કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓના પગારમાં મોંઘવારી ભથ્થું (DA) મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. મોંઘવારીથી રાહત આપવા માટે કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોને DA આપવામાં આવે છે. તે કર્મચારીઓના મૂળ પગારનો એક નિશ્ચિત ટકાવારી છે. સરકાર લાગુ દરો અનુસાર વર્ષમાં બે વાર, સામાન્ય રીતે જાન્યુઆરી અને જુલાઈમાં, તેમાં સુધારો કરે છે. જો કે, તે ઘણીવાર માર્ચ અને ઓક્ટોબરની આસપાસ જાહેર કરવામાં આવે છે. એપ્રિલ 2026માં, સરકારે DAમાં 2% વધારો જાહેર કર્યો. આ વધારો મોંઘવારી ભથ્થું 58%થી વધીને 60% થઈ ગયું. આ વધારો 1 જાન્યુઆરી, 2026થી લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. જો કે, શું તમે DAના વિવિધ પ્રકારો જાણો છો, તેની ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવે છે અને તે ક્યારે સુધારેલ છે? જો તમે કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારી છો, તો DA વિશે આ મહત્વપૂર્ણ તથ્યો જાણવાની ખાતરી કરો...

મોંઘવારી ભથ્થાના બે પ્રકાર છે

મોંઘવારી ભથ્થા બે મુખ્ય પ્રકારના હોય છે. પહેલો ઔદ્યોગિક મોંઘવારી ભથ્થું (IDA) છે, જે જાહેર ક્ષેત્રના ઔદ્યોગિક કામદારોને લાગુ પડે છે. ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) ના આધારે દર ત્રણ મહિને તેમાં સુધારો કરવામાં આવે છે. બીજું વેરિયેબલ ડિયરનેસ એલાઉન્સ (VDA) છે, જે કર્મચારીઓને ફુગાવાની અસરોથી રાહત આપવા માટે સ્થાપિત નિયમો હેઠળ આપવામાં આવે છે. સરકારી કર્મચારીઓ અને ઔદ્યોગિક કામદારો માટે ડીએની ગણતરી કરવાના નિયમો અલગ અલગ હોય છે.

ડીએની ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?

ડીએમાં વધારો કેવી રીતે ગણવામાં આવે છે? કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ માટે મોંઘવારી ભથ્થું છેલ્લા 12 મહિનાના કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ ફોર ઇન્ડસ્ટ્રિયલ વર્કર્સ (AICPI-IW) ની સરેરાશના આધારે ગણવામાં આવે છે. આ માટે સાતમા પગાર પંચ હેઠળ સ્થાપિત ફોર્મ્યુલાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જાહેર ક્ષેત્રના કર્મચારીઓ માટે એક અલગ ફોર્મ્યુલા લાગુ પડે છે, જે છેલ્લા ત્રણ મહિનાના સરેરાશ ઇન્ડેક્સને આધાર તરીકે લે છે. સરકાર ઇન્ડેક્સ અને સ્થાપિત નિયમોમાં ફેરફારના આધારે ડીએ દર નક્કી કરે છે.

સરકારી કર્મચારીઓને ફાયદો

ડીએ વધારાનો લાભ કોને મળે છે? કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોને ફાયદો થાય છે. આમાં રેલ્વે અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રના કર્મચારીઓનો સમાવેશ થાય છે. રાજ્ય સરકારો તેમના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોને મોંઘવારી ભથ્થું પણ આપે છે, જોકે દર અને અમલીકરણની તારીખ અલગ અલગ હોઈ શકે છે. કેન્દ્ર સરકારના ડીએ વધારાથી આશરે 5 મિલિયન કર્મચારીઓ અને 6.5 મિલિયન પેન્શનરો સહિત 10 મિલિયનથી વધુ લોકોને ફાયદો થવાની ધારણા છે. મૂળભૂત પગારમાં ફેરફારને કારણે, દરેક વ્યક્તિ માટે પગાર વધારો અલગ અલગ હોય છે.

શું DA આવકવેરાને આધીન છે?

હા, DA આવક સામાન્ય રીતે સંપૂર્ણપણે કરપાત્ર હોય છે. તે પગારની આવકમાં શામેલ છે અને લાગુ આવકવેરા નિયમો અનુસાર કરપાત્ર છે. સંબંધિત નિયમો અનુસાર, આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરતી વખતે DA જાહેર કરવું આવશ્યક છે. તેથી, DAમાં વધારો કર્મચારીના પગારમાં વધારો કરે છે, તે તેમની કર જવાબદારીને પણ અસર કરી શકે છે.