ વેચવાલી, અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડ, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને રૂપિયાની ચાલ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.