લોકસભાએ ટ્રાન્સજેન્ડર વ્યક્તિઓ (અધિકારોનું રક્ષણ) સુધારા બિલ, 2026 પસાર કર્યું છે. આ બિલ ટ્રાન્સજેન્ડર લોકોની ઓળખ સુનિશ્ચિત કરવા માટે કેટલીક જોગવાઈઓ કરે છે, જે 2019ના ટ્રાન્સજેન્ડર વ્યક્તિઓ (અધિકારોનું રક્ષણ) કાયદાથી અલગ છે. 2019ના કાયદામાં એવી જોગવાઈ હતી કે કોઈપણ વ્યક્તિ સ્વેચ્છાએ પોતાને ટ્રાન્સજેન્ડર તરીકે જાહેર કરી શકે છે અને પછી જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ પાસેથી પ્રમાણપત્ર મેળવી શકે છે. જો કે, હવે આ જોગવાઈ નાબૂદ કરવામાં આવી છે, અને તબીબી પરીક્ષણ ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે. તબીબી પરીક્ષણ પછી જ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ ટ્રાન્સજેન્ડર પ્રમાણપત્ર જારી કરી શકશે.

આ ઉપરાંત, કોઈને બળજબરીથી ટ્રાન્સજેન્ડર બનાવવા બદલ સજાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ બિલમાં ટ્રાન્સજેન્ડર કોણ હોઈ શકે તે પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે, પરંતુ તેમાં સ્વ-ઇચ્છાનો સમાવેશ થતો નથી. આનાથી ઘણા લોકોને ટ્રાન્સજેન્ડર શ્રેણીમાંથી દૂર કરવામાં આવી શકે છે. આ જ કારણ છે કે ટ્રાન્સજેન્ડર લોકો આ સુધારા બિલનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. ૨૦૧૪ના એનએએલએસએ વિરુદ્ધ ભારત સંઘ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો હતો કે સ્વ-ઓળખ એ મૂળભૂત અધિકાર છે. કોઈપણ વ્યક્તિ નક્કી કરી શકે છે કે તે પુરુષ છે, સ્ત્રી છે કે ટ્રાન્સજેન્ડર છે. આ માટે કોઈ તબીબી તપાસની જરૂર નથી. જો કે, સરકારે હવે જે બિલ રજૂ કર્યું છે તેમાં તબીબી તપાસની જરૂર છે, જે સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયનો વિરોધાભાસ કરે છે.

આ બિલ પર ચર્ચામાં ભાગ લેતા, સાંસદોએ રામાયણની એક વાર્તા, મહાભારતમાં બૃહન્નલા તરીકે અર્જુનનું પાત્ર અને ભગવાન વિષ્ણુ અને મોહિનીની વાર્તાનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. તેલુગુ દેશમ પાર્ટીના સાંસદ ડો. બી. શબરીએ કહ્યું કે તે તેના મતવિસ્તારમાં ટ્રાન્સજેન્ડર સમુદાયના સભ્યો સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલી છે અને શુભ પ્રસંગોએ તેમના આશીર્વાદ લે છે. રામાયણની એક વાર્તા ટાંકીને શબરીએ કહ્યું કે જ્યારે ભગવાન રામ વનવાસમાં જઈ રહ્યા હતા, ત્યારે તેમણે અયોધ્યાના પુરુષો અને સ્ત્રીઓને પાછા ફરવા કહ્યું છે. જ્યારે તેઓ વનવાસમાંથી પાછા ફર્યા, ત્યારે કેટલાક લોકો ૧૪ વર્ષ પછી પણ તેમની રાહ જોતા જોવા મળ્યા. સાંસદના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે રામે તેમને પૂછ્યું કે તેઓએ આટલા વર્ષો રાહ કેમ જોઈ, ત્યારે તેમણે જવાબ આપ્યો કે ભગવાને પુરુષો અને સ્ત્રીઓને પાછા ફરવાનો આદેશ આપ્યો હતો, અને તેઓ બંનેમાંથી કોઈ પણ સમુદાયના નથી, તેથી તેઓએ આટલા વર્ષો રાહ જોઈ.

સાંસદે કહ્યું કે ત્યારથી, ભગવાન રામે ટ્રાન્સજેન્ડર સમુદાયને દરેકને આશીર્વાદ આપવાનું વરદાન આપ્યું છે. તેમણે કહ્યું, અમે ટ્રાન્સજેન્ડર સમુદાયને અર્ધનારીશ્વર અને બૃહન્નલા માનીએ છીએ. કોંગ્રેસના ગોવલ પાડવીએ પણ બિલ પર ચર્ચામાં ભાગ લીધો, સમુદ્ર મંથનની પૌરાણિક કથા અને ભગવાન વિષ્ણુના મોહિની સ્વરૂપનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે મહાભારતમાં બૃહન્નલાના રૂપમાં અર્જુનના વનવાસનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. પાડવીએ બિલનો વિરોધ કરતા કહ્યું, અમે સુધારાની વિરુદ્ધ નથી, પરંતુ અમે એક મજબૂત કાયદો ઇચ્છીએ છીએ. આ માટે, ટ્રાન્સજેન્ડર સમુદાયનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.