સુપ્રીમ કોર્ટે ન્યાયતંત્રમાં ભ્રષ્ટાચાર અંગે ચોંકાવનારી ટિપ્પણી કરી છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ (સીજેઆઈ) સૂર્યકાંતની આગેવાની હેઠળની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે ન્યાયાધીશો દ્વારા નિવૃત્તિ પહેલાં જ અનેક ચુકાદા આપવાનું વલણ વધી રહ્યું છે, જેમાં ચોક્કસ કારણોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. મધ્યપ્રદેશના એક મુખ્ય જિલ્લા ન્યાયાધીશે નિવૃત્તિના માત્ર દસ દિવસ પહેલા તેમના સસ્પેન્શનને પડકાર્યું ત્યારે આ વાત પ્રકાશમાં આવી, જે કથિત રીતે તેમણે આપેલા બે ન્યાયિક નિર્ણયોને કારણે હતું.

સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીની બનેલી બેન્ચે કહ્યું, અરજદારે નિવૃત્તિ પહેલાં જ ઘણા ચોગ્ગા અને છગ્ગા ફટકાર્યા છે. આ એક દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ચલણ છે. હું આ અંગે વધુ વિગતવાર વાત કરવા માંગતો નથી.

ન્યાયાધીશના વકીલ, સિનિયર એડવોકેટ વિપિન સાંઘીએ જણાવ્યું હતું કે તેમના ક્લાયન્ટની કારકિર્દી પ્રતિષ્ઠિત હતી અને તેમના વાર્ષિક ગુપ્ત અહેવાલ (એસીઆર)માં તેમનું રેટિંગ ઊંચું હતું. તેઓ 30 નવેમ્બરે નિવૃત્ત થવાના હતા, પરંતુ 19 નવેમ્બરે તેમને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા હતા. બહાનું તેમના વતી આપવામાં આવેલા બે ન્યાયિક નિર્ણયોનું હતું. સાંઘીએ પ્રશ્ન કર્યો, ઉચ્ચ ન્યાયતંત્ર દ્વારા અપીલ કરી શકાય તેવા અને સુધારી શકાય તેવા ન્યાયિક નિર્ણયો માટે અધિકારીને કેવી રીતે સસ્પેન્ડ કરી શકાય?

બેન્ચે જવાબ આપ્યો, ખોટો નિર્ણય આપવા બદલ ન્યાયિક અધિકારી સામે શિસ્તભંગની કાર્યવાહી શરૂ કરી શકાતી નથી. આ માટે તેમને સસ્પેન્ડ કરી શકાતા નથી. પરંતુ જો નિર્ણયો સ્પષ્ટપણે અપ્રમાણિક હોય તો શું? આ ન્યાયિક અધિકારી 30 નવેમ્બરે નિવૃત્ત થવાના હતા. 20 નવેમ્બરે, સુપ્રીમ કોર્ટે મધ્યપ્રદેશ સરકારને તેમની નિવૃત્તિ એક વર્ષ માટે મુલતવી રાખવાનો નિર્દેશ આપ્યો કારણ કે રાજ્યના કર્મચારીઓ માટે નિવૃત્તિ વય 62 વર્ષ કરવામાં આવી હતી. હવે, આ ન્યાયિક અધિકારી 30 નવેમ્બર, 2026ના રોજ નિવૃત્ત થશે.

સીજેઆઈએ કહ્યું, જ્યારે ન્યાયિક અધિકારીએ તે બે ચુકાદા આપ્યા, ત્યારે તેમને ખબર નહોતી કે તેમની નિવૃત્તિની ઉંમર એક વર્ષ વધારી દેવામાં આવી છે. નિવૃત્તિ પહેલા ન્યાયાધીશો દ્વારા આટલા બધા ચુકાદા આપવાનો ટ્રેન્ડ વધી રહ્યો છે. બેન્ચે સાંઘીને પૂછ્યું કે અધિકારીએ તેમના સસ્પેન્શનને પડકારવા માટે હાઇકોર્ટમાં કેમ ન ગયા. કોર્ટે આરડીઆઈ અરજી દ્વારા ન્યાયિક અધિકારી દ્વારા તેમના સસ્પેન્શનના કારણો શોધવાના પ્રયાસ સામે પણ વાંધો ઉઠાવ્યો.

કોર્ટે કહ્યું, એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવતી નથી કે કોઈ વરિષ્ઠ ન્યાયિક અધિકારી માહિતી મેળવવા માટે આરટીઆઈનો આશરો લેશે. અમને અરજીની સુનાવણી માટે કોઈ આધાર મળતો નથી. અરજદાર હાઇકોર્ટમાં રજૂઆત કરી શકે છે, જે ચાર અઠવાડિયામાં નિર્ણય લેશે.

આ કેસ ન્યાયતંત્રમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી પર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. નિવૃત્તિની નજીક રહેલા ન્યાયાધીશો દ્વારા લેવામાં આવેલા નિર્ણયો પર પ્રશ્ન ઉઠાવવો ચિંતાનો વિષય છે. આ દર્શાવે છે કે સિસ્ટમમાં એવી ખામીઓ છે જેને દૂર કરવાની જરૂર છે. સુપ્રીમ કોર્ટનું આ અવલોકન આ સમસ્યાને પ્રકાશિત કરે છે અને આશા છે કે, આગળ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. ન્યાયાધીશોએ નિષ્પક્ષ અને પારદર્શક રીતે કામ કરવું જોઈએ, પછી ભલે તેમનું પદ ગમે તે હોય કે તેઓ નિવૃત્તિની કેટલી નજીક હોય.