અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સરહદ પર તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. કાબુલ, ખોસ્ત, જલાલાબાદ અને પક્તિકા પર પાકિસ્તાનના હુમલાના જવાબમાં, અફઘાનિસ્તાને પાકિસ્તાની સરહદી ચોકીઓ પર શ્રેણીબદ્ધ હુમલાઓ શરૂ કર્યા. પ્રારંભિક અહેવાલો અનુસાર, આ હુમલાઓમાં 12 પાકિસ્તાની સૈનિકો માર્યા ગયા અને ઘણા લોકો ઘાયલ થયા. એક પાકિસ્તાની ટેન્ક પણ કબજે કરવામાં આવી. એવું લાગે છે કે આગામી દિવસોમાં પાકિસ્તાનની મુશ્કેલીઓ વધુ ખરાબ થવાની તૈયારીમાં છે.

પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાનથી મળેલા અહેવાલો સૂચવે છે કે બંને દેશો વચ્ચે અથડામણો અનેક મોરચે ફેલાઈ રહી છે અને ટૂંક સમયમાં શાંત થવાની શક્યતા નથી. બંને દેશો વચ્ચેના સંઘર્ષે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયમાં પણ ચિંતા ઉભી કરી છે. કતાર, ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયાએ સંયમ રાખવાની હાંકલ કરી છે. આનાથી પ્રશ્ન ઉભો થાય છે કે શું સાઉદી અરેબિયા પણ સંઘર્ષમાં પ્રવેશ કરશે. આ પ્રશ્નો એટલા માટે ઉભા થઈ રહ્યા છે કારણ કે પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરેબિયાએ તાજેતરમાં એક વ્યૂહાત્મક સંરક્ષણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, જેના હેઠળ કોઈપણ દેશ પર હુમલો બીજા પર હુમલો માનવામાં આવશે.

તો ચાલો પહેલા સાઉદી અરેબિયાની વ્યૂહાત્મક સ્થિતિ સમજીએ

સાઉદી અરેબિયા યુદ્ધ કરતાં આર્થિક વિકાસ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી, તેની વિદેશ નીતિ વિઝન 2030 ના આર્થિક લક્ષ્યો પર કેન્દ્રિત છે. સાઉદી અરેબિયાની પ્રાથમિકતા વિશ્વભરમાંથી રોકાણ આકર્ષવા માટે પ્રાદેશિક સ્થિરતા જાળવવાની અને તેલ સિવાયના ક્ષેત્રોમાં તેની આર્થિક વૈવિધ્યકરણ યોજનાઓને સફળતાપૂર્વક અમલમાં મૂકવાની છે. વધુમાં, સાઉદી અરેબિયાએ તાજેતરના વર્ષોમાં "શૂન્ય-સમસ્યા" વિદેશ નીતિ અપનાવી છે, જે હેઠળ તે પ્રાદેશિક સંઘર્ષોમાં સીધી લશ્કરી હસ્તક્ષેપ ટાળવાનો પ્રયાસ કરે છે. ઉદાહરણોમાં સીરિયા અને યમનમાંથી તેના સૈનિકો પાછા ખેંચવાનો સમાવેશ થાય છે. સાઉદી અરેબિયા ઈરાન સાથે પણ તેના સંબંધો સુધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. તાજેતરમાં, સાઉદી અરેબિયા સીધા સંઘર્ષને ટાળીને પોતાને પ્રાદેશિક મધ્યસ્થી તરીકે સ્થાપિત કરી રહ્યું છે.

હસ્તક્ષેપ કરવાનો સાઉદી અરેબિયાના ઇનકારના કારણો

સાઉદી અરેબિયા અને પાકિસ્તાન નજીકના સાથી છે. જો કે, સાઉદી અરેબિયા દ્વારા લશ્કરી રીતે હસ્તક્ષેપ કરવાનો ઇનકાર કરવાના ઘણા કારણો છે. આમાં ભૌગોલિક અને વ્યૂહાત્મક અંતર, આર્થિક પ્રાથમિકતાઓ, યમનમાંથી શીખેલા પાઠ અને ઈરાન સાથે તણાવ ઓછો કરવાનો સમાવેશ થાય છે. ચાલો આને વિગતવાર શોધીએ.

૧. ભૌગોલિક અને વ્યૂહાત્મક અંતર

પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચેનો સંઘર્ષ સાઉદી અરેબિયા માટે સીધો અને તાત્કાલિક ખતરો નથી. આ સંઘર્ષ મુખ્યત્વે દ્વિપક્ષીય સરહદ વિવાદ અને તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (TTP) સાથે સંબંધિત છે. સાઉદી અરેબિયાની સુરક્ષા ચિંતાઓ આ મુદ્દાઓથી અલગ છે.

૨. આર્થિક પ્રાથમિકતાઓ

સાઉદી અરેબિયા હાલમાં "વિઝન ૩૦" પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. તે તેની અર્થવ્યવસ્થાને તેલથી આગળ વધારવા માટે કામ કરી રહ્યું છે. કોઈપણ લશ્કરી સંઘર્ષમાં સીધી સંડોવણી "વિઝન ૩૦" ના મિશન માટે હાનિકારક હશે. સાઉદી અરેબિયાની પ્રાથમિકતા સંઘર્ષમાં પ્રવેશવાની નથી. તેના બદલે, તે વિદેશી રોકાણ આકર્ષવા અને પર્યટનને પ્રોત્સાહન આપવાની છે.

૩. યમનમાંથી પાઠ

સાઉદી અરેબિયાના ટોચના નેતાઓએ યમનમાં લાંબા અને ખર્ચાળ લશ્કરી હસ્તક્ષેપમાંથી પાઠ શીખ્યા છે. તેઓએ ઇચ્છિત પરિણામો પ્રાપ્ત કર્યા નથી. આ અનુભવે સાઉદી નેતૃત્વને કોઈપણ લશ્કરી હસ્તક્ષેપમાં સીધા જોડાવાનું ટાળવાનું શીખવ્યું છે.