ભારતીય રસ્તાઓ પર દોડતા અડધાથી વધુ વાહનો વીમા વિનાના છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ ચોંકાવનારા આંકડા પર કડક વલણ અપનાવ્યું છે. કોર્ટે વીમા વિનાના વાહનોને સંબોધવા માટે ઘણી કડક ભલામણો પણ જારી કરી છે. જો તમારું વાહન વીમા વિનાનું હોય, તો ભવિષ્યમાં તમને પેટ્રોલ પંપ પર પેટ્રોલ કે ડીઝલ મેળવવામાં મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. વધુમાં, હાઇવે કેમેરાનો ઉપયોગ કરીને આવા વાહનોને ઓળખવા અને ઓટોમેટિક ચલણ જારી કરવા સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે.

જસ્ટિસ સંજય કરોલ અને જસ્ટિસ પ્રશાંત કુમાર મિશ્રાની બેન્ચ કેસની સુનાવણી કરી રહી હતી. બેન્ચે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું કે ભારતીય રસ્તાઓ પર દોડતા આશરે ૫૬ ટકા વાહનો (મોટાભાગે ટુ-વ્હીલર) વીમા વિનાના છે. આંકડા મુજબ, દેશમાં કુલ ૩૦૪ મિલિયન નોંધાયેલા વાહનો છે, જેમાંથી ૧૬૫ મિલિયન વીમા વિનાના છે. સરકારી ડેટા અનુસાર, દેશમાં બાવીસ ટકા માર્ગ અકસ્માતો માટે વીમા વિનાના વાહનો જવાબદાર છે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે મોટર વાહન અધિનિયમની કલમ 146 હેઠળ ફરજિયાત વીમાનો હેતુ જ નિષ્ફળ જઈ રહ્યો છે, જેના કારણે અકસ્માતનો ભોગ બનેલા લોકોને વળતર માટે લાંબી કાનૂની લડાઈ લડવાની ફરજ પડી રહી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે સૂચન કર્યું છે કે વીમા નિયમનકાર ઇરડા અને માર્ગ પરિવહન મંત્રાલય એક પાયલોટ પ્રોજેક્ટ પર વિચાર કરે. આ હેઠળ, વાહનોને પૂરા પાડવામાં આવતા બળતણને તેમના માન્ય વીમા દરજ્જા સાથે જોડવામાં આવશે. આનો અર્થ એ થયો કે જ્યાં સુધી વાહન પાસે માન્ય વીમો ન હોય, ત્યાં સુધી પેટ્રોલ પંપ પર બળતણ આપવાનો ઇનકાર કરવામાં આવશે.

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે પણ આ માટે સૈદ્ધાંતિક રીતે સંમતિ આપી છે. કોર્ટના જણાવ્યા અનુસાર, આ ફક્ત વીમા વિનાના વાહનોની સરળતાથી ઓળખ કરવામાં જ મદદ કરશે નહીં પરંતુ લોકોને તેમના વીમાને અપ ટુ ડેટ રાખવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરશે, ભલે તે કરવાની ફરજ પાડવામાં આવે.

સુપ્રીમ કોર્ટે મોટર વાહન અધિનિયમના કડક અમલ પર ભાર મૂક્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો છે કે હાઇવે અને રસ્તાઓ પર સ્થાપિત એએનપીઆર કેમેરાને વીમા માહિતી બ્યુરો અને વાહન પોર્ટલના ડેટાબેઝ સાથે જોડવામાં આવે. આનાથી વીમા વિનાના વાહનો માટે ઓટોમેટિક ઈ-ચલણ જનરેટ કરવાનું શક્ય બનશે. હાલમાં એએનપીઆર કેમેરા ઇન્સ્ટોલ કરેલા છે જે ઓવરસ્પીડિંગ, સિગ્નલ તોડવા અથવા ખોટી બાજુએ વાહન ચલાવવાનું શોધી કાઢે છે.

કોર્ટે એવો પણ આદેશ આપ્યો હતો કે ટ્રાફિક પોલીસને હેન્ડહેલ્ડ ડિવાઇસ અથવા ડાઉનલોડ કરી શકાય તેવી મોબાઇલ એપ્લિકેશનો પૂરી પાડવામાં આવે જેથી તેઓ સ્થળ પર જ વાહન વીમાની સ્થિતિ ચકાસી શકે.

મોટર વાહન કાયદા હેઠળ, માન્ય થર્ડ-પાર્ટી વીમા વિના વાહન ચલાવવા અથવા ચલાવવા માટે ગંભીર દંડ થાય છે. જેમાં પહેલી વાર દોષિત ઠેરવવા માટે ત્રણ મહિના સુધીની કેદ અથવા રૂ.2,000 દંડ અથવા બંને. બીજી વાર દોષિત ઠેરવવા માટે, ત્રણ મહિના સુધીની કેદ અથવા રૂ.4,000 દંડ અથવા બંને.

2018માં અગાઉ, સુપ્રીમ કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો હતો કે નવા વાહનોની નોંધણી સમયે કાર માટે ત્રણ વર્ષ અને ટુ-વ્હીલર માટે પાંચ વર્ષનો થર્ડ-પાર્ટી વીમો મેળવવો ફરજિયાત રહેશે. જોકે, વીમા વિના હજુ પણ મોટી સંખ્યામાં વાહનો કાર્યરત હોવાથી, કોર્ટે હવે આ સમયગાળો એક વર્ષ લંબાવ્યો છે. કોર્ટના નવા નિર્દેશ હેઠળ, ગ્રાહકોએ હવે નવી કાર માટે ચાર વર્ષ અને નવા ટુ-વ્હીલર માટે છ વર્ષ માટે થર્ડ-પાર્ટી વીમો ખરીદવાની જરૂર પડશે.