અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફરી એકવાર તણાવ વધ્યો છે. અમેરિકન સૈન્યએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ત્રણ જહાજો પર હુમલો કર્યો છે. આ હુમલાઓએ તેલ અને ગેસના વૈશ્વિક પુરવઠા અંગે નવી ચિંતાઓ ઉભી કરી છે. દરમિયાન, ભારત જઈ રહેલા કતારના LNG ટેન્કર પર ડ્રોન હુમલાના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે. આનાથી આગામી દિવસોમાં ભારતમાં LPG, CNG, PNG અને અન્ય પ્રકારના ગેસ વધુ મોંઘા થઈ શકે છે કે કેમ તે અંગે પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. 

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું મહત્વ શું છે?

હકીકતમાં, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વની લગભગ 20 ટકા ક્રૂડ ઓઇલ અને મોટી માત્રામાં LNG સપ્લાય કરે છે. ભારત તેની કુદરતી ગેસની લગભગ અડધી જરૂરિયાતો આયાતી LNG દ્વારા પૂરી કરે છે, જેમાં કતાર તેનો સૌથી મોટો સપ્લાયર છે. કતારથી આવતા મોટાભાગના LNG આ માર્ગ દ્વારા ગુજરાતના દહેજ જેવા ટર્મિનલ્સ પર જાય છે. નવીનતમ વિકાસમાં, ઓછામાં ઓછા ચાર તેલ અને ગેસ ટેન્કર પાછા ફર્યા છે. આનાથી વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં ચિંતાઓ વધી છે, જેના કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર અસર પડી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ 6 ટકા વધીને પ્રતિ બેરલ $78 ની આસપાસ પહોંચ્યું, જ્યારે યુએસ બેન્ચમાર્ક વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટમાં પણ તીવ્ર વધારો જોવા મળ્યો કારણ કે વેપારીઓ લાંબા સમય સુધી પુરવઠામાં વિક્ષેપની શક્યતાનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યા હતા.

રોકાણકારોને ડર છે કે શિપિંગ પર નવા હુમલાઓ હોર્મુઝમાંથી ઉર્જા પ્રવાહને ધીમો પાડી શકે છે, ભલે સ્ટ્રેટ તકનીકી રીતે ખુલ્લું રહે. નિષ્ણાતોના મતે, ઈરાન સંકેત આપી રહ્યું છે કે તે ગલ્ફ દેશોના પ્રસ્તાવિત વૈકલ્પિક શિપિંગ કોરિડોરનો વિરોધ કરશે અને તેના પસંદગીના માર્ગ સિવાયના માર્ગોનો ઉપયોગ કરતા જહાજોને નિશાન બનાવવાનું ચાલુ રાખી શકે છે.

શું ભારતીય ગ્રાહકોને અસર થશે?

પેટ્રોલ અને ડીઝલથી વિપરીત, CNG અને PNG ના ભાવ ફક્ત સ્થાનિક ગેસ ઉત્પાદન દ્વારા જ નહીં પરંતુ આયાતી LNG ની કિંમત દ્વારા પણ પ્રભાવિત થાય છે. જો ઊંચા નૂર દર, વીમા ખર્ચ અથવા પુરવઠાની અછતને કારણે LNG કાર્ગો વધુ મોંઘા થાય છે, તો શહેર ગેસ વિતરકોને આખરે ઊંચા ખરીદી ખર્ચનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

આ વાહનોમાં વપરાતા CNG, ઘરોમાં પૂરા પાડવામાં આવતા PNG અને ઉદ્યોગો અને વ્યાપારી વપરાશકર્તાઓને પૂરા પાડવામાં આવતા ગેસ પર અસર કરી શકે છે. પરિસ્થિતિ ગંભીર માનવામાં આવે છે કારણ કે યુએસે ઈરાનને આપવામાં આવેલી કામચલાઉ તેલ નિકાસ મુક્તિ પાછી ખેંચી લીધી છે. આનાથી વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં અનિશ્ચિતતામાં વધુ વધારો થયો છે.