સોના અને ચાંદીના ભાવમાં આજે મોટો કડાકો બોલી ગયો છે. મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ એટલે કે એમસીએક્સમાં સોનાનો ભાવ ગઈકાલના બંધ ભાવ કરતાં રૂ. ૫,૭૩૩ ઘટીને રૂ. ૧,૨૧,૭૧૯ સુધી ઊતરી ગયો હતો. સોનામાં એક જ દિવસમાં લગભગ ૪.૫ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. બીજી તરફ ચાંદીમાં પણ લગભગ રૂ. ૧૦ હજારનો કડાકો બોલાયો હતો. બંને કિંમતી ધાતુઓમાં એકસાથે થયેલા મોટા ઘટાડાને કારણે બજારમાં ભારે ચિંતા જોવા મળી રહી છે.
ગઈકાલે સોનાનો બંધ ભાવ આશરે રૂ. ૧,૨૭,૪૫૨ હતો. તેની સરખામણીએ આજે રૂ. ૫,૭૩૩નો ઘટાડો નોંધાયો હતો. આ ઘટાડો ટકાવારીની દૃષ્ટિએ લગભગ ૪.૫ ટકા થાય છે. સોનાના ભાવમાં આટલો મોટો એકદિવસીય ઘટાડો સામાન્ય ગણાતો નથી. ખાસ કરીને સોનાને સલામત રોકાણ માનનારા રોકાણકારો માટે આ ઘટાડો ચિંતાજનક છે.
ચાંદીમાં પણ આજે ભારે વેચવાલી જોવા મળી હતી. ચાંદીના ભાવમાં લગભગ રૂ. ૧૦ હજારનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાંદીમાં સોના કરતાં વધુ મોટા ઉતારચઢાવ જોવા મળી રહ્યા છે. ચાંદીમાં ઔદ્યોગિક માગ ઉપરાંત રોકાણકારો અને સટોડિયાઓની ખરીદવેચાણની પણ મોટી અસર રહે છે. તેથી બજારમાં વેચવાલીનું દબાણ વધે ત્યારે ચાંદીના ભાવ ઝડપથી નીચે ઊતરે છે.
સોના અને ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડા પાછળ અમેરિકાની વ્યાજદરની નીતિ અંગેની અનિશ્ચિતતા એક મહત્ત્વનું પરિબળ છે. અમેરિકાની ફેડરલ રિઝર્વ બેંકના તાજેતરના મિનિટ્સ પછી વ્યાજદર લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહેવાની શક્યતા અંગે બજારમાં ચર્ચા વધી છે. વ્યાજદર ઊંચા રહે તો વ્યાજ ન આપતી સોના અને ચાંદી જેવી ધાતુઓમાં રોકાણનું આકર્ષણ ઘટી શકે છે. જોકે આજના ઘટાડા માટે આ જ એકમાત્ર કારણ હોવાનું કહી શકાય નહીં.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ડોલરની મજબૂતી, રોકાણકારો દ્વારા નફો બુક કરવાની પ્રવૃત્તિ અને વાયદા બજારમાં લેવાયેલા મોટા સોદાઓની પતાવટ પણ કિંમતી ધાતુઓના ભાવને અસર કરે છે. ખાસ કરીને ઊંચા ભાવે ખરીદી કરનારા રોકાણકારો માટે આ ઘટાડો મોટો ફટકો છે. બીજી તરફ ભાવ ઘટતાં સોના અને ચાંદીની ભૌતિક ખરીદી વધે છે કે નહીં તેના પર હવે વેપારીઓની નજર રહેશે.
રાજકોટ સહિત સૌરાષ્ટ્રના સોની બજારમાં પણ આંતરરાષ્ટ્રીય અને વાયદા બજારની આ મોટી ઊથલપાથલની અસર જોવા મળી શકે છે. જોકે એમસીએક્સના વાયદા ભાવ અને સ્થાનિક હાજર બજારના ભાવ વચ્ચે તફાવત રહેતો હોવાથી બંનેની સીધી સરખામણી કરવી યોગ્ય નથી.
ડિસેમ્બરમાં વ્યાજદર વધારાની શક્યતાથી સોના-ચાંદીમાં કડાકો
અમેરિકાની ફેડરલ રિઝર્વ બેંક ડિસેમ્બરમાં વ્યાજદર વધારશે તેવી આશંકાને કારણે સોના અને ચાંદીના ભાવ પર દબાણ વધ્યું છે. વ્યાજદર વધે ત્યારે સરકારી બોન્ડમાં રોકાણ વધુ આકર્ષક બને છે. સોના અને ચાંદીમાં વ્યાજ મળતું ન હોવાથી રોકાણકારો આ ધાતુઓમાંથી નાણાં કાઢવા લાગે છે. ફેડની આગામી બેઠક અંગેની અનિશ્ચિતતાએ પણ વેચવાલીને વેગ આપ્યો છે.
ડોલરની મજબૂતીથી સોનામાં ભારે વેચવાલીનું દબાણ વધ્યું
અમેરિકન ડોલરની મજબૂતીએ સોના અને ચાંદીના ભાવ પર દબાણ વધાર્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બંને ધાતુઓના ભાવ ડોલરમાં નક્કી થાય છે. ડોલર મજબૂત બને ત્યારે અન્ય દેશોના ખરીદદારો માટે સોનું અને ચાંદી મોંઘાં પડે છે. પરિણામે માગ ઘટવાની શક્યતા રહે છે. અમેરિકન સરકારી બોન્ડમાં વધુ વળતરની અપેક્ષાએ પણ રોકાણકારો સોનામાંથી નાણાં પાછાં ખેંચી રહ્યા છે.
ચાંદીમાં સોના કરતાં વધુ કડાકા પાછળ સટ્ટાકીય સોદા
ચાંદીના ભાવમાં સોના કરતાં વધુ મોટા ઉતારચઢાવ જોવા મળી રહ્યા છે. ચાંદી ઔદ્યોગિક ધાતુ પણ હોવાથી તેની માગ પર અનેક પરિબળોની અસર પડે છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાની અસાધારણ તેજી પાછળ સટ્ટાકીય સોદાઓની પણ મોટી ભૂમિકા હતી. હવે ભાવ ઘટતાં ઊંચા ભાવે ખરીદી કરનારા વેપારીઓ સોદા સમેટી રહ્યા છે. વાયદા બજારમાં માર્જિન ભરવાના દબાણને કારણે પણ વેચવાલી વધી રહી છે.
વાયદામાં તેજીના સોદા સમેટાતાં કડાકો વધ્યો
સોના અને ચાંદીના વાયદા બજારમાં અગાઉ તેજીની ધારણાથી કરવામાં આવેલા ખરીદીના સોદા સમેટાઈ રહ્યા છે. ભાવ અને ઓપન ઇન્ટરેસ્ટ બંને ઘટે તેને લોંગ અનવાઇન્ડિંગ કહેવામાં આવે છે. તેનો અર્થ ખરીદી કરનારા વેપારીઓ હવે પોતાના સોદા બંધ કરી રહ્યા છે. આવા સંજોગોમાં વેચવાલીનું દબાણ વધે છે અને ભાવ વધુ ઘટે છે. જોકે આ પ્રક્રિયા પૂરી થયા પછી બજારમાં ઘટાડો અટકવાની શક્યતા પણ રહે છે.