નાચતી વખતે મૃત્યુ, રમતી વખતે મૃત્યુ, બેસતી વખતે અચાનક મૃત્યુ... છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, તમે આવા અસંખ્ય સમાચાર વાંચ્યા હશે, સીસીટીવી ફૂટેજ જોયા હશે અને વિવિધ ચર્ચાઓ સાંભળી હશે. ક્યારેક, આ મૃત્યુને કોવિડ-૧૯ રસી સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. હવે, ઓલ ઈન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સ (AIIMS) દ્વારા એક અભ્યાસ પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં અચાનક મૃત્યુના દાખલાઓને સમજવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. ઉંમર, લિંગ, સ્થાન, દિવસ વગેરેના આધારે, કોણ અને ક્યારે લોકો પ્રભાવિત થાય છે તે સમજવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.

આ એક વર્ષ ચાલેલા અભ્યાસને તાજેતરમાં ઇન્ડિયન જર્નલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો હતો. તબીબી ભાષામાં, 'અચાનક મૃત્યુ' એ એવા કેસ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જ્યાં મૃત્યુ લક્ષણોની શરૂઆતના એક કલાકની અંદર થાય છે અથવા જ્યારે મૃત્યુ કોઈએ જોયું ન હોય પરંતુ વ્યક્તિ 24 કલાક પહેલા સંપૂર્ણપણે સ્વસ્થ દેખાય છે. મે 2023 અને એપ્રિલ 2024ની વચ્ચે, ડોકટરોએ 2,214 પોસ્ટમોર્ટમમાંથી 180 કેસ (8.1%) અચાનક મૃત્યુ હોવાનું શોધી કાઢ્યું. આમાંથી, 103 (57.2%) 18થી 45 વર્ષની વયના હતા, જ્યારે 77 કેસ 46 થી 65 વર્ષની વયના હતા.

સૌથી વધુ અચાનક મૃત્યુ પુરુષોમાં થાય છે

બીજી એક આશ્ચર્યજનક શોધ એ હતી કે અચાનક મૃત્યુમાં પુરુષો અને સ્ત્રીઓ વચ્ચે નોંધપાત્ર તફાવત હતો. પુરુષ-સ્ત્રી ગુણોત્તર 4.5:1 છે. નાની વય જૂથમાં, 77 મૃત્યુ પુરુષો અને 17 સ્ત્રીઓમાં હતા. દરમિયાન, મોટી વય જૂથમાં, ગુણોત્તર 64:4 હતો.

હૃદય નિષ્ફળતા

એક શોધ એ હતી કે હૃદયની નિષ્ફળતા અચાનક મૃત્યુનું મુખ્ય કારણ છે. 42.6 ટકા કેસ હૃદય સંબંધિત કારણો સાથે જોડાયેલા હતા. ત્રીસ વર્ષની ઉંમરે પહોંચતા યુવાનોમાં પણ હૃદયની સમસ્યાઓ જોવા મળી હતી. મોટાભાગના મૃત્યુ કોરોનરી ધમની રોગ - હૃદયને લોહી પહોંચાડતી ધમનીઓનું ગંભીર સંકુચિતતા - સાથે સંબંધિત હતા. 70 ટકાથી વધુ અવરોધોને ગંભીર ગણવામાં આવે છે. તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે મૃત્યુ પામેલા ઘણા યુવાન પુખ્ત વયના લોકોમાં આ સ્તર અથવા તેનાથી વધુ અવરોધ હતા. ફેફસાં અથવા શ્વસન સમસ્યાઓ મૃત્યુનું બીજું મુખ્ય કારણ હતું, જે 21.3 ટકા મૃતકો માટે જવાબદાર હતું.

ધૂમ્રપાન અને દારૂ કેટલું મોટું પરિબળ છે?

અચાનક મૃત્યુ પામેલા અડધાથી વધુ (57.4%) યુવાનો ધૂમ્રપાન કરનારા હતા, જ્યારે 52% લોકો ક્યારેક ક્યારેક અથવા નિયમિતપણે દારૂનું સેવન કરતા હતા.

દરેક ઋતુમાં મૃત્યુ, અઠવાડિયાના દિવસોમાં વધુ વિનાશક!

અચાનક મૃત્યુ બધી ઋતુઓમાં લગભગ સમાન રીતે જોવા મળ્યા. 20.9% વસંતઋતુમાં (મે થી જુલાઈ), 31% ઓગસ્ટ અને ઓક્ટોબર વચ્ચે, 27.8% શિયાળામાં (નવેમ્બર થી જાન્યુઆરી) અને 19.1% વસંત (ફેબ્રુઆરી થી એપ્રિલ) દરમિયાન થયા. 40.1% મૃત્યુ રાત્રે અથવા વહેલી સવારે થયા, જ્યારે 30.2% સવારે અને બાકીના બપોરે થયા. દિવસ સુધીમાં, મોટાભાગના મૃત્યુ ગુરુવાર અને બુધવારે થયા. 55% મૃત્યુ ઘરે, 30.2% મુસાફરી દરમિયાન અને 14.8% કામ પર અથવા બહાર મૃત્યુ પામ્યા.

અચાનક મૃત્યુ પહેલા કયા લક્ષણો દેખાય છે?

તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે અચાનક મૃત્યુના મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, લોકો અચાનક બેહોશ થઈ ગયા. કેટલાક લોકોએ મૃત્યુ પહેલાં છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, ચિંતા, પેટમાં દુખાવો, ઉલટી અથવા તાવની ફરિયાદ કરી હતી. ચિંતાજનક વાત એ છે કે, યુવાનોમાં પણ હૃદય રોગ મૃત્યુનું મુખ્ય કારણ બની ગયો છે, જોકે તેમાંના મોટાભાગના લોકોને પહેલાથી કોઈ ગંભીર બીમારી નહોતી. વૃદ્ધોમાં ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને અન્ય રોગો વધુ સામાન્ય હતા. આ અહેવાલ સૂચવે છે કે હૃદય રોગ હવે યુવાનો માટે પણ ગંભીર ખતરો બની રહ્યો છે.