સુપ્રીમ કોર્ટે ગઈકાલે કેન્દ્ર સરકાર અને ભારતના રજિસ્ટ્રાર જનરલ અને સેન્સસ કમિશનરને 2027ની વસ્તી ગણતરીમાં જાતિ ગણતરી ફક્ત સ્વ-ઘોષણાપત્રને બદલે ચકાસણી પ્રણાલી પર આધારિત કરવાના સૂચન પર વિચાર કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. વસ્તી ગણતરીમાં નાગરિકોના જાતિ ડેટાના રેકોર્ડિંગ, વર્ગીકરણ અને ચકાસણી માટે અપનાવવામાં આવતી પ્રક્રિયા પર પ્રશ્ન ઉઠાવતી જાહેર હિતની અરજી પર વિચાર કરવાનો ઇનકાર કરતી વખતે સુપ્રીમ કોર્ટે આ નિર્દેશ આપ્યો હતો.

સીજેઆઈ સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીની બેન્ચે અરજી પર વિચાર કરવાનો ઇનકાર કરતા કહ્યું કે તે સંબંધિત મુદ્દો ઉઠાવે છે, તેથી સક્ષમ અધિકારીઓએ વસ્તી ગણતરી અધિનિયમ, 1958 હેઠળ સૂચનો પર વિચાર કરવો જોઈએ. બેન્ચે અરજદાર અને શિક્ષણવિદ આકાશ ગોયલને કહ્યું કે જાતિ સંબંધિત ડેટા ઓળખવા માટે કોઈ પૂર્વનિર્ધારિત ડેટા નથી. બેન્ચે કહ્યું કે વસ્તી ગણતરી પ્રક્રિયા વસ્તી ગણતરી અધિનિયમ, 1958 અને 1990માં તેના હેઠળ બનાવેલા નિયમો દ્વારા સંચાલિત થાય છે, જે પ્રતિવાદી અધિકારીઓને વસ્તી ગણતરી હાથ ધરવાની વિગતો અને પદ્ધતિઓ નક્કી કરવાની સત્તા આપે છે.

સીજેઆઈ સૂર્યકાંતે કહ્યું, અમને શંકા કરવાનું કોઈ કારણ દેખાતું નથી કે, અરજદાર અને સમાન મંતવ્યો ધરાવતા અન્ય ઘણા લોકો દ્વારા વ્યક્ત કરવામાં આવેલી ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, પ્રતિવાદી સત્તા, રજિસ્ટ્રાર જનરલ અને વસ્તી ગણતરી કમિશનરની કચેરી, કોઈપણ ભૂલોને રોકવા માટે ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોની સહાય અને સહયોગથી મજબૂત સિસ્ટમો વિકસાવી હોત. અમે નોંધીએ છીએ કે અરજદારે રજિસ્ટ્રાર જનરલને કરેલી રજૂઆતમાં કેટલાક સંબંધિત મુદ્દાઓ પણ ઉઠાવ્યા છે. બેન્ચે અરજદારને રજૂઆતમાં કરવામાં આવેલા સૂચનો પર વિચાર કરવાનો અને અરજીનો નિકાલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.

અગાઉ, અરજદાર ગોયલ વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ મુક્તા ગુપ્તાએ બેન્ચને જણાવ્યું હતું કે નાગરિકોની જાતિ વિગતો રેકોર્ડ કરવા, વર્ગીકૃત કરવા અને ચકાસવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી પારદર્શક પ્રશ્નાવલી જાહેરમાં ઉપલબ્ધ કરાવવી જોઈએ. 2027ની વસ્તી ગણતરી સત્તાવાર રીતે 16મી રાષ્ટ્રીય વસ્તી ગણતરી છે. 1931 પછી આ પ્રથમ વખત વ્યાપક જાતિ ગણતરીનો સમાવેશ થશે અને દેશની પ્રથમ સંપૂર્ણ ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી થશે.