ગોલ્ડન એપલ સ્નેલ નામની મીઠા પાણીની ગોકળગાય સંપૂર્ણ, જટિલ આંખને ફરીથી ઉત્પન્ન કરી શકે છે જે શારીરિક અને આનુવંશિક રીતે માનવ આંખ જેવી જ

ઈજા કે રોગને કારણે દ્રષ્ટિ ગુમાવવી સામાન્ય રીતે માનવોમાં ગંભીર સમસ્યા હોય છે. પરંતુ ગોલ્ડન એપલ સ્નેલ નામની મીઠા પાણીની ગોકળગાય, જે એક મહિનાની અંદર સંપૂર્ણ, જટિલ આંખને ફરીથી ઉત્પન્ન કરી શકે છે જે શારીરિક અને આનુવંશિક રીતે માનવ આંખ જેવી જ છે, તે તબીબી સંશોધકોને નવી આશા આપી રહી છે.

વૈજ્ઞાનિકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે આ ગોકળગાય કેમેરા-પ્રકારની આંખને ફરીથી ઉત્પન્ન કરે છે જે બંધારણ અને આનુવંશિક પ્રવૃત્તિ બંનેમાં માનવ આંખ જેવી જ છે. તાજેતરમાં નેચર કોમ્યુનિકેશન્સમાં પ્રકાશિત એ જીનેટિકલી એક્સેસિબલ નોન-વર્ટીબ્રેટ સિસ્ટમ ફોર સ્ટડીંગ ધ રિજનરેશન ઓફ અ કમ્પ્લીટ કેમેરા-પ્રકારની આંખ શીર્ષક ધરાવતો અભ્યાસ, જટિલ અવયવોના પુનર્જીવનને સમજવા માટે એક નવું મોડેલ પ્રદાન કરે છે.

યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા, ડેવિસ ખાતે મોલેક્યુલર અને સેલ્યુલર બાયોલોજીના સહાયક પ્રોફેસર એલિસ એકોર્સી અને તેમના સાથીદારોના નેતૃત્વમાં, ટીમે દર્શાવ્યું છે કે ગોકળગાયની પુનર્જીવિત આંખ રચના અને જનીન પ્રવૃત્તિમાં મૂળ આંખ જેવી જ છે. તેઓએ ગોકળગાયના ડીએનએને ચાલાકી કરવા માટે જનીન-સંપાદન સાધનો પણ વિકસાવ્યા છે, જે જટિલ સંવેદનાત્મક અવયવોના પુનર્જીવનની પ્રક્રિયાને સમજવા માટે એક નવો અને મહત્વપૂર્ણ દરવાજો ખોલે છે.

ગોલ્ડન એપલ ગોકળગાય દક્ષિણ અમેરિકામાં જોવા મળે છે અને તેની મજબૂતાઈ અને ઉચ્ચ અનુકૂલનક્ષમતા માટે જાણીતો છે. અભ્યાસ મુજબ, તે ઝડપથી પ્રજનન કરે છે, અસંખ્ય સંતાનો ઉત્પન્ન કરે છે અને નિયંત્રિત વાતાવરણમાં સારી રીતે ખીલે છે. તેની આંખ કેમેરા-પ્રકારની છે, જેની સામાન્ય ડિઝાઇન માનવીઓ અને અન્ય કરોડઅસ્થિધારી પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી આંખ જેવી જ છે. આ સમાનતા વૈજ્ઞાનિકોને એક સરળ, આનુવંશિક રીતે વ્યવસ્થિત જીવ સાથે પ્રયોગ કરવાની દુર્લભ તક પૂરી પાડે છે જે જટિલ આંખને પુનર્જીવિત કરી શકે છે.

જોકે ગોકળગાયમાં પુનર્જીવન સદીઓથી જોવા મળ્યું છે, આ પહેલી વાર છે જ્યારે સંશોધકોએ સંપૂર્ણ આંખ પુનર્જીવન માટે આધુનિક આનુવંશિક મોડેલ તરીકે આવા જીવને સ્થાપિત કર્યા છે.

સંશોધકોના મતે, આંખ ગુમાવ્યાના 24 કલાકની અંદર, ગોકળગાયના ઘા રૂઝાઈ જાય છે, અને અવિભાજ્ય કોષો જેમાં સ્ટેમ સેલ જેવા વિવિધ પ્રકારના કોષોમાં ભિન્ન થવાની ક્ષમતા હોય છે. ઈજાના સ્થળે પહોંચે છે અને ગુણાકાર કરવાનું શરૂ કરે છે. આગામી 10-15 દિવસમાં, આ કોષો લેન્સ અને રેટિના જેવી મહત્વપૂર્ણ રચનાઓમાં વિકસે છે. લગભગ 15 દિવસમાં, ઓપ્ટિક ચેતા સહિતના મુખ્ય ઘટકો હાજર હોય છે.

30 દિવસની અંદર, આંખ માળખાકીય રીતે સંપૂર્ણ દેખાય છે. જો કે, જનીન અભિવ્યક્તિ વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે એક મહિના પછી પણ 1,000 થી વધુ જનીનો અલગ રીતે નિયંત્રિત રહે છે, જે દર્શાવે છે કે દ્રશ્ય પુનર્જીવનની બહાર સંપૂર્ણ પરમાણુ પરિપક્વતા ચાલુ રહે છે.

અભ્યાસમાં એ પણ જાણવા મળ્યું છે કે અંગવિચ્છેદન પછી તરત જ, સામાન્ય પુખ્ત આંખની તુલનામાં આશરે 9,000 જનીનો તેમની પ્રવૃત્તિમાં ફેરફાર કરે છે. 28 દિવસ પછી, પુનર્જીવિત આંખમાં 1,175 જનીનો હજુ પણ વિવિધ સ્તરે સક્રિય છે. અભ્યાસ લેખકો કહે છે કે પુનર્જીવન પ્રક્રિયાને સમજવા માટે કયા જનીનો ક્યારે સક્રિય છે તે સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે.