ભારતમાં સોશિયલ મીડિયા અને ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ ભવિષ્યમાં નોંધપાત્ર રીતે બદલાઈ શકે છે. એક સંસદીય સમિતિએ યુઝર એકાઉન્ટ્સને કેવાયસી (ઓળખ ચકાસણી) સાથે લિંક કરવાની અને કડક વય ચકાસણી લાગુ કરવાની ભલામણ કરી છે. આ નિયમ ખાસ કરીને સોશિયલ મીડિયા, ડેટિંગ અને ગેમિંગ પ્લેટફોર્મ માટે મહત્વપૂર્ણ છે, જ્યાં દુરુપયોગની ઘટનાઓ વધી રહી છે.

આ ભલામણ મહિલા સશક્તિકરણ પર સંસદીય સમિતિના ચોથા અહેવાલ (2025-26)નો એક ભાગ છે, જે તાજેતરમાં સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આ અહેવાલમાં ફક્ત કેવાયસી જ નહીં પરંતુ ડીપફેક સામગ્રીને કાબુમાં લેવા, ડિજિટલ ફોરેન્સિક સિસ્ટમ્સને મજબૂત બનાવવા, આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ વધારવા અને પીડિત સમર્થન જેવા મુદ્દાઓને પણ આવરી લેવામાં આવ્યા છે. તેમ છતાં, કેવાયસી ફરજિયાત બનાવવાનો પ્રસ્તાવ વ્યાપકપણે ધ્યાન ખેંચી રહ્યો છે કારણ કે તે લાખો વપરાશકર્તાઓને અસર કરી શકે છે.

નકલી એકાઉન્ટ્સ, ઓળખ ચોરી, ઓનલાઈન હેરાનગતિ અને અયોગ્ય સામગ્રીનો ફેલાવો વધુને વધુ સામાન્ય બની રહ્યો છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, વાસ્તવિક વ્યક્તિને શોધવાનું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે. દરેક એકાઉન્ટને માન્ય ઓળખ સાથે લિંક કરવાથી ખોટા કામ કરનારાઓને રોકી શકાય છે. વધુમાં, તે ફરિયાદોના નિરાકરણને પણ ઝડપી બનાવી શકે છે, જે ઘણીવાર ધીમી પ્રક્રિયા હોય છે.

સમિતિએ એવું પણ સૂચન કર્યું હતું કે એક જ કેવાયસી પ્રક્રિયા પૂરતી નહીં હોય. સમયાંતરે પુનઃચકાસણી હાથ ધરવી જોઈએ, અને વારંવાર ફરિયાદો મેળવતા ખાતાઓને ઓળખવા જોઈએ. આનાથી વારંવાર નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારા વપરાશકર્તાઓ નવા એકાઉન્ટ્સ બનાવવા અને પાછા ફરતા અટકાવશે.

જ્યારે આ દરખાસ્ત સુરક્ષા વધારવાનો હેતુ ધરાવે છે તે કેટલીક ચિંતાઓ પણ ઉભી કરે છે. વધુ ડેટા સંગ્રહનો અર્થ ગોપનીયતા જોખમો છે, અને ડેટા લીક અથવા દુરુપયોગનું જોખમ વધી શકે છે. વધુમાં, દરેક પાસે જરૂરી દસ્તાવેજો નથી, જેના કારણે કેટલાક લોકોને આ પ્લેટફોર્મ્સમાંથી બાકાત રાખવામાં આવી શકે છે.

હાલ પૂરતું, આ ફક્ત સૂચનો છે; તેમનો અમલ હજુ સુધી થયો નથી. જોકે, જો સરકાર આગળ વધે, તો ભારતમાં ઓનલાઈન અનુભવ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ શકે છે. જ્યારે આ પગલું સુરક્ષા અને જવાબદારી વધારવામાં મહત્વપૂર્ણ હોઈ શકે છે, ત્યારે યુઝર્સની ગોપનીયતા અને ઍક્સેસ બંને સુરક્ષિત રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે સંતુલન જાળવવું પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.