અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધે ઘણા દેશોને ઘેરી લીધા હતા, કેટલાક પર હુમલા થયા હતા. આ યુદ્ધને કારણે સપ્લાય ચેઈનમાં વિક્ષેપ પડ્યો હતો જેના કારણે ઘણા દેશોમાં મોંઘવારી થઈ હતી. ભારતમાં પણ તેલ અને એલપીજીની અછતનો અનુભવ થયો હતો, પરંતુ મોંઘવારી એટલી ગંભીર નહોતી. હવે, એક અહેવાલ સૂચવે છે કે ભારતમાં મોંઘવારી વધી શકે છે. નોંધપાત્ર રીતે, મોંઘવારીનો માર અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધને કારણે નથી, પરંતુ ગરમી અને હિટવેવને કારણે છે. ભીષણ ગરમીની અસર દેશ પર થવા લાગી છે અને એપ્રિલમાં જ ઘણા ભારતીય રાજ્યો "અગન ભઠ્ઠી" બની ગયા છે.

બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, ભારત આ વર્ષે હિટવેવ અને સામાન્ય કરતા ઓછા વરસાદને કારણે મોંઘવારીનો ભયનો સામનો કરી શકે છે. પહેલાથી જ વધી રહેલા ઉર્જા ખર્ચ સંકટ વચ્ચે આ બેવડો માર નવા આર્થિક દબાણો પેદા કરી રહ્યો છે. આ અઠવાડિયે ઉત્તર ભારતના કેટલાક ભાગોમાં તાપમાન 47 ડિગ્રી સેલ્સિયસ (117 ડિગ્રી ફેરનહીટ) સુધી પહોંચી ગયું છે અને દેશમાં ઉર્જાની માંગ રેકોર્ડ ઊંચાઈએ પહોંચી ગઈ છે કારણ કે લોકો તેમના ઘરોને ઠંડુ કરવા માટે એર કંડિશનર અને પંખાનો ઉપયોગ કરે છે.

સરકારે જૂન-સપ્ટેમ્બર ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન સામાન્ય કરતાં ઓછા વરસાદની આગાહી પણ કરી છે, જે કૃષિ પ્રવૃત્તિઓ માટે જરૂરી છે. ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યુઝીલેન્ડ બેંકિંગ ગ્રુપના અર્થશાસ્ત્રી ધીરજ નિમ કહે છે કે ચાલુ તીવ્ર ગરમી અને અનિયમિત ચોમાસાને કારણે ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં વધારો થવાનું જોખમ વધ્યું છે, જે અત્યાર સુધી સ્થિર રહ્યા છે. વરસાદની આગાહી, ઊર્જાના ભાવમાં વધારો અને કૃષિ ઇનપુટ ખર્ચ સાથે, ભવિષ્યમાં ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં વધારો થવાની ગંભીર પરિસ્થિતિ તરફ દોરી શકે છે.

હિટવેવ, નબળું ચોમાસુ અને તેલના ભાવમાં વધારાને કારણે ભારતમાં મોંઘવારી વધવાની ધારણા છે. ધીરજ નિમ કહે છે કે પહેલી એપ્રિલથી શરૂ થયેલા આ નાણાકીય વર્ષ માટે સરેરાશ મોંઘવારીનો દર પાંચ ટકાની આસપાસ રહેશે, જે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાના 4.6 ટકાના અંદાજ કરતા વધારે છે. ગયા વર્ષના મોટાભાગના સમય માટે, ભારતમાં ફુગાવો રિઝર્વ બેંકના ચાર ટકા લક્ષ્યાંકથી નીચે રહ્યો, જે મુખ્યત્વે શાકભાજીના ભાવમાં ઘટાડાને કારણે હતો. અર્થશાસ્ત્રીઓ કહે છે કે આ વર્ષે, પ્રતિકૂળ હવામાન પરિસ્થિતિઓને કારણે તે વધી શકે છે.

ખાદ્ય ઉત્પાદનો ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (સીપીઆઇ)માં 37 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે અને ફુગાવાની શ્રેણીમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે તે નોંધનીય છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે 60 ટકાથી વધુ ભારતીય વસ્તી ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રહે છે અને તેમની આજીવિકા માટે કૃષિ અને સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ પર સીધી રીતે નિર્ભર છે. નબળી પાક આવકને અસર કરી શકે છે, ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં માંગ ઘટાડી શકે છે અને ભારતના આર્થિક વિકાસ પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે.

અહેવાલમાં ચેતવણી પણ આપવામાં આવી છે કે ખાદ્ય ભાવમાં વધારો અને વધતી ઉર્જા કિંમતોની અસર આરબીઆઇની નાણાકીય નીતિને જટિલ બનાવશે. આ મહિનાની શરૂઆતમાં, કેન્દ્રીય બેંકના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ સંકેત આપ્યો હતો કે આરબીઆઇ ફુગાવા અને વૃદ્ધિના જોખમોનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે થોડા સમય માટે યથાસ્થિતિ જાળવી રાખશે. એવો અંદાજ હતો કે આ નાણાકીય વર્ષમાં ભારતીય અર્થતંત્ર 6.9 ટકાની ગતિએ વૃદ્ધિ પામશે.​​​​​​​

મોંઘવારી ૫.૮ ટકા સુધી પહોંચી શકે

બ્લૂમબર્ગના અર્થશાસ્ત્રી અભિષેક ગુપ્તાનો અંદાજ છે કે જો ચોમાસાનો વરસાદ સામાન્ય કરતાં ઓછો રહેશે, તો આ નાણાકીય વર્ષમાં મોંઘવારી ૫.૮ ટકા સુધી પહોંચી શકે છે. ૨૦૨૩ના વર્ષને યાદ કરતાં, જ્યારે વરસાદ સામાન્ય કરતાં ૫.૪ ટકા ઓછો હતો, પાક ઉત્પાદનમાં ૩.૫ ટકાનો ઘટાડો થયો હતો, જ્યારે સરેરાશ ખાદ્ય ફુગાવો ૮ ટકા સુધી વધી ગયો હતો. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ઓછા વરસાદને કારણે, ખેડૂતોને તેમના ખેતરોને સિંચાઈ માટે ડીઝલ સંચાલિત સિંચાઈ પ્રણાલીઓનો ઉપયોગ કરવાની ફરજ પડી શકે છે. આનાથી ખેતીનો ખર્ચ વધશે. દરમિયાન, ચાલી રહેલા યુએસ-ઈરાન યુદ્ધને કારણે, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પહેલાથી જ પ્રતિ બેરલ ૧૦૦ ડોલરથી ઉપર છે.