તહેવારોની મોસમ આવતાં ખર્ચમાં વધારો થાય છે, ત્યારે આ વર્ષે મોંઘવારી પણ વધી છે. ખાદ્યપદાર્થોના ભાવ એટલા ઝડપથી વધી રહ્યા છે કે દિવાળી પર દીવો પ્રગટાવવો પણ મુશ્કેલ બની રહ્યો છે. તાજેતરમાં, વિશ્વભરમાં ચોખા, ખાંડ, કઠોળ, ખાદ્ય તેલ અને કપાસ જેવી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો હોવાના અહેવાલો આવ્યા છે.

આ પાછળના મુખ્ય કારણો ખરાબ હવામાન, મધ્ય પૂર્વ તણાવ અને પરિવહન ખર્ચમાં વધારો હોવાનું કહેવાય છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને લાલ સમુદ્રની આસપાસના તણાવને કારણે પણ માલના પુરવઠામાં નોંધપાત્ર વિક્ષેપ પડ્યો છે.

ચોખાના ભાવે બે વર્ષનો રેકોર્ડ તોડ્યો

વૈશ્વિક ચોખાના ભાવે બે વર્ષનો રેકોર્ડ તોડી નાખ્યો છે. આનું કારણ બજારમાં ચોખાની અછત અને ઊંચા શિપિંગ ખર્ચ છે. કન્ટેનર શિપિંગ ખર્ચ $5,000 થી વધીને લગભગ $55,000 થયો છે. ફૂડ એન્ડ એગ્રીકલ્ચર ઓર્ગેનાઇઝેશન અનુસાર, ગયા વર્ષની સરખામણીમાં વૈશ્વિક ચોખાનું ઉત્પાદન 2.4% ઘટવાની ધારણા છે. ભારતના ચોખાનું ઉત્પાદન પણ 6.5% ઘટીને 154 મિલિયન ટનથી 144 મિલિયન ટન થવાનો અંદાજ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ચોખાના વાયદાના ભાવ 30% વધીને 70% થયા છે.

ખાંડનું ઉત્પાદન ઓછું, ભાવ ઊંચા

ખાંડના ભાવ પણ વધી રહ્યા છે. ઓક્ટોબરમાં કાચા ખાંડના વાયદામાં લગભગ 8%નો વધારો થયો છે, જે જુલાઈના નીચા સ્તરથી લગભગ 40% નો વધારો દર્શાવે છે. પ્રતિકૂળ હવામાનને કારણે બ્રાઝિલ, ભારત, થાઇલેન્ડ અને યુરોપિયન યુનિયનમાં ખાંડનું ઉત્પાદન 10% થી 20% ઘટવાની ધારણા છે. યુરોપિયન યુનિયનમાં ઉત્પાદન 19% અને થાઇલેન્ડમાં 17% ઘટી શકે છે.

ખાદ્ય તેલ પણ મોંઘુ

કાચા તેલના ભાવમાં વધારો થવાને કારણે બાયોફ્યુઅલની માંગ વધી રહી છે. બાયોફ્યુઅલનું ઉત્પાદન હવે વૈશ્વિક વનસ્પતિ તેલના વપરાશમાં આશરે 27% હિસ્સો ધરાવે છે. યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એગ્રીકલ્ચરનો અંદાજ છે કે બાયોફ્યુઅલ માટે વનસ્પતિ તેલનો ઉપયોગ 30% થી 32% સુધી વધી શકે છે, જે ખાદ્ય તેલના ભાવને પણ અસર કરી રહ્યું છે.

ચણા, કાળા ચણા અને વટાણા પણ મોંઘા

છેલ્લા એક વર્ષમાં કઠોળના ભાવમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. ચણા 23%, કાળા ચણા 24% અને વટાણા 47% મોંઘા થયા છે. આ ભાવમાં વધારાનું એક કારણ સરકાર દ્વારા લાદવામાં આવેલી ઊંચી આયાત જકાત છે. વધુમાં, જવના ભાવમાં 44%, મકાઈમાં 9% અને ચામાં 10%નો વધારો થયો છે.

શું ફુગાવો વધશે?

કૃષિ ઉત્પાદનોના ભાવમાં સતત વધારો વિશ્વભરમાં ફુગાવા પર દબાણ લાવી રહ્યો છે. ખરાબ હવામાન પાક ઉત્પાદન ઘટાડી રહ્યું છે, જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ અને ઊંચા પરિવહન ખર્ચ માલના પુરવઠાને અસર કરી રહ્યા છે. જો ભાવ આ જ ગતિએ વધતા રહેશે, તો ભવિષ્યમાં ફુગાવો વધુ ઝડપથી વધી શકે છે.