પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ સતત વધી રહ્યો છે. ઈરાન સાથે અમેરિકા-ઈઝરાયલ સંઘર્ષ હવે એક નવા મોરચે પહોંચી ગયો છે. શરૂઆતમાં, આ સંઘર્ષ પરમાણુ શસ્ત્રો પર હતો, પરંતુ હવે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નવું કેન્દ્રબિંદુ બની ગયું છે. ઇરાન નજીકથી પસાર થતા સાંકડા દરિયાઈ માર્ગમાં હોર્મુઝની સામુદ્રધુની એક કુદરતી ભૌગોલિક વિશેષતા છે. આજે, હોર્મુઝની સામુદ્રધુની વિશ્વભરના બજારો માટે મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે મોટા માલવાહક જહાજો માટે માર્ગ તરીકે સેવા આપે છે.

યુદ્ધ દરમિયાન ઇરાને વ્યૂહાત્મક રીતે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ કરી દીધી છે. તે ત્યાં ટોલ લાદવાની વાત કરી રહ્યું છે. આ તે જગ્યા છે જ્યાં યુદ્ધનો માર્ગ બદલાઈ ગયો છે. જો ઇરાન 48 કલાકની અંદર હોર્મુઝની સામુદ્રધુની ખોલશે નહીં તો અમેરિકાએ ગંભીર પરિણામોની ધમકી આપી છે.

હોર્મુઝમાં કોણ રહેતા હતા?

પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે: હોર્મુઝના રહેવાસીઓ કોણ છે, જે આજે પણ વિવાદનો મુદ્દો છે? હોર્મુઝના મૂળ રહેવાસીઓ ક્યાં છે? જ્યારે હોર્મુઝ આજે દરિયાઈ માર્ગ છે, ત્યારે તેનું નામ ખરેખર ઇતિહાસમાં ખોવાયેલા ટાપુ શહેર પરથી ઉતરી આવ્યું છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીની આસપાસના પ્રદેશના મૂળ રહેવાસીઓની શોધ મિશ્ર ઇતિહાસ દર્શાવે છે. ખાસ કરીને 10મી અને 17મી સદી વચ્ચે, અહીંનું મુખ્ય રાજકીય કેન્દ્ર "હોર્મુઝનું રાજ્ય" હતું, જ્યાં સ્થાનિક પર્શિયન (ઈરાની) વસ્તી, આરબ સમુદાય અને હિંદ મહાસાગરના દરિયાઈ વેપારીઓ ખૂબ પ્રભાવિત હતા.

હોર્મુઝ એક સમયે એક સમૃદ્ધ રાજ્ય હતું

હોર્મુઝનું રાજ્ય 10મી થી 17મી સદી સુધી અસ્તિત્વમાં હતું. આ પ્રદેશ હોર્મુઝ રાજ્યના નિયંત્રણ હેઠળ હતો, જે એક મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપાર મહાનગર બન્યું. આ રાજ્ય પર્શિયન ગલ્ફ, ઈરાન (પર્શિયા) અને અરબની બંને બાજુઓ પર નિયંત્રણ રાખતું હતું. તેના શાસકોએ ભારત, પર્શિયા અને આરબ વિશ્વના વેપારીઓ સાથે વેપાર નેટવર્ક વિકસાવ્યું હતું, જેનાથી આ પ્રદેશ સાંસ્કૃતિક રીતે વૈવિધ્યસભર બન્યો હતો.

હોર્મુઝ નામ મધ્ય પર્શિયન (ઝોરોસ્ટ્રિયન) અથવા સ્થાનિક પર્શિયન શબ્દો, જેમ કે "હુર-મોગ" (ખજૂરના વૃક્ષોનું સ્થળ) પરથી ઉદ્ભવ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ સ્પષ્ટપણે આ પ્રદેશમાં પર્શિયન પ્રભાવ દર્શાવે છે. વધુમાં, દરિયાકાંઠાનો પ્રદેશ હોવાથી, તેણે અરબ સાથે મજબૂત સાંસ્કૃતિક અને પૂર્વજોના સંબંધો જાળવી રાખ્યા હતા.

વસ્તી સ્થળાંતર થવા લાગી

વધુમાં, મુખ્ય ભૂમિ (જેમ કે કાલહટ અને દક્ષિણ પર્શિયા) પર આક્રમણ અને અસ્થિરતાને કારણે, વસ્તી ધીમે ધીમે ટાપુઓ તરફ સ્થળાંતરિત થઈ. આ મુખ્યત્વે હોર્મુઝ ટાપુ પર કેન્દ્રિત હતું, તે પહેલાં કેશમ અને કિશ જેવા ટાપુઓ પણ શહેરી કેન્દ્રો બન્યા.

ઈરાનના હોર્મોઝગન પ્રાંતનો ભાગ

આશરે ૧૫૧૫ થી ૧૬૨૨ સુધી પોર્ટુગીઝોએ હોર્મોઝ ટાપુ પર કબજો કર્યો. આ સમયગાળા દરમિયાન, તેઓએ "કાર્ટેજેના" નામની દરિયાઈ ટોલ સિસ્ટમ લાગુ કરી, જેણે પ્રાદેશિક વેપાર પર તેમનું નિયંત્રણ સ્થાપિત કર્યું. પાછળથી, ૧૬૨૨ માં, પર્શિયન શાસક શાહ અબ્બાસ પહેલાએ પોર્ટુગીઝોને હોર્મોઝમાંથી હાંકી કાઢ્યા. ત્યારબાદ આ પ્રદેશ સંપૂર્ણ પર્શિયન નિયંત્રણ હેઠળ આવ્યો, અને વસ્તી ધીમે ધીમે મુખ્યત્વે ઈરાની (પર્શિયન) બની ગઈ. આજે, આ વિસ્તાર ઈરાનના હોર્મોઝગન પ્રાંતનો ભાગ છે.