સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય બેન્ચે ગઈકાલે સબરીમાલા કેસની સુનાવણી કરી હતી. બેન્ચે પ્રશ્ન કર્યો કે મંદિરમાં રહેલા દેવતાને તેના મૂળ સર્જનહાર માનતા ભક્ત દ્વારા ફક્ત સ્પર્શ કરવાથી મૂર્તિ કે દેવતા કેવી રીતે અપવિત્ર થઈ શકે છે? મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતામાં નવ સભ્યોની બેન્ચે સબરીમાલા મંદિરના મુખ્ય પૂજારીની દલીલો સાંભળ્યા પછી આ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો.

પુજારીનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ વી. ગિરીએ દલીલોના છઠ્ઠા દિવસની શરૂઆત કરતા દલીલ કરી હતી કે કલમ 25 હેઠળ પૂજાસ્થળમાં પ્રવેશવાનો ભક્તનો અધિકાર દેવતાના ગુણો અનુસાર હોવો જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે કોઈ ભક્ત પૂજા માટે મંદિરમાં જાય છે ત્યારે તે દેવતાના ગુણોનો વિરોધાભાસ કરી શકતો નથી. કોર્ટે પ્રશ્ન કર્યો કે જો કોઈ ભક્તને ફક્ત તેના જન્મ, વંશ અથવા અન્ય કોઈ સ્થિતિના આધારે મંદિરમાં મૂર્તિને સ્પર્શ કરવાથી અટકાવવામાં આવે તો શું બંધારણ મૂક પ્રેક્ષક રહેશે?

બેન્ચ સબરીમાલા સહિત વિવિધ ધાર્મિક સ્થળોએ મહિલાઓના પ્રવેશ સંબંધિત મુદ્દાઓની સુનાવણી કરી રહી છે. સબરીમાલા મંદિરના મુખ્ય પૂજારીએ 2018માં મહિલાઓને પ્રવેશ આપવાની મંજૂરી આપતા નિર્ણય સામે સમીક્ષા અરજી દાખલ કરી છે.

સબરીમાલા મંદિર સંબંધિત કેસની સુનાવણી કરતી વખતે નવ ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેન્ચના સભ્ય ન્યાયાધીશ હસનુદ્દીન અમાનુલ્લાહે મુખ્ય પૂજારીને પૂછ્યું કે શું બંધારણ હસ્તક્ષેપ કરી શકે છે જ્યારે કોઈ ભક્તને ફક્ત તેમના જન્મ અથવા વંશના આધારે દેવતાને સ્પર્શ કરવાથી અટકાવવામાં આવે છે. તેમણે પૂછ્યું કે જે ભક્તને દેવતાને સ્પર્શ કરવાની મંજૂરી નથી તેની મદદ કોણ કરશે? આવી સ્થિતિમાં કોર્ટ શું ભૂમિકા ભજવશે? તેમણે પોતે આ પ્રશ્નોના જવાબ આપતા કહ્યું કે બંધારણે આ કાર્ય કરવું જોઈએ.

સુનાવણી દરમિયાન, સબરીમાલા મંદિરના મુખ્ય પૂજારી, વરિષ્ઠ વકીલ વી. ગિરીએ બેન્ચને જણાવ્યું હતું કે કોઈપણ મંદિરમાં કરવામાં આવતા સમારંભો અને ધાર્મિક વિધિઓની પ્રકૃતિ ધર્મનો અભિન્ન ભાગ છે. આથી તે એક ધાર્મિક પ્રથા છે. આવી પ્રથા ચાલુ રાખવી જે એક આવશ્યક ધાર્મિક રિવાજ છે, તે પૂજાના અધિકારનો ભાગ હશે. વકીલે દલીલ કરી હતી કે કલમ 25 હેઠળ પૂજા કરવાનો અધિકાર ફક્ત તે વ્યક્તિ દ્વારા જ દાવો કરી શકાય છે જે દેવતામાં શ્રદ્ધા ધરાવે છે, જેમાં દેવતાના વિશિષ્ટ ગુણોનો પણ સમાવેશ થાય છે.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે જે કોઈ મંદિરની મૂર્તિમાં માને છે અને દેવતાને પોતાના ભગવાન માને છે તે મંદિરના મૂળભૂત ગુણોની વિરુદ્ધ કોઈપણ કાર્યમાં જોડાશે નહીં, કારણ કે આવી પ્રથાને તેમની ધાર્મિક પ્રથાનો ભાગ ગણી શકાય નહીં. વકીલ ગિરીએ દલીલ કરી હતી કે કલમ 25(1) હેઠળ પૂજા સ્થળમાં પ્રવેશવાનો મારો અધિકાર મંદિરો દ્વારા અનુસરવામાં આવતી પ્રથાઓ-દેવતાના ગુણો સાથે સુસંગત હોવો જોઈએ.

જસ્ટિસ અમાનુલ્લાહે એડવોકેટ ગિરીની દલીલ પર પ્રશ્ન ઉઠાવતા કહ્યું, જ્યારે હું મંદિરમાં જાઉં છું, ત્યારે મારી મૂળભૂત માન્યતા એ છે કે તે ભગવાન છે, તે મારો સર્જક છે. તેણે મને બનાવ્યો છે. ખરું ને? હું ત્યાં 100 ટકા શ્રદ્ધા અને સંપૂર્ણ ભક્તિ સાથે જાઉં છું. મારા હૃદયમાં સહેજ પણ અશુદ્ધિ નથી અને ત્યાં મને કહેવામાં આવ્યું છે કે વિવિધ કારણોસર મને દેવતાને સ્પર્શ કરવાની હંમેશા મનાઈ છે.

બંધારણીય બેન્ચે કહ્યું કે ધાર્મિક પ્રથાઓ ન્યાયિક સમીક્ષાના અવકાશની બહાર છે તે સ્વીકારવું મુશ્કેલ છે. બેન્ચે પ્રશ્ન કર્યો કે સામાજિક સુધારાના નામે આવી પ્રથાઓને પ્રતિબંધિત કરતા કાયદાઓની તપાસ બીજું કોણ કરશે. સુનાવણી દરમિયાન, મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાન્તે કહ્યું, અમે ધાર્મિક બાબતોમાં ન્યાયિક સમીક્ષાની મર્યાદાઓથી વાકેફ છીએ, અને વિગતવાર દલીલોની કોઈ જરૂર નથી.