ઘણા સમયથી ચર્ચા ચાલી રહી છે કે શું કેન્દ્ર સરકાર ક્રીમીલેયર માટે આવક મર્યાદા વધારવાનું વિચારી રહી છે. હવે, મોદી સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે ઓબીસી અનામત માટે આવક મર્યાદા વધારવાના પક્ષમાં નથી. કેન્દ્ર સરકારનો આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે આવક મર્યાદા છેલ્લે આઠ વર્ષ પહેલાં અપડેટ કરવામાં આવી હતી, જ્યારે અત્યાર સુધીમાં તેમાં બે વાર સુધારો થવો જોઈતો હતો.

હાલમાં ક્રીમીલેયર માટે વાર્ષિક આવક મર્યાદા આઠ લાખ રૂપિયા છે. જે ઓબીસી પરિવારોની આવક આ મર્યાદાથી વધુ છે તેમને સરકારી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને નોકરીઓમાં અનામતનો લાભ મળતો નથી.

કેન્દ્ર સરકાર માને છે કે આવક મર્યાદા વધારવાથી ફક્ત થોડા ઓબીસી લોકોને જ ફાયદો થશે, જ્યારે ગરીબ ઓબીસી માટે આગળ વધવાનું મુશ્કેલ બનશે. આવક મર્યાદા ઘટાડવાથી શ્રીમંત ઓબીસી બાકાત રહે છે અને ગરીબ ઓબીસી માટે અનામતના લાભો મેળવવાનું સરળ બને છે.

નિયમો અનુસાર, ફુગાવાને ધ્યાનમાં રાખીને દર ત્રણ વર્ષે આવક મર્યાદામાં સુધારો કરવો આવશ્યક છે. આ સુનિશ્ચિત કરવા માટે છે કે ક્રીમીલેયર માટેના આર્થિક માપદંડ પછાત વર્ગો માટે હાનિકારક ન બને. આવક મર્યાદા છેલ્લે સપ્ટેમ્બર 2017માં છ લાખથી વધારીને 8 લાખ રૂપિયા કરવામાં આવી હતી. ઓક્ટોબર 2020માં અને ફરીથી 2023માં તેને ફરીથી સુધારવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ સરકારે આ બાબતે કોઈ પગલાં લીધા નથી.

ભાજપના સાંસદ કલ્યાણ સિંહની અધ્યક્ષતામાં ઓબીસી કલ્યાણ સમિતિએ તેના સાતમા અહેવાલમાં કર્મચારી અને તાલીમ વિભાગ અને સામાજિક ન્યાય મંત્રાલયને આવક મર્યાદામાં સુધારો કરવા વિનંતી કરી હતી. ત્યારબાદ, ફેબ્રુઆરી 2020માં, કેન્દ્ર સરકારે આવક મર્યાદા 8 લાખથી વધારીને 12 લાખ રૂપિયા કરવા માટે કેબિનેટ સમક્ષ પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો હતો. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કેબિનેટને મોકલવામાં આવેલા આ પ્રસ્તાવથી વિવાદ થયો કારણ કે સામાજિક ન્યાય મંત્રાલયે માંગ કરી હતી કે આવકની ગણતરીમાં પગારનો સમાવેશ કરવામાં આવે. જોકે, 1993ના સરકારી આદેશ મુજબ જે ક્રીમીલેયરનું સંચાલન કરે છે અને આવક વ્યાખ્યાયિત કરે છે, પગાર અને કૃષિ આવકનો ગણતરીમાં સમાવેશ થતો નથી. ફક્ત અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી આવકને કુલ આવક ગણવામાં આવે છે.

આ વિવાદને કારણે સરકારે 2020માં આ પ્રસ્તાવને પડતો મૂક્યો હતો. ત્યારથી, એવી માંગણીઓ થઈ રહી છે કે સરકાર આવકની વ્યાખ્યા બદલવા અને આવક મર્યાદા 12 લાખ રૂપિયા કરવા માટે બે દરખાસ્તોને અલગ કરે અને ફક્ત આવક મર્યાદા વધારવાના પ્રસ્તાવને આગળ ધપાવે. જોકે સામાજિક ન્યાય મંત્રાલયે તેને સુધારા પેકેજ ગણાવીને આમ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.